Námskeiðið er ætlað fyrsta árs nemendum í hnattrænum fræðum og í alþjóðasamskiptum. Markmið námskeiðs er að veita nemendum verkfæri til þess að auðvelda námsferlið og að uppfylla þær kröfur sem gerðar eru varðandi akademísk vinnubrögð. Námskeiðið veitir nemendum alhliða þjálfun í faglegum vinnubrögðum. Fjallað er um grunnatriði gagnaöflunar, heimildameðferðar, ritstuldar, og fræðilegra skrifa. Námskeiðið hefur praktíska nálgun og er hugsað sem undirstaða í faglegum vinnubrögðum í námi.

Í námskeiðinu verða skoðaðar nýlegar kenningar og rannsóknir sem tengjast hnattvæðingu og hnattrænum ferlum. Markmið námskeiðsins er að gefa nemendum yfirsýn yfir mikilvæg þemu sem tengjast hnattvæðingarferlum.  Skoðaðar verða rannsóknir sem varpa ljósi á ólíkar hliðar hnattvæðingar og afleiðingar fyrir félagslegan, efnislegan og pólitískan veruleika. Í námskeiðinu er bæði fjallað á gagnrýnin hátt um fyrrnefnd hugtök en einnig lögð áhersla á að skoða rannsóknir á hvernig fólk er þátttakendur/þolendur/gerendur í hnattvæðingarferlum.

Kennslan felst í fyrirlestrum og umræðum. 

Námskeiðið er kennt á ensku, en hægt er að skila inn verkefnum á íslensku.

Oft er talað um fólksflutninga og fjölmenningu sem eitt megin einkenni samfélaga samtímans. Í námskeiðinu eru kynntar helstu kenningar og stefnur sem fram hafa komið í tengslum við rannsóknir á fólksflutningum og fjölmenningu. Fjallað er á gagnrýninn hátt um margskonar kenningar sem tengjast þessum rannsóknarviðfangsefnum og gagnsemi þeirra skoðuð. Skoðuð eru hugtök eins og menning, samlögun, aðlögun og samþætting, en jafnframt gert grein fyrir hreyfanleika fortíðar og tengslum hans við fjölmenningu. Í námskeiðinu eru ólíkar nálganir og kenningarmótun fræðimanna fyrst og fremst dregnar fram og gerð grein fyrir helstu viðfangsefnum félagsvísindamanna á þessu sviði.

Kennslan fer fram í formi fyrirlestra og umræðna.

Námskeiðið varpar ljósi á hvernig fordómar og staðalmyndir eru hluti af afmörkunarferli sem er rakið til nýlenduhyggju. Í námskeiðinu er því rýnt ferli afmörkunnar út frá gagnrýnum kenningum um kynþætti og eftirlendustefnu. Áhersla er lögð á að skoða ímyndir og orðræður fortíðar og nútímans um fólk sem eru afmarkað í samfélögum sem „hin‘“og hvernig „Hinun“ á sér stað. Út frá því gagnrýna ljósi, er ímyndasköpunin sem átti sér stað á tímum nýlenduveldanna greind sem og söguleg tenging þeirra við hugmyndir um menningu, sjálfsmyndir og þróun. Ferli sem jafnan er tengt við óríentalisma. Ennfremur er áherslan á tengingu eldri orðræðu við nýlenduhyggju, þjóðersnishyggju, og birtingamyndir nútímans sem beinast að jaðarsettum hópum i Evrópu. 

Í námskeiðinu, er einnig skoðað hvernig slíkar orðræður hafa áhrif á sjálfsmyndir samfélagslega flokkaða hópa, afmörkun byggða á líkamlegum forsendum og afmarkaða staði. Að því leiti, er skoðað atbeni fólks, mótsstöður, og leiðir til viðnáms gegn jaðarsentingu og rasisma. Að lokum er rýnt í hvenrig mannfræðilegar rannsóknir og afstaða fræðimanna hefur spilast inn í þekkingarmynstur og pólítik fortíðar og nútíðar.  

Námskeiðið er kennt á ensku.  

Fjallað er um vettvangsaðferðir mannfræðinnar og nemendur þjálfaðir í beitingu þeirra. Áhersla er lögð á siðfræðileg álitamál, rannsóknaráætlanir, vettvanginn, þátttökuathugnanir, mismunandi tegundir viðtala, notkun myndrænna gagna, öflun heimilda, greiningu gagna og kynningu niðurstaðna.

Námskeiðinu er ætlað að aðstoða nemendur við ritun meistararitgerða. Fjallað er um hvað felst í ritun meistararitgerða og nemendum gefið tækifæri til að fjalla um ritgerðarefni sitt. Tilgangurinn með málstofunni er að skapa „rými“ (rafrænt og á staðnum) til að vinna að meistararitgerð með stuðningi frá kennurum og samnemendum. Nemendur eru mislangt komnir og efnistökin ólík en eiga það sameiginlegt að stunda eigin rannsókn. Skrif meistararitgerðar felur í sér bæði fræðilega og greinandi vinnu og þá er gott að vera í samfloti við aðra sem eru í sama ferli.

Í málstofunni vinnur hver og einn að eigin verkefni í takt við hugmyndafræðina „Shut up and write!“ Þetta er leið sem felur í sér að kennari er með stuttan inngang og síðan vinna nemendur sjálfstætt að eigin verkefni í tímanum. Í seinni hluta málstofu kynna nemendur eigin verkefni. Miðað er við hver kynning ásamt umræðum taki um 20 mínútur.

Athugið að námskeiðið er aðeins kennt á vormisseri og er jafnt ætlað þeim sem skrá sig í MA ritgerð á vormisseri eða næsta haustmisseri á eftir.

Kennsla fer fram aðra hverja viku, í alls 7 skipti.

Einkunn: Staðið/Fall

Meistaraprófsritgerð er lokaverkefni í meistaranámi og byggir á sjálfstæðri rannsókn eða starfstengdu rannsóknar- og þróunarverkefni. Lokaverkefni til meistaraprófs skal vera einstaklingsverkefni. Markmið lokaverkefnis er að þjálfa nemendur í sjálfstæðum fræðilegum vinnubrögðum.

Meistaraprófsritgerð í Félagsfræði-, mannfræði- og þjóðfræðideild er 30 eða 60 einingar. Þegar sérstaklega stendur á má umfang meistaraprófsritgerða vera meira en 60 einingar. Meistaraprófsritgerð skal aldrei vera minni en 30 einingar. Nemendur sem vilja skrifa 60e ritgerð þurf að skila inn fullbúinni rannsóknaráætlun í lok fyrsta árs til leiðbeinanda og fá samþykki námsbrautar.

Meistaranemar hafa umsjónarkennara úr hópi lektora, dósenta eða prófessora. Leiðbeinandi leiðbeinir með lokaverkefni til meistaraprófs. Umsjónarkennari og leiðbeinandi eru að jafnaði sami maðurinn. Heimilt er að ráða meðleiðbeinanda en sú ráðning er háð samþykki deildar.

Lengd meistaraprófsritgerða er háð því hvers konar verkefni er um að ræða, einingafjölda þess og efnistökum. Miðað skal við að 60 eininga meistaraprófsritgerð sé að jafnaði 40.000 orð. Hver deild setur nánari reglur um umfang og efnistök meistaraprófsritgerða.

Prófdómari skal ávallt leggja mat á lokaverkefni meistaranema ásamt leiðbeinanda. Deildarráð tilnefnir prófdómara.

Nánari upplýsingar: https://ugla.hi.is/kerfi/view/page.php?sid=3458

Meistaraprófsritgerð er lokaverkefni í meistaranámi og byggir á sjálfstæðri rannsókn eða starfstengdu rannsóknar- og þróunarverkefni. Lokaverkefni til meistaraprófs skal vera einstaklingsverkefni. Markmið lokaverkefnis er að þjálfa nemendur í sjálfstæðum fræðilegum vinnubrögðum.

Meistaraprófsritgerð í Félagsfræði-, mannfræði- og þjóðfræðideild er 30 eða 60 einingar. Þegar sérstaklega stendur á má umfang meistaraprófsritgerða vera meira en 60 einingar. Meistaraprófsritgerð skal aldrei vera minni en 30 einingar. Nemendur sem vilja skrifa 60e ritgerð þurf að skila inn fullbúinni rannsóknaráætlun í lok fyrsta árs til leiðbeinanda og fá samþykki námsbrautar.

Meistaranemar hafa umsjónarkennara úr hópi lektora, dósenta eða prófessora. Leiðbeinandi leiðbeinir með lokaverkefni til meistaraprófs. Umsjónarkennari og leiðbeinandi eru að jafnaði sami maðurinn. Heimilt er að ráða meðleiðbeinanda en sú ráðning er háð samþykki deildar.

Lengd meistaraprófsritgerða er háð því hvers konar verkefni er um að ræða, einingafjölda þess og efnistökum. Miðað skal við að 60 eininga meistaraprófsritgerð sé að jafnaði 40.000 orð. Hver deild setur nánari reglur um umfang og efnistök meistaraprófsritgerða.

Prófdómari skal ávallt leggja mat á lokaverkefni meistaranema ásamt leiðbeinanda. Deildarráð tilnefnir prófdómara.

Nánari upplýsingar: https://ugla.hi.is/kerfi/view/page.php?sid=3458

Meistaraprófsritgerð er lokaverkefni í meistaranámi og byggir á sjálfstæðri rannsókn eða starfstengdu rannsóknar- og þróunarverkefni. Lokaverkefni til meistaraprófs skal vera einstaklingsverkefni. Markmið lokaverkefnis er að þjálfa nemendur í sjálfstæðum fræðilegum vinnubrögðum.

Meistaraprófsritgerð í Félagsfræði-, mannfræði- og þjóðfræðideild er 30 eða 60 einingar. Þegar sérstaklega stendur á má umfang meistaraprófsritgerða vera meira en 60 einingar. Meistaraprófsritgerð skal aldrei vera minni en 30 einingar. Nemendur sem vilja skrifa 60e ritgerð þurf að skila inn fullbúinni rannsóknaráætlun í lok fyrsta árs til leiðbeinanda og fá samþykki námsbrautar.

Meistaranemar hafa umsjónarkennara úr hópi lektora, dósenta eða prófessora. Leiðbeinandi leiðbeinir með lokaverkefni til meistaraprófs. Umsjónarkennari og leiðbeinandi eru að jafnaði sami maðurinn. Heimilt er að ráða meðleiðbeinanda en sú ráðning er háð samþykki deildar.

Lengd meistaraprófsritgerða er háð því hvers konar verkefni er um að ræða, einingafjölda þess og efnistökum. Miðað skal við að 60 eininga meistaraprófsritgerð sé að jafnaði 40.000 orð. Hver deild setur nánari reglur um umfang og efnistök meistaraprófsritgerða.

Prófdómari skal ávallt leggja mat á lokaverkefni meistaranema ásamt leiðbeinanda. Deildarráð tilnefnir prófdómara.

Nánari upplýsingar: https://ugla.hi.is/kerfi/view/page.php?sid=3458

Námskeiðið fjallar um rannsóknir mannfræðinnar og annarra fræðigreina félags- og mannvísinda á náttúru, umhverfi og tengslum manneskjunnar og umhverfis hennar. Ýmis grunnhugtök og fræðilegar hugmyndir sem umhverfismannfræðin og skyldar greinar nota verða kynnt og rædd.

Gerð er grein fyrir ýmsum tilraunum til að varpa ljósi á tilurð og einkenni ýmissa menningarstofnana og félagslegra ferla með skírskotun til vistkerfa og efnislegra skilyrða sem forsendu tilvistar þeirra. Þá verður vikið að gagnrýni sem þessi sjónarmið hafa sætt. 

Sérstaklega verður vikið að þeim nýju viðhorfum sem skapast hafa í umhverfismálum á síðustu árum, meðal annars hvað varðar auðlindanýtingu af ýmsu tagi og umhverfishyggju.

Síðast en ekki síst verður farið yfir ýmsa snertifleti loftslagsbreytinga og samfélaga víða um heim. Loftslag, loftslagsbreytingar og samfélög og menning verða einnig skoðuð í sögulegu ljósi, út frá ýmsum kenningum sem hafa komið fram um samband þeirra og gagnkvæm áhrif.

Nokkur etnógrafísk dæmi um samspil manns og umhverfis eru höfð til hliðsjónar í námskeiðinu. 

Námskeiðið fjallar um rannsóknir mannfræðinnar og annarra fræðigreina félags- og mannvísinda á náttúru, umhverfi og tengslum manneskjunnar og umhverfis hennar. Ýmis grunnhugtök og fræðilegar hugmyndir sem umhverfismannfræðin og skyldar greinar nota verða kynnt og rædd.

Gerð er grein fyrir ýmsum tilraunum til að varpa ljósi á tilurð og einkenni ýmissa menningarstofnana og félagslegra ferla með skírskotun til vistkerfa og efnislegra skilyrða sem forsendu tilvistar þeirra. Þá verður vikið að gagnrýni sem þessi sjónarmið hafa sætt. 

Sérstaklega verður vikið að þeim nýju viðhorfum sem skapast hafa í umhverfismálum á síðustu árum, meðal annars hvað varðar auðlindanýtingu af ýmsu tagi og umhverfishyggju.

Síðast en ekki síst verður farið yfir ýmsa snertifleti loftslagsbreytinga og samfélaga víða um heim. Loftslag, loftslagsbreytingar og samfélög og menning verða einnig skoðuð í sögulegu ljósi, út frá ýmsum kenningum sem hafa komið fram um samband þeirra og gagnkvæm áhrif.

Nokkur etnógrafísk dæmi um samspil manns og umhverfis eru höfð til hliðsjónar í námskeiðinu. 

Námskeiðið fjallar um rannsóknir mannfræðinnar og annarra fræðigreina félags- og mannvísinda á náttúru, umhverfi og tengslum manneskjunnar og umhverfis hennar. Ýmis grunnhugtök og fræðilegar hugmyndir sem umhverfismannfræðin og skyldar greinar nota verða kynnt og rædd.

Gerð er grein fyrir ýmsum tilraunum til að varpa ljósi á tilurð og einkenni ýmissa menningarstofnana og félagslegra ferla með skírskotun til vistkerfa og efnislegra skilyrða sem forsendu tilvistar þeirra. Þá verður vikið að gagnrýni sem þessi sjónarmið hafa sætt. 

Sérstaklega verður vikið að þeim nýju viðhorfum sem skapast hafa í umhverfismálum á síðustu árum, meðal annars hvað varðar auðlindanýtingu af ýmsu tagi og umhverfishyggju.

Síðast en ekki síst verður farið yfir ýmsa snertifleti loftslagsbreytinga og samfélaga víða um heim. Loftslag, loftslagsbreytingar og samfélög og menning verða einnig skoðuð í sögulegu ljósi, út frá ýmsum kenningum sem hafa komið fram um samband þeirra og gagnkvæm áhrif.

Nokkur etnógrafísk dæmi um samspil manns og umhverfis eru höfð til hliðsjónar í námskeiðinu. 

Námskeiðið fjallar um rannsóknir mannfræðinnar og annarra fræðigreina félags- og mannvísinda á náttúru, umhverfi og tengslum manneskjunnar og umhverfis hennar. Ýmis grunnhugtök og fræðilegar hugmyndir sem umhverfismannfræðin og skyldar greinar nota verða kynnt og rædd.

Gerð er grein fyrir ýmsum tilraunum til að varpa ljósi á tilurð og einkenni ýmissa menningarstofnana og félagslegra ferla með skírskotun til vistkerfa og efnislegra skilyrða sem forsendu tilvistar þeirra. Þá verður vikið að gagnrýni sem þessi sjónarmið hafa sætt. 

Sérstaklega verður vikið að þeim nýju viðhorfum sem skapast hafa í umhverfismálum á síðustu árum, meðal annars hvað varðar auðlindanýtingu af ýmsu tagi og umhverfishyggju.

Síðast en ekki síst verður farið yfir ýmsa snertifleti loftslagsbreytinga og samfélaga víða um heim. Loftslag, loftslagsbreytingar og samfélög og menning verða einnig skoðuð í sögulegu ljósi, út frá ýmsum kenningum sem hafa komið fram um samband þeirra og gagnkvæm áhrif.

Nokkur etnógrafísk dæmi um samspil manns og umhverfis eru höfð til hliðsjónar í námskeiðinu. 

Evrópsk samfélög nútímans einkennast af vaxandi hreyfanleika, fólksflutningum og fjölbreytileika. Þessar breytingar skapa ýmsar áskoranir fyrir gagnasöfnun, svo sem með manntölum og könnunum. Innflytjendur eru yfirleitt skilgreindir sem hópar sem erfitt er að ná til vegna mikils hreyfanleika, tímabundinnar búsetu og/eða óreglulegrar búsetu. Þetta hindrar hefðbundnar úrtökuaðferðir. Að auki geta innflytjendur haft takmarkaða hvata til að taka þátt í rannsóknum sem gerðar eru í móttökuríkinu. Í námskeiðinu munum við ræða mismunandi rannsóknaraðferðir sem hægt er að nota til að rannsaka hreyfanleika og fólksflutninga. Án þess þó að vera bundið við það er áherslan lögð á megindlegar og blandaðar aðferðir.

Í námskeiðinu verður tekist á við gagnrýnar spurningar sem tengjast víxlverkun á milli praktíkur (e. practice) og kenninga í safnastarfi. Fjölmörg dæmi úr praktísku safnastarfi listasafna, náttúruminjasafna og menningarminjasafna verða skoðuð í þessu samhengi og hentar námskeiðið því nemendum úr fleiri greinum en safnafræði, s.s. eins og fornleifafræði, listfræði, menningarfræði, fötlunarfræði, mannfræði, þjóðfræði, félagsfræði og fleiri greinum. Saga safna verður skoðuð með gagnrýnu hugarfari og hugað verður að straumum og stefnum í faginu við upphaf 21. aldar. Sérstaklega er litið til safna sem almannastofnanir, en sem slíkar hafa þær mörgum og vaxandi hlutverkum að gegna fyrir samfélög, lífsgæði fólks og hópa, menntun, rannsóknir og þverþjóðleg samskipti svo eitthvað sé nefnt. Fjallað verður m.a. um hagnýtingu kenninga í safnastarfi, siðferði, ritskoðun, hnattvæðingu, frumbyggja, áhrif stafrænnar menningar, trúarbrögð, innflytjendur og inngildingu, svo eitthvað sé nefnt. Námskeiðið er eingöngu kennt í fjarnámi og byggir námsmat á verkefnum sem unnin eru yfir önnina. Námskeiðið hefst í byrjun október og endar í lok nóvember.

Í námskeiðinu verður tekist á við spurningar sem tengjast víxlverkun á milli praktíkur (e. practice) og kenninga í safnastarfi. Fjölmörg dæmi úr safnastarfi listasafna, náttúruminjasafna og menningarminjasafna verða skoðuð í þessu samhengi og hentar námskeiðið því nemendum úr fleiri greinum en safnafræði, s.s. eins og fornleifafræði, listfræði, menningarfræði, fötlunarfræði, mannfræði, þjóðfræði, félagsfræði og fleiri. Hugað verður að því hvernig bæði praktík og kenningar hafa mótað safnastofnanir og starfsemi þeirra. Fjallað verður m.a. um praktík og kenningar um söfnun, varðveislu, flokkun og skráningar, sýningagerð, gesti, markaðsmál og félagsleg áhrif safna. Námskeiðið er kennt sem netnám og byggir námsmat á fjölbreyttum verkefnum sem unnin eru í námskeiðinu. Námskeiðið er kennt við upphaf haustannar og lýkur í lok september.

Starfsþjálfun í hnattrænum fræðum og mannfræði hefur það markmið að veita nemendum aukna færni með starfsþjálfun og efla tengsl þeirra við atvinnulífið. Um er að ræða hagnýtt námskeið sem veitir innsýn í starfsemi stofnana, frjálsra félagasamtaka, fyrirtækja og annarra aðila og falla að markmiðum námsins.

Samningur er gerður milli námsbrautar í mannfræði og viðkomandi starfsvettvangs. Nemendur geta komið með tillögur að starfsvettvangi eða fengið ábendingar frá námsbraut um heppilegan vettvang fyrir starfsþjálfun. Viðfangsefni skal tengjast ólíkum hliðum mannfræði og hnattrænna fræða (kjörsvið: fólksflutningar og fölmenning, hnattræn heilsa og þróunarfræði). Sem dæmi gæti verið um að ræða eitt eða tvö veigameiri verkefni ásamt ýmiskonar tilfallandi verkefnum. Æskilegt er að nemandi kynnist sem flestum starfssviðum starfsvettvangs síns. Námsbraut greiðir ekki laun fyrir starfstímann en námskeiðið er einingarbært.

Nemandi skal hafa samband við námsbraut áður en starfsnámið hefst og fá það samþykkt. Gerður er sérstakur samningur við ábyrgðaraðila á starfsvettvangi.

Umfang starfsþjálfunarinnar skal vera 250-300 klst. við vinnu á starfsvettvangi og ritun greinargerðar.

Áður en vinna hefst á vettvangi tekur nemandinn saman leslista í samráði við leiðbeinanda/umsjónarkennara um þá tegund starfsemi sem nemandinn hyggst kynna sér og vettvanginn sjálfan. Nemandi skilar uppkasti að samantekt lesefnis áður en starfsþjálfun hefst. Að aflokinni þátttöku á vettvangi skrifar nemandinn greinargerð um starfsnámið þar sem starfseminni er lýst og hún er skoðuð í ljósi hliðstæðrar starfsemi annarsstaðar.

Til að fá einingar metnar fyrir starfsnám þarf nemandi að skila eftirfarandi gögnum:

1. Staðfestingu frá yfirmanni um að starfið hafi staðið yfir í að minnsta kosti uppsettan tíma og stutta umsögn um nemandann og verkefni hans
2. Greinargerð skal innihalda:
   1. lýsingu á helstu verkefnum sem unnin voru á tímabilinu
   2. vikulegar skýrslur byggðar á dagbókarfærslu nemanda
   3. lýsingu á hvernig starfsnámið nýtist fyrir nám viðkomandi
   4. lengd greinagerðar skal vera á milli 2000-3000 orð og byggja á þéttri fræðilegri umfjöllun sem byggir á ritrýnum heimildum í fræðilegum ritum.

Starfsþjálfun í hnattrænum fræðum og mannfræði hefur það markmið að veita nemendum aukna færni með starfsþjálfun og efla tengsl þeirra við atvinnulífið. Um er að ræða hagnýtt námskeið sem veitir innsýn í starfsemi stofnana, frjálsra félagasamtaka, fyrirtækja og annarra aðila og falla að markmiðum námsins. 

Samningur er gerður milli námsbrautar í mannfræði og viðkomandi starfsvettvangs. Nemendur geta komið með tillögur að starfsvettvangi eða fengið ábendingar frá námsbraut um heppilegan vettvang fyrir starfsþjálfun. Viðfangsefni skal tengjast ólíkum hliðum mannfræði og hnattrænna fræða (kjörsvið: fólksflutningar og fölmenning, hnattræn heilsa og þróunarfræði). Sem dæmi gæti verið um að ræða eitt eða tvö veigameiri verkefni ásamt ýmiskonar tilfallandi verkefnum. Æskilegt er að nemandi kynnist sem flestum starfssviðum starfsvettvangs síns. Námsbraut greiðir ekki laun fyrir starfstímann en námskeiðið er einingarbært. 

Nemandi skal hafa samband við námsbraut áður en starfsnámið hefst og fá það samþykkt. Gerður er sérstakur samningur við ábyrgðaraðila á starfsvettvangi. 

Umfang starfsþjálfunarinnar skal vera 125-150 klst. við vinnu á starfsvettvangi og ritun greinargerðar. 

Áður en vinna hefst á vettvangi tekur nemandinn saman leslista í samráði við leiðbeinanda/umsjónarkennara um þá tegund starfsemi sem nemandinn hyggst kynna sér og vettvanginn sjálfan. Nemandi skilar uppkasti að samantekt lesefnis áður en starfsþjálfun hefst. Að aflokinni þátttöku á vettvangi skrifar nemandinn greinargerð um starfsnámið þar sem starfseminni er lýst og hún er skoðuð í ljósi hliðstæðrar starfsemi annarsstaðar. 

Til að fá einingar metnar fyrir starfsnám þarf nemandi að skila eftirfarandi gögnum:

1. Staðfestingu frá yfirmanni um að starfið hafi staðið yfir í að minnsta kosti uppsettan tíma og stutta umsögn um nemandann og verkefni hans
2. Greinargerð skal innihalda:
   1. lýsingu á helstu verkefnum sem unnin voru á tímabilinu
   2. vikulegar skýrslur byggðar á dagbókarfærslu nemanda
   3. lýsingu á hvernig starfsnámið nýtist fyrir nám viðkomandi
   4. verkefni þar sem ákveðinn verkþáttur er tekinn til athugunar og settur í fræðilegt samhengi

Í námskeiðinu er litið yfir sögu menningarfræðinnar og sjónum beint að gildi hennar sem róttæks forms þjóðfélagsrýni. Lesnir verða textar lykilhöfunda 19. öld og til samtímans. Í forgrunni er sjálft menningarhugtakið og spurningin um gildi þess fyrir gagnrýna umræðu um þjóðfélag, sögu og samtíma. Fjallað er um samspil gagnrýni og fræða og hvernig menningarfræðin setur slíkt samspil í forgrunn. Þetta kemur fram jafnt í textum eldri og yngri höfunda og skapar togstreitu sem hefur á undanförnum áratugum verið frjór jarðvegur allra hugvísinda og einkennt samhengi þeirra við menningarpólitíska hugsun. Til grundvallar eru lögð hugtök á borð við hugmyndafræði, vald, forræði, kyngervi og orðræða.

Nemandi vinnur skrifleg verkefni eða ítarlega heimildaritgerð um tiltekinn þátt þess rannsóknasviðs sem hann hefur valið sér í samráði við leiðbeinanda í meistaraverkefni. Nemandinn hefur samband við leiðbeinanda varðandi það að taka lesnámskeiðið og um fyrirkomulag þess.

Í námskeiðinu verður farið ítarlega í helstu kenningar í afbrotafræði og félagsfræði frávika. Nemendur munu lesa rannsóknagreinar þar sem kenningarnar eru prófaðar, bæði á Íslandi og erlendis.

Fjallað verður um mismunandi brota- og efnisflokka í félags- og afbrotafræðilegu ljósi, t.d. kyn og afbrot, búferlaflutninga og afbrot.

Áhersla er lögð á nemendur tengi saman kenningarlega umræðu og fyrirliggjandi rannsóknir.   

Í námskeiðinu verður tekist á við spurningar sem tengjast víxlverkun á milli praktíkur (e. practice) og kenninga í safnastarfi. Fjölmörg dæmi úr praktísku safnastarfi listasafna, náttúruminjasafna og menningarminjasafna verða skoðuð í þessu samhengi og hentar námskeiðið því nemendum úr fleiri greinum en safnafræði, s.s. eins og fornleifafræði, listfræði, menningarfræði, fötlunarfræði, mannfræði, þjóðfræði, félagsfræði og fleiri greinum.  Saga greinarinnar verður skoðuð með gagnrýnu hugarfari og hugað verður að straumum og stefnum í faginu við upphaf 21. aldar. Sérstaklega er litið til safna sem almannastofnanir, en sem slíkar hafa þær mörgum og vaxandi hlutverkum að gegna fyrir samfélög, lífsgæði fólks og hópa, menntun, rannsóknir og þverþjóðleg samskipti svo eitthvað sé nefnt. Hugað verður að því hvernig bæði praktík og kenningar hafa mótað safnastofnanir og starfsemi þeirra. Fjallað verður m.a. um praktík og kenningar um söfnun, varðveislu, flokkun og skráningar, sýningagerð, ritskoðun, frumbyggja, áhrif stafrænnar menningar, trúarbrögð, innflytjendur, fólksflutninga, minni, gleymsku og sanngildi.  Námskeiðið er eingöngu kennt í fjarnámi og byggir námsmat á verkefnum sem unnin eru yfir misserið. 

Einn megintilgangur safna á Íslandi er að skila menningar- og náttúruarfi landsins til komandi kynslóða og stuðla að aukinni þekkingu á þessari arfleifð og skilningi á tengslum hennar við umheiminn. Ætlast er til þess (samkvæmt safnalögum) að söfn reyni að „auka lífsgæði manna“ með því að efla skilning á þróun og stöðu menningar, lista náttúru eða vísinda. Söfn og safnfræðsla geta því haft áhrif á samfélag, hópa og einstaklinga. Safnafræði getur komið hér að liði og er megin viðfangsefni námskeiðsins. Kynntar verða fræðilegar kenningar sem hafa að markmiði að stuðla að fjölbreyttri og áhrifamikilli fræðslu tengdri fornleifum, list, náttúruvísindum, menningarlegri arfleifð og öðrum viðfangsefnum safna. Hugað verður að fjölbreyttum markhópum safnfræðslu, hlutverki safngesta innan safna, rými, textagerð, margmiðlun, gagnvirkni og fleira.

Þetta er fjarkennslunámskeið sem skiptist í þrjár lotur. Í hverri lotu eru ör-fyrirlestrar frá kennara með hugleiðingum um námsefnið, gesta-fyrirlestrar (stafrænir) og aukaefni. Þrjár stað- og/eða ZOOM-lotur eru yfir önnina, þar sem nemendur fá fyrirlestra frá starfsmönnum safna og vinna að fræðsluverkefni í samstarfi við safn í Reykjavík. Verkefnið verður þróað út frá fræðilegum áhuga nemenda undir handleiðslu kennara og með aðstoð starfsmanna safnsins.

Námskeiðið er inngangur að kenningum í alþjóðasamskiptum. Það veitir nemendum undirstöðu til greininga á öðrum sviðum alþjóðasamskipta. Mælt er með að nemendur taki það sem fyrst á námsferlinum. Í námskeiðinu eru nemendur kynntir fyrir kenningaramma alþjóðasamskipta með það að markmiði að þroska færni þeirra til að skilja og greina viðburði samtímans með því að beita kenningum.

Viðfangsefnið er skoðað í gegnum helstu umræður (e. debates) í fræðunum, með áherslu á raunhyggju (e. realism), frjálslynda stofnanahyggju (e. liberalism/liberal institutionalism), og mótunarhyggju (e. constructivism) og samspil sögulegra og vísindalegra aðferða annars vegar og gerendahæfni og formgerðar hins vegar.

Fjallað er um viðfangsefni alþjóðasamskipta. Annars vegar þær aðferðir sem kenningarnar nota til að varpa ljósi á þessi efni og hins vegar hvernig kenningarnar lýsa stjórnmálum alþjóðakerfisins.

Námskeiðið byggir á fyrirlestrum og umræðum, í minni og stærri hópum. Áhersla er lögð á að nemendur þroski greiningar- og ritfærni í gegnum skil á ólíkum rituðum verkefnum.

Fjallað verður um íslensk utanríkismál og utanríkisstefnu á tímabilinu 1940 til 2018. Gerð verður grein fyrir þeim breytingum sem orðið hafa á utanríkisstefnunni og reynt að meta hvaða þættir stýra utanríkisstefnunni. Leitast verður við að svara spurningunni hvers vegna og til hvers Ísland taki virkari þátt í alþjóðasamstarfi. Einnig verður fjallað um hvernig þjóðernishyggja hér á landi og alþjóðlegir atburðir eins og stríð Bandaríkjanna gegn hryðjuverkum hafa sett mark sitt á utanríkisstefnuna. Greint verður hvernig íslensk stjórnvöld hafa brugðist við alþjóðavæðingunni, Evrópusamrunanum, auknu hlutverki alþjóðastofnana, stefnu Bandaríkjanna í alþjóðamálum, endalokum kalda stríðsins og yfirstandandi efnahags- og fjármálakreppu. Fjallað verður um tvíhliða samskipti Ísland við nágrannaríkin og aukna þátttöku Íslands í starfi alþjóðastofnana. Til dæmis verður farið yfir samskipti íslenskra stjórnvalda við Bandaríkin og þátttöku Íslands í starfi Sameinuðu þjóðanna. Einnig verður fjallað um stofnun og störf Íslensku friðargæslunnar sem og aukna áherslu stjórnvalda á störf að þróunarmálum og mannréttindamálum. Kastljósinu verður beint að þeim áskorunum sem smáríki eins og Ísland standa frammi fyrir og þeim tækifærum sem þeim standa til boða í alþjóðasamfélaginu. Notast verður við kenningar í alþjóðastjórnmálum og smáríkjafræðum til að greina og skýra utanríkisstefnu Íslands. Rætt verður um hvort íslenskir ráðamenn trúi því í vaxandi mæli að Ísland hafi hæfni og getu til að láta til sín taka innan alþjóðastofnana og hafi skyldum að gegna í alþjóðasamfélaginu.

Markmið námskeiðsins er að kynna nemendur fyrir alþjóðasamvinnu og stöðu Íslands í alþjóðakerfinu. Hnattvæðing verður skoðuð í sögulegu ljósi og farið yfir helstu kenningar um hnattvæðingu. Fjallað verður um áhrif hnattvæðingar á stjórnmál, efnahagsmál, ríki og einstaklinga. Utanríkisstefna Íslands verður greind og áhersla lögð á þau málefni sem eru í forgangi hjá íslenskum stjórnvöldum um þessar mundir. Sjónum er beint að varnar- og öryggismálum á Íslandi, þátttöku Íslands í málefnum norðurslóða og norrænu samstarfi, og stöðu Íslands í ljósi breyttrar heimsmyndar. Fjallað verður sérstaklega um stofnanir sem sinna öryggismálum á landinu eins og Landhelgisgæsluna, Póst- og fjarskiptastofnunina og Ríkislögreglustjóra. Samrunaþróunin í Evrópu verður skoðuð með tilliti til þeirra leiða sem Ísland hefur valið í samskiptum sínum við Evrópu. Skoðað verður sérstaklega hvaða áhrif EES-samningurinn hefur haft á Íslandi. Einnig verður gerð grein fyrir þátttöku Íslands í starfi Sameinuðu þjóðanna og framboði Íslands til Öryggisráðs SÞ.

Markmið námskeiðsins er að nemendur öðlist djúpan skilning á þróun hugmynda og kenninga um fötlun og læri að greina áhrif þeirra á stefnumótun, þjónustu og daglegt líf fatlaðs fólks. Námskeiðið byggir á þverfræðilegum og gagnrýnum sjónarhornum og tengir fræðilega umfjöllun við réttindabaráttu og alþjóðlegar skuldbindingar, svo sem samning Sameinuðu þjóðanna um réttindi fatlaðs fólks (CRPD). Fjallað verður um félagsleg og menningarleg sjónarhorn, helstu kenningar og nýjustu rannsóknir í fötlunarfræðum. Áhersla verður á virka þátttöku nemenda í umræðum og verkefnavinnu sem styrkir gagnrýna hugsun og hæfni til að beita fræðunum í rannsóknum og starfsháttum.

Námskeiðið fjallar um nýleg verk og stefnur sem valdið hafa, eða eru líkleg til að valda, straumhvörfum í félags- og mannvísindalegri hugsun. Áhersla er lögð á samfélagslegt og sögulegt samhengi kenninganna. Kennsla fer fram í fyrirlestrum og umræðum. Skyldumæting er í umræðutíma einu sinni í viku í 40 mínútur. Fjarnemar geta mætt í kennslustofu eða tekið þátt í gegnum Internetið (með Zoom). 

Í námskeiðinu er fjallað um helstu viðfangsefni kynjafræða í ljósi margbreytileika nútímasamfélaga. Kynjafræðilegu sjónarhorni er beitt til að gefa yfirlit yfir stöðu og aðstæður ólíkra hópa í samfélaginu. Fjallað er um upphaf og þróun kvennabaráttu og kynjafræða. Kynnt verða helstu hugtök kynjafræða svo sem kyn, kyngervi, eðlishyggja og mótunarhyggja. Skoðað er hvernig kyn er ávallt samtvinnað öðrum samfélagslegum áhrifabreytum.

Kennslufyrirkomulag: Námið byggir á vendikennslu sem þýðir að allir fyrirlestrar verða aðgengilegir á Canvas. Stað- og fjarnemar mæta vikulega í umræðutíma í háskólanum eða á Teams og netnemar taka vikulega þátt í umræðum á Canvas.

Í þessu námskeiði öðlast nemendur skilning á samspili umhverfisfræða og fjármálamarkaða.
Nemendur öðlast skilning á aðferðafræði grænna skuldabréfa, viðeigandi leiðbeiningar við smíði grænna og sjálfbærra fjármálaramma, ferli við útgáfu, uppbygging grænna ramma, vottun og helstu aðferðir og hugtök við framsetningu áhrifaskýrslna. Nemendur öðlast færni í uppbyggingu sjálfbærra fjármálaramma og hvernig þeir eru nýttir, sér í lagi innan fjármálafyrirtækja. Farið er yfir sjálfbærniáhættumat, uppbyggingu aðferðafræða við greiningu UFS (umhverfi, félagslegir þættir og stjórnarhættir) áhættu og nýtingu niðurstaða við fjárfestingaákvarðanir og uppbyggingu eignasafna. Farið er yfir helstu lykiltölur sem fjármálafyrirtæki þurfa að þekkja varðandi útlána og fjárfestingasöfn sín, s.s. GAR (Green asset ratio) og BTAR (book taxonomy aligned ratio). Farið er yfir tegundir loftslagsáhættu samkvæmt TCFD (Task force on climate related financial disclosures). Nemendur læra um aðferðafræði ábyrgra fjárfestinga og áhrifafjárfestinga og hvaða markmiðum fjárfestar sækjast eftir við slíkar fjárfestingar. Nemendur öðlast skilning á viðeigandi regluverki varðandi upplýsingagjöf, sér í lagi flokkunarreglugerð Evrópusambandsins (EU Taxonomy) og tengdum reglugerðum. Nemendur læra um fjármagnaða losun gróðurhúsalofttegunda með aðferðafræði PCAF (Partnership for Carbon Accounting Financials). Að lokum læra nemendur um þróun samspils á milli tryggingageirans og sjálfbærni.

Vaxandi óánægja og fordómar hafa einkennt tuttugustu og fyrstu öldina, undir sterkum áhrifum frá óvissu og tilfinningu fyrir óvissri framtíð. Þessi ótti við apókalýptískri eða dystópískri framtíð fléttast saman við sterka kröfu um uppgjör við óréttlæti og ofbeldi fortíðar. Mikilvægt er í þessu ljósi að skoða gagnrýnið hvernig saga, minni og vald móta samtímakreppur og þær framtíðir sem oft má sjá ímyndaðar í nútímanum. Þetta námskeið skoðar kreppur og framtíðarsýn sem einkenna 21. öldina sem og nýlegar tilraunir til að takast á við fortíðina. Í gegnum nýleg fræðirit rannsökum við hvernig kreppur eru upplifaðar og hvernig framtíðin er bæði ímynduð og umdeild í samtímanum. Í því samhengi skoðum við hvernig leifar fortíðarinnar geta varpað ljósi á áskoranir dagsins í dag. Hluti námskeiðsins felur í sér að takast á við afnýlendunarsjónarmið. Afnýlendun, í þessu samhengi, er ekki aðeins pólitískt ferli til að aflétta nýlendukerfum heldur að ögra arfleifð nýlendustefnu í alþjóðlegum ójöfnuði, þekkingarkerfum og hvernig fólk ímyndar sér framtíðina. Með því að greina hvernig nýlenduhugsun heldur áfram að birtast í nútímakreppum—svo sem umhverfivá, efnahagslegu misrétti og kerfisbundnum kynþáttafordómum—er leitast við að skilja hvort afnýlendunar nálganir geti boðið upp á leiðir til réttlátari framtíðar. Hver er uppspretta kvíða í samtímanum? Hvernig móta leifar nýlendu fortíðar nútímakreppur? Veita gagnrýnar kenningar valkosti við þær dystópísku framtíðarsýn sem oft einkennir samtímann? Hvernig hjálpar hugtakið „fjölkreppa“—samofnar kreppur sem spanna vistfræðileg, efnahagsleg og félagsleg svið—okkur að skilja sameiginlega reynslu okkar á 21. öldinni? Með því að takast á við þessar spurningar býður þetta námskeið nemendum að skoða gagnrýnið samspil kreppu, minnis og framtíðarsköpunar og að endurhugsa flækjur samtímans.

According to the United Nation’s Department of Economic and Social Affairs, slightly over half of the world’s population lives in urban areas. This is projected to be 66% percent by the year 2050, with Africa and Asia accounting for 90% of this new urban growth. Urban anthropology has increasingly played a critically important role in the development of the discipline of anthropology in terms of theory, research methods and social justice movements. This course provides an historical overview of the development of urban anthropology and on through to recent developments. An emphasis will be placed on anthropological theory and research methods, but also issues such as social justice, architecture, design and urban planning. The course will cover, among others, the early Chicago ethnographers and early urban poverty research, utopian and modernist urban planning, power and built form, divisions and gated communities, crime and urban fear, urban homelessness, and the governance of built spaces. The course will conclude with a section on cities in transition, which includes a focus on the post-industrial/global city, the effects of neoliberalism on urban spaces, and a discussion of the possible future(s) of urbanism and the role of anthropology in understanding these developments.

Students must have completed 120 ECTS in their BA study before attending this course

Þrátt fyrir að hugtakið „ofbeldi“ sé mikið notað í daglegri umfjöllun er það bæði flókið og vandmeðfarið. Eins og mannfræðingarnir Nancy Scheper-Huges og Philippe Bourgois (2004) benda á þá getur ofbeldi verið „hvað sem er; lömætt og ólögmætt; sýnilegt og ósýnilegt; nauðsynlegt og tilgangslaust; glórulaust og tilefnislaust eða algjörlega rökrétt og skipulegt.“ Tilgangur námskeiðsins er að skoða hinar ýmsu hliðar og birtingamyndir ofbeldis út frá mannfræðilegu sjónarhorni og þá einkum m.t.t. menningarlegs og táknræns samhengi þess. Sjónum er beint að birtingamyndum hversdagslegs ofbeldis í því skyni að vapra ljósi á fleiri form ofbeldis en líkamlegt svo sem eins kerfisbundið ofbeldi og ofbeldi í tali og texta. Í námskeiðinu er stuðst við kenningar um ofbeldi auk sem ofbeldi í etnógrafíum og mannfræðilegum textum verður skoðað í siðferðislegu samhengi.

Starfsþjálfun í hnattrænum fræðum og mannfræði hefur það markmið að veita nemendum aukna færni með starfsþjálfun og efla tengsl þeirra við atvinnulífið. Um er að ræða hagnýtt námskeið sem veitir innsýn í starfsemi stofnana, frjálsra félagasamtaka, fyrirtækja og annarra aðila og falla að markmiðum námsins. 

Samningur er gerður milli námsbrautar í mannfræði og viðkomandi starfsvettvangs. Nemendur geta komið með tillögur að starfsvettvangi eða fengið ábendingar frá námsbraut um heppilegan vettvang fyrir starfsþjálfun. Viðfangsefni skal tengjast ólíkum hliðum mannfræði og hnattrænna fræða (kjörsvið: fólksflutningar og fölmenning, hnattræn heilsa og þróunarfræði). Sem dæmi gæti verið um að ræða eitt eða tvö veigameiri verkefni ásamt ýmiskonar tilfallandi verkefnum. Æskilegt er að nemandi kynnist sem flestum starfssviðum starfsvettvangs síns. Námsbraut greiðir ekki laun fyrir starfstímann en námskeiðið er einingarbært. 

Nemandi skal hafa samband við námsbraut áður en starfsnámið hefst og fá það samþykkt. Gerður er sérstakur samningur við ábyrgðaraðila á starfsvettvangi. 

Umfang starfsþjálfunarinnar skal vera 250-300 klst. við vinnu á starfsvettvangi og ritun greinargerðar. 

Áður en vinna hefst á vettvangi tekur nemandinn saman leslista í samráði við leiðbeinanda/umsjónarkennara um þá tegund starfsemi sem nemandinn hyggst kynna sér og vettvanginn sjálfan. Nemandi skilar uppkasti að samantekt lesefnis áður en starfsþjálfun hefst. Að aflokinni þátttöku á vettvangi skrifar nemandinn greinargerð um starfsnámið þar sem starfseminni er lýst og hún er skoðuð í ljósi hliðstæðrar starfsemi annarsstaðar. 

Til að fá einingar metnar fyrir starfsnám þarf nemandi að skila eftirfarandi gögnum:

1. Staðfestingu frá yfirmanni um að starfið hafi staðið yfir í að minnsta kosti uppsettan tíma og stutta umsögn um nemandann og verkefni hans
2. Greinargerð skal innihalda:
   1. lýsingu á helstu verkefnum sem unnin voru á tímabilinu
   2. vikulegar skýrslur byggðar á dagbókarfærslu nemanda
   3. lýsingu á hvernig starfsnámið nýtist fyrir nám viðkomandi
   4. lengd greinagerðar skal vera á milli 2000-3000 orð og byggja á þéttri fræðilegri umfjöllun sem byggir á ritrýnum heimildum í fræðilegum ritum.

Þetta námskeið beinir sjónum sínum að list og listrænum aðferðum sem viðfang mannfræðilegara athuganna og í miðlun þekkingar. Í fyrsta lagi er litið á mismunandi form listrænnar tjáningar (bókmenntir, kvikmyndir, sviðslistir) sem fræðilega linsu sem hjálpar mannfræðingum að lesa samfélag samtímans. Í öðru lagi er skoðað hvernig listræn sköpun getur komið að gagni við rannsóknir í mannfræði. Loks verður greint hvernig mismunandi listform er hægt að nota til að koma niðurstöðum rannsókna til skila.

Námskeiðið skoðar á gagnrýninn hátt áhrif samtímans á söfn og starfshætti þeirra. Leitast verður við að gefa góðan skilning á því hvernig söfn standa frammi fyrir og leitast oft við að takast á við ýmsar samfélagslegar áskoranir, þar á meðal fjölbreytni, jöfnuð, þátttöku, félagslegt réttlæti og sjálfbærni. Í námskeiðinu verður fræðilegur grunnur samfélagsmála safna skoðaður og dæmi þar að lútandi. Áherslur verða meðal annars á að skoða hlutverk safna sem talsmenn jaðarsettra hópa, mikilvægi samvinnu og samsköpunar og aðferðir til að takast á við loftslagsbreytingar innan safnastarfs, svo eitthvað sé nefnt. Umræður og verkefni skora á nemendur að hugsa gagnrýnið um hlutverk safna í samfélaginu. Í lok námskeiðsins verða nemendur búnir góðri færni og þekkingu til að takast á við félagsleg hlutverk safna í ört breytilegum heimi. Námskeiðið verður kennt frá lokum febrúar til loka mars.

Í námskeiðinu er fjallað um samspil pólitískrar róttækni, menningar, hefðar og valds. Sérstaklega er hugað að birtingarmyndum andófs í samtímanum, orðræðu lýðræðis og menningarlegs mismunar og viðbrögðum við gagnrýni og andófi innan hefðar nútímastjórnmála. Fjallað er um þátt menntamanna og rithöfunda og vægi listrænnar tjáningar og hönnunar við umbreytingu félagslegs og menningarlegs umhvefis. Þá er fjölmiðlaorðræða skoðuð og greind og fjallað um hin ólíku og oft andstæðu markmið sem sjá má í starfsemi stofnana samfélagsins. Valdir eru nokkrir átakapunktar menningar- og samfélagsorðræðu sem draga fram grundvallartogstreitu frjálslyndra lýðræðissamfélaga, svo sem spurningar um visku eða fávisku almennings, viðbrögð við loftslagsbreytingum, óöfnuð og ofsafátækt. Loks er fjallað um spillingu og vald, félagslega og menningarlega tjáningu, möguleika og takmarkanir tjáningarfrelsis, notkun og misnotkun upplýsinga, leynd, fals og falsfréttir.

Markmið námskeiðsins er að nemendur öðlist aðferðarfræðilega þekkingu, skilning og verklega færni til að greina myndir og önnur sjónræn rannsóknargögn (ljósmyndir, kvikmyndir, teikningar, auglýsingar, netmiðla, o.s.frv.). Farið verður í ýmsar aðferðir við greiningu á sjónrænu efni og hugað verður að sjónrænum gagnasöfnum og vinnu með þau. Nemendur fá þjálfun í því að kynna sér og leggja sjálfstætt mat á fyrirliggjandi rannsóknir. Námskeiðið byggist upp á hagnýtum verkefnum, þar sem nemendur undirbúa og hanna rannsóknaáætlanir, afla gagna og spreyta sig á greiningu þeirra. Námskeiðið er þverfaglegt og hentar nemendum á hug- og félagsvísindasviði, sem og öðrum sviðum.

Fjallað verður um samfélagslegt hlutverk safna út frá margvíslegum sjónarhornum: efnahagslegum, pólitískum, menningarlegum, félagslegum og síðast en ekki síst alþjóðlegum. Fjallað verður meðal annars um hlutverk safna í hugmyndinni um þjóð, lagalegt umhverfi safna, rekstrarform, staða og hlutverk þjóðarsafna, safna í eigu sveitarfélaga, félagasamtaka og einkafyrirtækja, fjármögnun safnastarfs, stefna yfirvalda í málefnum safna, söfn og mannréttindi, söfn og áföll (trauma), kynjahugmyndir og fleira. Í námskeiðinu er einnig hugað að möguleikum safna á að virkja fólk og samfélög til þátttöku í starfsemi þeirra eins og söfnun, heimildaöflun, sýningarstjórnun, sýningargerð og annarri miðlun. Skoðuð verða innlend og erlend dæmi. Eftir því sem því verður komið við, eru farnar ein til tvær vettvangsferðir. Námskeiðið er eingöngu kennt í fjarnámi.

Norræna velferðarmódelið er oft séð sem fyrirmynd annarra velferðarríkja, þar sem hvergi í heiminum hefur verið náð betri árangi í að jafna kjör þegna. Ísland tilheyrir hinu norræna módeli, en er ólíkt á ýmsan hátt, t.d. hefur stuðningur við hinn almenna borgara verið minni og almennt minna eytt í velferðarmál. Samt sem áður hefur mikill árangur náðst á sviði jöfnuðar, Ísland mælist iðulega sem það land þar sem jafnrétti kynjanna er hvað mest og þar sem ýmsir stuðlar sem mæla ójöfnuð eru lægstir.

 Í þessu námskeiði verður farið yfir helstu kenningar félagsfræðinnar um ójöfnuð og velferðarkerfið, og sérstaða Íslands skoðuð bæði í samanburði við hin Norðurlöndin, sem og velferðarríki í öðrum þróuðum iðnríkjum. Sjónum verður beint bæði að skipulagningu velferðarríkisins, hvernig fræðimenn hafa flokkað velferðarríki, og afleiðingum velferðarkerfisins til dæmis fyrir heilsu, ójöfnuð, og tækifæri einstaklinga í samfélaginu.

Kennari lætur nemendum í té leslista sem inniheldur úrval af lesefni á sviði sakfræði. Fjallað verður um kenningar og rannsóknir félags- og afbrotafræðinga á réttar- og löggæslukerfinu. Áhersla er lögð á að nemendur tengi saman kenningarlega umræðu og fyrirliggjandi rannsóknir. Umræðutímar verða haldnir aðra hverja viku.

Starfsþjálfun í hnattrænum fræðum og mannfræði hefur það markmið að veita nemendum aukna færni með starfsþjálfun og efla tengsl þeirra við atvinnulífið. Um er að ræða hagnýtt námskeið sem veitir innsýn í starfsemi stofnana, frjálsra félagasamtaka, fyrirtækja og annarra aðila og falla að markmiðum námsins. 

Samningur er gerður milli námsbrautar í mannfræði og viðkomandi starfsvettvangs. Nemendur geta komið með tillögur að starfsvettvangi eða fengið ábendingar frá námsbraut um heppilegan vettvang fyrir starfsþjálfun. Viðfangsefni skal tengjast ólíkum hliðum mannfræði og hnattrænna fræða (kjörsvið: fólksflutningar og fölmenning, hnattræn heilsa og þróunarfræði). Sem dæmi gæti verið um að ræða eitt eða tvö veigameiri verkefni ásamt ýmiskonar tilfallandi verkefnum. Æskilegt er að nemandi kynnist sem flestum starfssviðum starfsvettvangs síns. Námsbraut greiðir ekki laun fyrir starfstímann en námskeiðið er einingarbært. 

Nemandi skal hafa samband við námsbraut áður en starfsnámið hefst og fá það samþykkt. Gerður er sérstakur samningur við ábyrgðaraðila á starfsvettvangi. 

Umfang starfsþjálfunarinnar skal vera 125-150 klst. við vinnu á starfsvettvangi og ritun greinargerðar. 

Áður en vinna hefst á vettvangi tekur nemandinn saman leslista í samráði við leiðbeinanda/umsjónarkennara um þá tegund starfsemi sem nemandinn hyggst kynna sér og vettvanginn sjálfan. Nemandi skilar uppkasti að samantekt lesefnis áður en starfsþjálfun hefst. Að aflokinni þátttöku á vettvangi skrifar nemandinn greinargerð um starfsnámið þar sem starfseminni er lýst og hún er skoðuð í ljósi hliðstæðrar starfsemi annarsstaðar. 

Til að fá einingar metnar fyrir starfsnám þarf nemandi að skila eftirfarandi gögnum:

1. Staðfestingu frá yfirmanni um að starfið hafi staðið yfir í að minnsta kosti uppsettan tíma og stutta umsögn um nemandann og verkefni hans
2. Greinargerð skal innihalda:
   1. lýsingu á helstu verkefnum sem unnin voru á tímabilinu
   2. vikulegar skýrslur byggðar á dagbókarfærslu nemanda
   3. lýsingu á hvernig starfsnámið nýtist fyrir nám viðkomandi
   4. verkefni þar sem ákveðinn verkþáttur er tekinn til athugunar og settur í fræðilegt samhengi

Trúarlíf manna á norðurslóðum er tekið fyrir og heimildir allt frá elstu tímum, eins og grafir, rúnasteinar, hellaristur og aðrar fornminjar verða skoðaðar. Einnig verða lesnar lýsingar á norrænum trúarathöfnum í verkum eftir Tacitus, Adam frá Brimum, Saxo Grammaticus og í fornritum Íslendinga eins og Eddukvæðum og Konungasögum. Auk norrænnar trúar verður fjallað um seið og sjamanisma. Örlagatrú er tekin til ítarlegrar umfjöllunar sem meginþáttur í forkristnum átrúnaði á Norðurlöndum. Loks er vikið að því hvernig kristindómur hefur fallið að norrænum lífsháttum og hugsunarhætti. Námskeiðið er kennt á ensku.

Vinnulag

Kennsla fer fram í fyrirlestrum, og umræðum um fyrirlestra.

Nemandi vinnur skrifleg verkefni eða ítarlega heimildaritgerð um tiltekinn þátt þess rannsóknasviðs sem hann hefur valið sér í samráði við leiðbeinanda í meistaraverkefni. Nemandinn hefur samband við leiðbeinanda varðandi það að taka lesnámskeiðið og um fyrirkomulag þess.

Námskeiðið fjallar um nokkur lykilatriði íslensks þjóðfélags og menningar frá sjónarhóli mannfræðinnar. Það gefur sögulegt yfirlit rannsókna í mannfræði á Íslandi og leggur sérstaka áherslu á málefni íslensks nútíma samfélags.  Kennt verður á ensku til þess að gera námskeiðið aðgengilegt nemendum sem eru ekki íslensku mælandi og til þess að efla ensku kunnáttu og þjálfa fræðileg skrif nemenda á ensku.

Í þessu námskeiði verða margþætt tengsl safna og þeirra samfélaga sem þau þjóna skoðuð. Kannað verður hvernig söfn eru ekki aðeins vörslumenn menningararfs heldur einnig virkir þátttakendur í mótun menningarlegra frásagna og samfélagslegra sjálfsmynda. Með því að skoða sögulegt samhengi, fræðilega umgjörð og hagnýtar dæmisögur fá nemendur innsýn í það mikilvæga hlutverk sem söfn gegna við að sýna og stundum ögra samfélagslegum gildum. Í námskeiðinu verður farið yfir efni eins og söfn sem hvati til samfélagsbreytinga, mikilvægi inngildingar og aðgengis, og áhrif stafrænnar tækni á samfélagsþátttöku. Með umræðum, dæmum og praktískum verkefnum munu nemendur kanna hvernig söfn geta á áhrifaríkan hátt virkjað fólk og stuðlað að réttlátara samfélagi. Í lok námskeiðsins munu nemendur hafa tileinkað sér góðan skilning á því hvernig söfn geta brugðist við þörfum og gildum fólks í þeim samfélögum sem þau þjóna.

Í þessu 14 vikna námskeiði er gert ráð fyrir virkri þátttöku nemenda. Námskeiðið byggir á þeirri hugmynd að þótt stjórnvöld og félagasamtök séu lykilaðilar í nútímasamfélagi, þá eru fyrirtæki að mestu ábyrg því að skapa þann auð sem velferð samfélagsins byggir á – en þau séu jafnframt hluti af þeim vandamálum sem skapast hefur. Við verðmætasköpun hafa aðgerðir þeirra áhrif á samfélagið, sem samanstendur af fjölbreyttum hópi hagsmunaaðila, og á náttúrulegt umhverfi. Á móti mótar samfélagið reglur og væntingar sem fyrirtæki þurfa að fylgja. Þetta felur meðal annars í sér að horfa til Heimsmarkmiða Sameinuðu þjóðanna um sjálfbæra þróun (markmið 1–5, 8, 9, 10, 11, 12, 13 og 16), Parísarsamkomulagið, the UN Global Compact, European Sustainability Reporting Standards (ESRS), Global Reporting Initiative o.fl. Þessi gagnvirkni milli fyrirtækja, samfélags (í víðasta skilningi) og náttúrulegs umhverfis er kjarni í samfélagslegri ábyrgð fyrirtækja (CSR), en viðfangsefnið verður skoða út frá stefnumiðuðu sjónarhorni.

Óháð sjónarmiðum um samskipti fyrirtækja og samfélags er samstarf þar á milli nauðsynlegt. Markmið námskeiðsins er að kanna víddir þessara samskipta út frá fjölbreyttum hagsmunaaðilum. Það felur í sér gagnvirka nálgun sem felur í sér greiningu á CSR-tengdum málefnum, hermilíkani og raundæmum.

Námskeiðið er sett upp í sex hlutm. Í fyrsta hlutanum er skoðað hvað samfélagsleg ábyrgð (CSR) fyrirtækja þýðir og hvaða drifkraftar liggja að baki CSR. Annar hluti fjallar um hagsmunaaðila og í þriðja hluta er lagalega sjónarhorn skoðað. Í fjórða hluta munum er atferli skoðað, í fimmta hluta er áherslá á stefnumiðað sjónarhorn og í sjötta hluta er áhersla á sjálfbærni og verðmætasköpun.

Markmið námskeiðsins er að nemendur öðlist skilning á stöðu og ímynd fatlaðs fólks í menningu og listum og geti greint birtingarmyndir fötlunar í sögulegu og samtímalegu samhengi. Fjallað verður um ímyndir og hlutverk fatlaðs fólks í dægurmenningu, fjölmiðlum, bókmenntum, listum og almennri orðræðu. Sérstök áhersla verður á (list)menningu fatlaðs fólks og hvernig fötlun er staðsett sem hluti af fjölbreytileika samfélaga. Rýnt verður í ytra og innra aðgengi að menningu og listum og áhrif þess á þátttöku fatlaðs fólks.

Í þessu námskeiði öðlast nemendur færni í útreikningum á losun gróðurhúsalofttegunda frá rekstri fyrirtækja. Nemendur öðlast þekkingu á helstu aðferðafræðum við útreikninga, hvernig styðjast skal við gagnabanka og hvaða leiðir standa fyrirtækjum til boða við upplýsingagjöf (e. disclosure platforms), s.s. CDP, Nasdaq og GRI. Nemendur læra að þekkja umföng, notkun lífsferilsgreininga (LCA) við upplýsingagjöf, hvaða sjálfbærnimælikvarðar eru viðeigandi (e. material) og hvernig má skoða mótvægisaðgerðir í samhengi við rekstur fyrirtækja. Leiðbeiningar Greenhouse Gas Protocol eru grunnviðfangsefni námskeiðsins, enda eru þær leiðbeiningar gjarnan nýttar til grundvallar upplýsingagjöf. Við lok námskeiðs hafa nemendur færni til að reikna út losun gróðurhúsalofttegunda frá rekstri og virðiskeðju fyrirtækja og setja fram á viðeigandi vettvangi. Nemendur þekkja einnig þróun í aðferðafræði á útreikningum losunar gróðurhúsalofttegunda, sér í lagi með tilliti til fjármálastarfsemi. Nemendur þekkja einnig hvernig upplýsingar sem þessar eru nýttar, s.s. með tilliti til ESG áhættumats. 

Námskeiðið er ætlað fyrsta árs nemendum í hnattrænum fræðum og í alþjóðasamskiptum. Markmið námskeiðs er að veita nemendum verkfæri til þess að auðvelda námsferlið og að uppfylla þær kröfur sem gerðar eru varðandi akademísk vinnubrögð. Námskeiðið veitir nemendum alhliða þjálfun í faglegum vinnubrögðum. Fjallað er um grunnatriði gagnaöflunar, heimildameðferðar, ritstuldar, og fræðilegra skrifa. Námskeiðið hefur praktíska nálgun og er hugsað sem undirstaða í faglegum vinnubrögðum í námi.

Í námskeiðinu verða skoðaðar nýlegar kenningar og rannsóknir sem tengjast hnattvæðingu og hnattrænum ferlum. Markmið námskeiðsins er að gefa nemendum yfirsýn yfir mikilvæg þemu sem tengjast hnattvæðingarferlum.  Skoðaðar verða rannsóknir sem varpa ljósi á ólíkar hliðar hnattvæðingar og afleiðingar fyrir félagslegan, efnislegan og pólitískan veruleika. Í námskeiðinu er bæði fjallað á gagnrýnin hátt um fyrrnefnd hugtök en einnig lögð áhersla á að skoða rannsóknir á hvernig fólk er þátttakendur/þolendur/gerendur í hnattvæðingarferlum.

Kennslan felst í fyrirlestrum og umræðum. 

Námskeiðið er kennt á ensku, en hægt er að skila inn verkefnum á íslensku.

Oft er talað um fólksflutninga og fjölmenningu sem eitt megin einkenni samfélaga samtímans. Í námskeiðinu eru kynntar helstu kenningar og stefnur sem fram hafa komið í tengslum við rannsóknir á fólksflutningum og fjölmenningu. Fjallað er á gagnrýninn hátt um margskonar kenningar sem tengjast þessum rannsóknarviðfangsefnum og gagnsemi þeirra skoðuð. Skoðuð eru hugtök eins og menning, samlögun, aðlögun og samþætting, en jafnframt gert grein fyrir hreyfanleika fortíðar og tengslum hans við fjölmenningu. Í námskeiðinu eru ólíkar nálganir og kenningarmótun fræðimanna fyrst og fremst dregnar fram og gerð grein fyrir helstu viðfangsefnum félagsvísindamanna á þessu sviði.

Kennslan fer fram í formi fyrirlestra og umræðna.

Námskeiðið varpar ljósi á hvernig fordómar og staðalmyndir eru hluti af afmörkunarferli sem er rakið til nýlenduhyggju. Í námskeiðinu er því rýnt ferli afmörkunnar út frá gagnrýnum kenningum um kynþætti og eftirlendustefnu. Áhersla er lögð á að skoða ímyndir og orðræður fortíðar og nútímans um fólk sem eru afmarkað í samfélögum sem „hin‘“og hvernig „Hinun“ á sér stað. Út frá því gagnrýna ljósi, er ímyndasköpunin sem átti sér stað á tímum nýlenduveldanna greind sem og söguleg tenging þeirra við hugmyndir um menningu, sjálfsmyndir og þróun. Ferli sem jafnan er tengt við óríentalisma. Ennfremur er áherslan á tengingu eldri orðræðu við nýlenduhyggju, þjóðersnishyggju, og birtingamyndir nútímans sem beinast að jaðarsettum hópum i Evrópu. 

Í námskeiðinu, er einnig skoðað hvernig slíkar orðræður hafa áhrif á sjálfsmyndir samfélagslega flokkaða hópa, afmörkun byggða á líkamlegum forsendum og afmarkaða staði. Að því leiti, er skoðað atbeni fólks, mótsstöður, og leiðir til viðnáms gegn jaðarsentingu og rasisma. Að lokum er rýnt í hvenrig mannfræðilegar rannsóknir og afstaða fræðimanna hefur spilast inn í þekkingarmynstur og pólítik fortíðar og nútíðar.  

Námskeiðið er kennt á ensku.  

Fjallað er um vettvangsaðferðir mannfræðinnar og nemendur þjálfaðir í beitingu þeirra. Áhersla er lögð á siðfræðileg álitamál, rannsóknaráætlanir, vettvanginn, þátttökuathugnanir, mismunandi tegundir viðtala, notkun myndrænna gagna, öflun heimilda, greiningu gagna og kynningu niðurstaðna.

Námskeiðinu er ætlað að aðstoða nemendur við ritun meistararitgerða. Fjallað er um hvað felst í ritun meistararitgerða og nemendum gefið tækifæri til að fjalla um ritgerðarefni sitt. Tilgangurinn með málstofunni er að skapa „rými“ (rafrænt og á staðnum) til að vinna að meistararitgerð með stuðningi frá kennurum og samnemendum. Nemendur eru mislangt komnir og efnistökin ólík en eiga það sameiginlegt að stunda eigin rannsókn. Skrif meistararitgerðar felur í sér bæði fræðilega og greinandi vinnu og þá er gott að vera í samfloti við aðra sem eru í sama ferli.

Í málstofunni vinnur hver og einn að eigin verkefni í takt við hugmyndafræðina „Shut up and write!“ Þetta er leið sem felur í sér að kennari er með stuttan inngang og síðan vinna nemendur sjálfstætt að eigin verkefni í tímanum. Í seinni hluta málstofu kynna nemendur eigin verkefni. Miðað er við hver kynning ásamt umræðum taki um 20 mínútur.

Athugið að námskeiðið er aðeins kennt á vormisseri og er jafnt ætlað þeim sem skrá sig í MA ritgerð á vormisseri eða næsta haustmisseri á eftir.

Kennsla fer fram aðra hverja viku, í alls 7 skipti.

Einkunn: Staðið/Fall

Meistaraprófsritgerð er lokaverkefni í meistaranámi og byggir á sjálfstæðri rannsókn eða starfstengdu rannsóknar- og þróunarverkefni. Lokaverkefni til meistaraprófs skal vera einstaklingsverkefni. Markmið lokaverkefnis er að þjálfa nemendur í sjálfstæðum fræðilegum vinnubrögðum.

Meistaraprófsritgerð í Félagsfræði-, mannfræði- og þjóðfræðideild er 30 eða 60 einingar. Þegar sérstaklega stendur á má umfang meistaraprófsritgerða vera meira en 60 einingar. Meistaraprófsritgerð skal aldrei vera minni en 30 einingar. Nemendur sem vilja skrifa 60e ritgerð þurf að skila inn fullbúinni rannsóknaráætlun í lok fyrsta árs til leiðbeinanda og fá samþykki námsbrautar.

Meistaranemar hafa umsjónarkennara úr hópi lektora, dósenta eða prófessora. Leiðbeinandi leiðbeinir með lokaverkefni til meistaraprófs. Umsjónarkennari og leiðbeinandi eru að jafnaði sami maðurinn. Heimilt er að ráða meðleiðbeinanda en sú ráðning er háð samþykki deildar.

Lengd meistaraprófsritgerða er háð því hvers konar verkefni er um að ræða, einingafjölda þess og efnistökum. Miðað skal við að 60 eininga meistaraprófsritgerð sé að jafnaði 40.000 orð. Hver deild setur nánari reglur um umfang og efnistök meistaraprófsritgerða.

Prófdómari skal ávallt leggja mat á lokaverkefni meistaranema ásamt leiðbeinanda. Deildarráð tilnefnir prófdómara.

Nánari upplýsingar: https://ugla.hi.is/kerfi/view/page.php?sid=3458

Meistaraprófsritgerð er lokaverkefni í meistaranámi og byggir á sjálfstæðri rannsókn eða starfstengdu rannsóknar- og þróunarverkefni. Lokaverkefni til meistaraprófs skal vera einstaklingsverkefni. Markmið lokaverkefnis er að þjálfa nemendur í sjálfstæðum fræðilegum vinnubrögðum.

Meistaraprófsritgerð í Félagsfræði-, mannfræði- og þjóðfræðideild er 30 eða 60 einingar. Þegar sérstaklega stendur á má umfang meistaraprófsritgerða vera meira en 60 einingar. Meistaraprófsritgerð skal aldrei vera minni en 30 einingar. Nemendur sem vilja skrifa 60e ritgerð þurf að skila inn fullbúinni rannsóknaráætlun í lok fyrsta árs til leiðbeinanda og fá samþykki námsbrautar.

Meistaranemar hafa umsjónarkennara úr hópi lektora, dósenta eða prófessora. Leiðbeinandi leiðbeinir með lokaverkefni til meistaraprófs. Umsjónarkennari og leiðbeinandi eru að jafnaði sami maðurinn. Heimilt er að ráða meðleiðbeinanda en sú ráðning er háð samþykki deildar.

Lengd meistaraprófsritgerða er háð því hvers konar verkefni er um að ræða, einingafjölda þess og efnistökum. Miðað skal við að 60 eininga meistaraprófsritgerð sé að jafnaði 40.000 orð. Hver deild setur nánari reglur um umfang og efnistök meistaraprófsritgerða.

Prófdómari skal ávallt leggja mat á lokaverkefni meistaranema ásamt leiðbeinanda. Deildarráð tilnefnir prófdómara.

Nánari upplýsingar: https://ugla.hi.is/kerfi/view/page.php?sid=3458

Meistaraprófsritgerð er lokaverkefni í meistaranámi og byggir á sjálfstæðri rannsókn eða starfstengdu rannsóknar- og þróunarverkefni. Lokaverkefni til meistaraprófs skal vera einstaklingsverkefni. Markmið lokaverkefnis er að þjálfa nemendur í sjálfstæðum fræðilegum vinnubrögðum.

Meistaraprófsritgerð í Félagsfræði-, mannfræði- og þjóðfræðideild er 30 eða 60 einingar. Þegar sérstaklega stendur á má umfang meistaraprófsritgerða vera meira en 60 einingar. Meistaraprófsritgerð skal aldrei vera minni en 30 einingar. Nemendur sem vilja skrifa 60e ritgerð þurf að skila inn fullbúinni rannsóknaráætlun í lok fyrsta árs til leiðbeinanda og fá samþykki námsbrautar.

Meistaranemar hafa umsjónarkennara úr hópi lektora, dósenta eða prófessora. Leiðbeinandi leiðbeinir með lokaverkefni til meistaraprófs. Umsjónarkennari og leiðbeinandi eru að jafnaði sami maðurinn. Heimilt er að ráða meðleiðbeinanda en sú ráðning er háð samþykki deildar.

Lengd meistaraprófsritgerða er háð því hvers konar verkefni er um að ræða, einingafjölda þess og efnistökum. Miðað skal við að 60 eininga meistaraprófsritgerð sé að jafnaði 40.000 orð. Hver deild setur nánari reglur um umfang og efnistök meistaraprófsritgerða.

Prófdómari skal ávallt leggja mat á lokaverkefni meistaranema ásamt leiðbeinanda. Deildarráð tilnefnir prófdómara.

Nánari upplýsingar: https://ugla.hi.is/kerfi/view/page.php?sid=3458

Námskeiðið fjallar um rannsóknir mannfræðinnar og annarra fræðigreina félags- og mannvísinda á náttúru, umhverfi og tengslum manneskjunnar og umhverfis hennar. Ýmis grunnhugtök og fræðilegar hugmyndir sem umhverfismannfræðin og skyldar greinar nota verða kynnt og rædd.

Gerð er grein fyrir ýmsum tilraunum til að varpa ljósi á tilurð og einkenni ýmissa menningarstofnana og félagslegra ferla með skírskotun til vistkerfa og efnislegra skilyrða sem forsendu tilvistar þeirra. Þá verður vikið að gagnrýni sem þessi sjónarmið hafa sætt. 

Sérstaklega verður vikið að þeim nýju viðhorfum sem skapast hafa í umhverfismálum á síðustu árum, meðal annars hvað varðar auðlindanýtingu af ýmsu tagi og umhverfishyggju.

Síðast en ekki síst verður farið yfir ýmsa snertifleti loftslagsbreytinga og samfélaga víða um heim. Loftslag, loftslagsbreytingar og samfélög og menning verða einnig skoðuð í sögulegu ljósi, út frá ýmsum kenningum sem hafa komið fram um samband þeirra og gagnkvæm áhrif.

Nokkur etnógrafísk dæmi um samspil manns og umhverfis eru höfð til hliðsjónar í námskeiðinu. 

Námskeiðið fjallar um rannsóknir mannfræðinnar og annarra fræðigreina félags- og mannvísinda á náttúru, umhverfi og tengslum manneskjunnar og umhverfis hennar. Ýmis grunnhugtök og fræðilegar hugmyndir sem umhverfismannfræðin og skyldar greinar nota verða kynnt og rædd.

Gerð er grein fyrir ýmsum tilraunum til að varpa ljósi á tilurð og einkenni ýmissa menningarstofnana og félagslegra ferla með skírskotun til vistkerfa og efnislegra skilyrða sem forsendu tilvistar þeirra. Þá verður vikið að gagnrýni sem þessi sjónarmið hafa sætt. 

Sérstaklega verður vikið að þeim nýju viðhorfum sem skapast hafa í umhverfismálum á síðustu árum, meðal annars hvað varðar auðlindanýtingu af ýmsu tagi og umhverfishyggju.

Síðast en ekki síst verður farið yfir ýmsa snertifleti loftslagsbreytinga og samfélaga víða um heim. Loftslag, loftslagsbreytingar og samfélög og menning verða einnig skoðuð í sögulegu ljósi, út frá ýmsum kenningum sem hafa komið fram um samband þeirra og gagnkvæm áhrif.

Nokkur etnógrafísk dæmi um samspil manns og umhverfis eru höfð til hliðsjónar í námskeiðinu. 

Námskeiðið fjallar um rannsóknir mannfræðinnar og annarra fræðigreina félags- og mannvísinda á náttúru, umhverfi og tengslum manneskjunnar og umhverfis hennar. Ýmis grunnhugtök og fræðilegar hugmyndir sem umhverfismannfræðin og skyldar greinar nota verða kynnt og rædd.

Gerð er grein fyrir ýmsum tilraunum til að varpa ljósi á tilurð og einkenni ýmissa menningarstofnana og félagslegra ferla með skírskotun til vistkerfa og efnislegra skilyrða sem forsendu tilvistar þeirra. Þá verður vikið að gagnrýni sem þessi sjónarmið hafa sætt. 

Sérstaklega verður vikið að þeim nýju viðhorfum sem skapast hafa í umhverfismálum á síðustu árum, meðal annars hvað varðar auðlindanýtingu af ýmsu tagi og umhverfishyggju.

Síðast en ekki síst verður farið yfir ýmsa snertifleti loftslagsbreytinga og samfélaga víða um heim. Loftslag, loftslagsbreytingar og samfélög og menning verða einnig skoðuð í sögulegu ljósi, út frá ýmsum kenningum sem hafa komið fram um samband þeirra og gagnkvæm áhrif.

Nokkur etnógrafísk dæmi um samspil manns og umhverfis eru höfð til hliðsjónar í námskeiðinu. 

Námskeiðið fjallar um rannsóknir mannfræðinnar og annarra fræðigreina félags- og mannvísinda á náttúru, umhverfi og tengslum manneskjunnar og umhverfis hennar. Ýmis grunnhugtök og fræðilegar hugmyndir sem umhverfismannfræðin og skyldar greinar nota verða kynnt og rædd.

Gerð er grein fyrir ýmsum tilraunum til að varpa ljósi á tilurð og einkenni ýmissa menningarstofnana og félagslegra ferla með skírskotun til vistkerfa og efnislegra skilyrða sem forsendu tilvistar þeirra. Þá verður vikið að gagnrýni sem þessi sjónarmið hafa sætt. 

Sérstaklega verður vikið að þeim nýju viðhorfum sem skapast hafa í umhverfismálum á síðustu árum, meðal annars hvað varðar auðlindanýtingu af ýmsu tagi og umhverfishyggju.

Síðast en ekki síst verður farið yfir ýmsa snertifleti loftslagsbreytinga og samfélaga víða um heim. Loftslag, loftslagsbreytingar og samfélög og menning verða einnig skoðuð í sögulegu ljósi, út frá ýmsum kenningum sem hafa komið fram um samband þeirra og gagnkvæm áhrif.

Nokkur etnógrafísk dæmi um samspil manns og umhverfis eru höfð til hliðsjónar í námskeiðinu. 

Evrópsk samfélög nútímans einkennast af vaxandi hreyfanleika, fólksflutningum og fjölbreytileika. Þessar breytingar skapa ýmsar áskoranir fyrir gagnasöfnun, svo sem með manntölum og könnunum. Innflytjendur eru yfirleitt skilgreindir sem hópar sem erfitt er að ná til vegna mikils hreyfanleika, tímabundinnar búsetu og/eða óreglulegrar búsetu. Þetta hindrar hefðbundnar úrtökuaðferðir. Að auki geta innflytjendur haft takmarkaða hvata til að taka þátt í rannsóknum sem gerðar eru í móttökuríkinu. Í námskeiðinu munum við ræða mismunandi rannsóknaraðferðir sem hægt er að nota til að rannsaka hreyfanleika og fólksflutninga. Án þess þó að vera bundið við það er áherslan lögð á megindlegar og blandaðar aðferðir.

Í námskeiðinu verður tekist á við gagnrýnar spurningar sem tengjast víxlverkun á milli praktíkur (e. practice) og kenninga í safnastarfi. Fjölmörg dæmi úr praktísku safnastarfi listasafna, náttúruminjasafna og menningarminjasafna verða skoðuð í þessu samhengi og hentar námskeiðið því nemendum úr fleiri greinum en safnafræði, s.s. eins og fornleifafræði, listfræði, menningarfræði, fötlunarfræði, mannfræði, þjóðfræði, félagsfræði og fleiri greinum. Saga safna verður skoðuð með gagnrýnu hugarfari og hugað verður að straumum og stefnum í faginu við upphaf 21. aldar. Sérstaklega er litið til safna sem almannastofnanir, en sem slíkar hafa þær mörgum og vaxandi hlutverkum að gegna fyrir samfélög, lífsgæði fólks og hópa, menntun, rannsóknir og þverþjóðleg samskipti svo eitthvað sé nefnt. Fjallað verður m.a. um hagnýtingu kenninga í safnastarfi, siðferði, ritskoðun, hnattvæðingu, frumbyggja, áhrif stafrænnar menningar, trúarbrögð, innflytjendur og inngildingu, svo eitthvað sé nefnt. Námskeiðið er eingöngu kennt í fjarnámi og byggir námsmat á verkefnum sem unnin eru yfir önnina. Námskeiðið hefst í byrjun október og endar í lok nóvember.

Í námskeiðinu verður tekist á við spurningar sem tengjast víxlverkun á milli praktíkur (e. practice) og kenninga í safnastarfi. Fjölmörg dæmi úr safnastarfi listasafna, náttúruminjasafna og menningarminjasafna verða skoðuð í þessu samhengi og hentar námskeiðið því nemendum úr fleiri greinum en safnafræði, s.s. eins og fornleifafræði, listfræði, menningarfræði, fötlunarfræði, mannfræði, þjóðfræði, félagsfræði og fleiri. Hugað verður að því hvernig bæði praktík og kenningar hafa mótað safnastofnanir og starfsemi þeirra. Fjallað verður m.a. um praktík og kenningar um söfnun, varðveislu, flokkun og skráningar, sýningagerð, gesti, markaðsmál og félagsleg áhrif safna. Námskeiðið er kennt sem netnám og byggir námsmat á fjölbreyttum verkefnum sem unnin eru í námskeiðinu. Námskeiðið er kennt við upphaf haustannar og lýkur í lok september.

Starfsþjálfun í hnattrænum fræðum og mannfræði hefur það markmið að veita nemendum aukna færni með starfsþjálfun og efla tengsl þeirra við atvinnulífið. Um er að ræða hagnýtt námskeið sem veitir innsýn í starfsemi stofnana, frjálsra félagasamtaka, fyrirtækja og annarra aðila og falla að markmiðum námsins.

Samningur er gerður milli námsbrautar í mannfræði og viðkomandi starfsvettvangs. Nemendur geta komið með tillögur að starfsvettvangi eða fengið ábendingar frá námsbraut um heppilegan vettvang fyrir starfsþjálfun. Viðfangsefni skal tengjast ólíkum hliðum mannfræði og hnattrænna fræða (kjörsvið: fólksflutningar og fölmenning, hnattræn heilsa og þróunarfræði). Sem dæmi gæti verið um að ræða eitt eða tvö veigameiri verkefni ásamt ýmiskonar tilfallandi verkefnum. Æskilegt er að nemandi kynnist sem flestum starfssviðum starfsvettvangs síns. Námsbraut greiðir ekki laun fyrir starfstímann en námskeiðið er einingarbært.

Nemandi skal hafa samband við námsbraut áður en starfsnámið hefst og fá það samþykkt. Gerður er sérstakur samningur við ábyrgðaraðila á starfsvettvangi.

Umfang starfsþjálfunarinnar skal vera 250-300 klst. við vinnu á starfsvettvangi og ritun greinargerðar.

Áður en vinna hefst á vettvangi tekur nemandinn saman leslista í samráði við leiðbeinanda/umsjónarkennara um þá tegund starfsemi sem nemandinn hyggst kynna sér og vettvanginn sjálfan. Nemandi skilar uppkasti að samantekt lesefnis áður en starfsþjálfun hefst. Að aflokinni þátttöku á vettvangi skrifar nemandinn greinargerð um starfsnámið þar sem starfseminni er lýst og hún er skoðuð í ljósi hliðstæðrar starfsemi annarsstaðar.

Til að fá einingar metnar fyrir starfsnám þarf nemandi að skila eftirfarandi gögnum:

1. Staðfestingu frá yfirmanni um að starfið hafi staðið yfir í að minnsta kosti uppsettan tíma og stutta umsögn um nemandann og verkefni hans
2. Greinargerð skal innihalda:
   1. lýsingu á helstu verkefnum sem unnin voru á tímabilinu
   2. vikulegar skýrslur byggðar á dagbókarfærslu nemanda
   3. lýsingu á hvernig starfsnámið nýtist fyrir nám viðkomandi
   4. lengd greinagerðar skal vera á milli 2000-3000 orð og byggja á þéttri fræðilegri umfjöllun sem byggir á ritrýnum heimildum í fræðilegum ritum.

Starfsþjálfun í hnattrænum fræðum og mannfræði hefur það markmið að veita nemendum aukna færni með starfsþjálfun og efla tengsl þeirra við atvinnulífið. Um er að ræða hagnýtt námskeið sem veitir innsýn í starfsemi stofnana, frjálsra félagasamtaka, fyrirtækja og annarra aðila og falla að markmiðum námsins. 

Samningur er gerður milli námsbrautar í mannfræði og viðkomandi starfsvettvangs. Nemendur geta komið með tillögur að starfsvettvangi eða fengið ábendingar frá námsbraut um heppilegan vettvang fyrir starfsþjálfun. Viðfangsefni skal tengjast ólíkum hliðum mannfræði og hnattrænna fræða (kjörsvið: fólksflutningar og fölmenning, hnattræn heilsa og þróunarfræði). Sem dæmi gæti verið um að ræða eitt eða tvö veigameiri verkefni ásamt ýmiskonar tilfallandi verkefnum. Æskilegt er að nemandi kynnist sem flestum starfssviðum starfsvettvangs síns. Námsbraut greiðir ekki laun fyrir starfstímann en námskeiðið er einingarbært. 

Nemandi skal hafa samband við námsbraut áður en starfsnámið hefst og fá það samþykkt. Gerður er sérstakur samningur við ábyrgðaraðila á starfsvettvangi. 

Umfang starfsþjálfunarinnar skal vera 125-150 klst. við vinnu á starfsvettvangi og ritun greinargerðar. 

Áður en vinna hefst á vettvangi tekur nemandinn saman leslista í samráði við leiðbeinanda/umsjónarkennara um þá tegund starfsemi sem nemandinn hyggst kynna sér og vettvanginn sjálfan. Nemandi skilar uppkasti að samantekt lesefnis áður en starfsþjálfun hefst. Að aflokinni þátttöku á vettvangi skrifar nemandinn greinargerð um starfsnámið þar sem starfseminni er lýst og hún er skoðuð í ljósi hliðstæðrar starfsemi annarsstaðar. 

Til að fá einingar metnar fyrir starfsnám þarf nemandi að skila eftirfarandi gögnum:

1. Staðfestingu frá yfirmanni um að starfið hafi staðið yfir í að minnsta kosti uppsettan tíma og stutta umsögn um nemandann og verkefni hans
2. Greinargerð skal innihalda:
   1. lýsingu á helstu verkefnum sem unnin voru á tímabilinu
   2. vikulegar skýrslur byggðar á dagbókarfærslu nemanda
   3. lýsingu á hvernig starfsnámið nýtist fyrir nám viðkomandi
   4. verkefni þar sem ákveðinn verkþáttur er tekinn til athugunar og settur í fræðilegt samhengi

Í námskeiðinu er litið yfir sögu menningarfræðinnar og sjónum beint að gildi hennar sem róttæks forms þjóðfélagsrýni. Lesnir verða textar lykilhöfunda 19. öld og til samtímans. Í forgrunni er sjálft menningarhugtakið og spurningin um gildi þess fyrir gagnrýna umræðu um þjóðfélag, sögu og samtíma. Fjallað er um samspil gagnrýni og fræða og hvernig menningarfræðin setur slíkt samspil í forgrunn. Þetta kemur fram jafnt í textum eldri og yngri höfunda og skapar togstreitu sem hefur á undanförnum áratugum verið frjór jarðvegur allra hugvísinda og einkennt samhengi þeirra við menningarpólitíska hugsun. Til grundvallar eru lögð hugtök á borð við hugmyndafræði, vald, forræði, kyngervi og orðræða.

Nemandi vinnur skrifleg verkefni eða ítarlega heimildaritgerð um tiltekinn þátt þess rannsóknasviðs sem hann hefur valið sér í samráði við leiðbeinanda í meistaraverkefni. Nemandinn hefur samband við leiðbeinanda varðandi það að taka lesnámskeiðið og um fyrirkomulag þess.

Í námskeiðinu verður farið ítarlega í helstu kenningar í afbrotafræði og félagsfræði frávika. Nemendur munu lesa rannsóknagreinar þar sem kenningarnar eru prófaðar, bæði á Íslandi og erlendis.

Fjallað verður um mismunandi brota- og efnisflokka í félags- og afbrotafræðilegu ljósi, t.d. kyn og afbrot, búferlaflutninga og afbrot.

Áhersla er lögð á nemendur tengi saman kenningarlega umræðu og fyrirliggjandi rannsóknir.   

Í námskeiðinu verður tekist á við spurningar sem tengjast víxlverkun á milli praktíkur (e. practice) og kenninga í safnastarfi. Fjölmörg dæmi úr praktísku safnastarfi listasafna, náttúruminjasafna og menningarminjasafna verða skoðuð í þessu samhengi og hentar námskeiðið því nemendum úr fleiri greinum en safnafræði, s.s. eins og fornleifafræði, listfræði, menningarfræði, fötlunarfræði, mannfræði, þjóðfræði, félagsfræði og fleiri greinum.  Saga greinarinnar verður skoðuð með gagnrýnu hugarfari og hugað verður að straumum og stefnum í faginu við upphaf 21. aldar. Sérstaklega er litið til safna sem almannastofnanir, en sem slíkar hafa þær mörgum og vaxandi hlutverkum að gegna fyrir samfélög, lífsgæði fólks og hópa, menntun, rannsóknir og þverþjóðleg samskipti svo eitthvað sé nefnt. Hugað verður að því hvernig bæði praktík og kenningar hafa mótað safnastofnanir og starfsemi þeirra. Fjallað verður m.a. um praktík og kenningar um söfnun, varðveislu, flokkun og skráningar, sýningagerð, ritskoðun, frumbyggja, áhrif stafrænnar menningar, trúarbrögð, innflytjendur, fólksflutninga, minni, gleymsku og sanngildi.  Námskeiðið er eingöngu kennt í fjarnámi og byggir námsmat á verkefnum sem unnin eru yfir misserið. 

Einn megintilgangur safna á Íslandi er að skila menningar- og náttúruarfi landsins til komandi kynslóða og stuðla að aukinni þekkingu á þessari arfleifð og skilningi á tengslum hennar við umheiminn. Ætlast er til þess (samkvæmt safnalögum) að söfn reyni að „auka lífsgæði manna“ með því að efla skilning á þróun og stöðu menningar, lista náttúru eða vísinda. Söfn og safnfræðsla geta því haft áhrif á samfélag, hópa og einstaklinga. Safnafræði getur komið hér að liði og er megin viðfangsefni námskeiðsins. Kynntar verða fræðilegar kenningar sem hafa að markmiði að stuðla að fjölbreyttri og áhrifamikilli fræðslu tengdri fornleifum, list, náttúruvísindum, menningarlegri arfleifð og öðrum viðfangsefnum safna. Hugað verður að fjölbreyttum markhópum safnfræðslu, hlutverki safngesta innan safna, rými, textagerð, margmiðlun, gagnvirkni og fleira.

Þetta er fjarkennslunámskeið sem skiptist í þrjár lotur. Í hverri lotu eru ör-fyrirlestrar frá kennara með hugleiðingum um námsefnið, gesta-fyrirlestrar (stafrænir) og aukaefni. Þrjár stað- og/eða ZOOM-lotur eru yfir önnina, þar sem nemendur fá fyrirlestra frá starfsmönnum safna og vinna að fræðsluverkefni í samstarfi við safn í Reykjavík. Verkefnið verður þróað út frá fræðilegum áhuga nemenda undir handleiðslu kennara og með aðstoð starfsmanna safnsins.

Námskeiðið er inngangur að kenningum í alþjóðasamskiptum. Það veitir nemendum undirstöðu til greininga á öðrum sviðum alþjóðasamskipta. Mælt er með að nemendur taki það sem fyrst á námsferlinum. Í námskeiðinu eru nemendur kynntir fyrir kenningaramma alþjóðasamskipta með það að markmiði að þroska færni þeirra til að skilja og greina viðburði samtímans með því að beita kenningum.

Viðfangsefnið er skoðað í gegnum helstu umræður (e. debates) í fræðunum, með áherslu á raunhyggju (e. realism), frjálslynda stofnanahyggju (e. liberalism/liberal institutionalism), og mótunarhyggju (e. constructivism) og samspil sögulegra og vísindalegra aðferða annars vegar og gerendahæfni og formgerðar hins vegar.

Fjallað er um viðfangsefni alþjóðasamskipta. Annars vegar þær aðferðir sem kenningarnar nota til að varpa ljósi á þessi efni og hins vegar hvernig kenningarnar lýsa stjórnmálum alþjóðakerfisins.

Námskeiðið byggir á fyrirlestrum og umræðum, í minni og stærri hópum. Áhersla er lögð á að nemendur þroski greiningar- og ritfærni í gegnum skil á ólíkum rituðum verkefnum.

Fjallað verður um íslensk utanríkismál og utanríkisstefnu á tímabilinu 1940 til 2018. Gerð verður grein fyrir þeim breytingum sem orðið hafa á utanríkisstefnunni og reynt að meta hvaða þættir stýra utanríkisstefnunni. Leitast verður við að svara spurningunni hvers vegna og til hvers Ísland taki virkari þátt í alþjóðasamstarfi. Einnig verður fjallað um hvernig þjóðernishyggja hér á landi og alþjóðlegir atburðir eins og stríð Bandaríkjanna gegn hryðjuverkum hafa sett mark sitt á utanríkisstefnuna. Greint verður hvernig íslensk stjórnvöld hafa brugðist við alþjóðavæðingunni, Evrópusamrunanum, auknu hlutverki alþjóðastofnana, stefnu Bandaríkjanna í alþjóðamálum, endalokum kalda stríðsins og yfirstandandi efnahags- og fjármálakreppu. Fjallað verður um tvíhliða samskipti Ísland við nágrannaríkin og aukna þátttöku Íslands í starfi alþjóðastofnana. Til dæmis verður farið yfir samskipti íslenskra stjórnvalda við Bandaríkin og þátttöku Íslands í starfi Sameinuðu þjóðanna. Einnig verður fjallað um stofnun og störf Íslensku friðargæslunnar sem og aukna áherslu stjórnvalda á störf að þróunarmálum og mannréttindamálum. Kastljósinu verður beint að þeim áskorunum sem smáríki eins og Ísland standa frammi fyrir og þeim tækifærum sem þeim standa til boða í alþjóðasamfélaginu. Notast verður við kenningar í alþjóðastjórnmálum og smáríkjafræðum til að greina og skýra utanríkisstefnu Íslands. Rætt verður um hvort íslenskir ráðamenn trúi því í vaxandi mæli að Ísland hafi hæfni og getu til að láta til sín taka innan alþjóðastofnana og hafi skyldum að gegna í alþjóðasamfélaginu.

Markmið námskeiðsins er að kynna nemendur fyrir alþjóðasamvinnu og stöðu Íslands í alþjóðakerfinu. Hnattvæðing verður skoðuð í sögulegu ljósi og farið yfir helstu kenningar um hnattvæðingu. Fjallað verður um áhrif hnattvæðingar á stjórnmál, efnahagsmál, ríki og einstaklinga. Utanríkisstefna Íslands verður greind og áhersla lögð á þau málefni sem eru í forgangi hjá íslenskum stjórnvöldum um þessar mundir. Sjónum er beint að varnar- og öryggismálum á Íslandi, þátttöku Íslands í málefnum norðurslóða og norrænu samstarfi, og stöðu Íslands í ljósi breyttrar heimsmyndar. Fjallað verður sérstaklega um stofnanir sem sinna öryggismálum á landinu eins og Landhelgisgæsluna, Póst- og fjarskiptastofnunina og Ríkislögreglustjóra. Samrunaþróunin í Evrópu verður skoðuð með tilliti til þeirra leiða sem Ísland hefur valið í samskiptum sínum við Evrópu. Skoðað verður sérstaklega hvaða áhrif EES-samningurinn hefur haft á Íslandi. Einnig verður gerð grein fyrir þátttöku Íslands í starfi Sameinuðu þjóðanna og framboði Íslands til Öryggisráðs SÞ.

Markmið námskeiðsins er að nemendur öðlist djúpan skilning á þróun hugmynda og kenninga um fötlun og læri að greina áhrif þeirra á stefnumótun, þjónustu og daglegt líf fatlaðs fólks. Námskeiðið byggir á þverfræðilegum og gagnrýnum sjónarhornum og tengir fræðilega umfjöllun við réttindabaráttu og alþjóðlegar skuldbindingar, svo sem samning Sameinuðu þjóðanna um réttindi fatlaðs fólks (CRPD). Fjallað verður um félagsleg og menningarleg sjónarhorn, helstu kenningar og nýjustu rannsóknir í fötlunarfræðum. Áhersla verður á virka þátttöku nemenda í umræðum og verkefnavinnu sem styrkir gagnrýna hugsun og hæfni til að beita fræðunum í rannsóknum og starfsháttum.

Námskeiðið fjallar um nýleg verk og stefnur sem valdið hafa, eða eru líkleg til að valda, straumhvörfum í félags- og mannvísindalegri hugsun. Áhersla er lögð á samfélagslegt og sögulegt samhengi kenninganna. Kennsla fer fram í fyrirlestrum og umræðum. Skyldumæting er í umræðutíma einu sinni í viku í 40 mínútur. Fjarnemar geta mætt í kennslustofu eða tekið þátt í gegnum Internetið (með Zoom). 

Í námskeiðinu er fjallað um helstu viðfangsefni kynjafræða í ljósi margbreytileika nútímasamfélaga. Kynjafræðilegu sjónarhorni er beitt til að gefa yfirlit yfir stöðu og aðstæður ólíkra hópa í samfélaginu. Fjallað er um upphaf og þróun kvennabaráttu og kynjafræða. Kynnt verða helstu hugtök kynjafræða svo sem kyn, kyngervi, eðlishyggja og mótunarhyggja. Skoðað er hvernig kyn er ávallt samtvinnað öðrum samfélagslegum áhrifabreytum.

Kennslufyrirkomulag: Námið byggir á vendikennslu sem þýðir að allir fyrirlestrar verða aðgengilegir á Canvas. Stað- og fjarnemar mæta vikulega í umræðutíma í háskólanum eða á Teams og netnemar taka vikulega þátt í umræðum á Canvas.

Í þessu námskeiði öðlast nemendur skilning á samspili umhverfisfræða og fjármálamarkaða.
Nemendur öðlast skilning á aðferðafræði grænna skuldabréfa, viðeigandi leiðbeiningar við smíði grænna og sjálfbærra fjármálaramma, ferli við útgáfu, uppbygging grænna ramma, vottun og helstu aðferðir og hugtök við framsetningu áhrifaskýrslna. Nemendur öðlast færni í uppbyggingu sjálfbærra fjármálaramma og hvernig þeir eru nýttir, sér í lagi innan fjármálafyrirtækja. Farið er yfir sjálfbærniáhættumat, uppbyggingu aðferðafræða við greiningu UFS (umhverfi, félagslegir þættir og stjórnarhættir) áhættu og nýtingu niðurstaða við fjárfestingaákvarðanir og uppbyggingu eignasafna. Farið er yfir helstu lykiltölur sem fjármálafyrirtæki þurfa að þekkja varðandi útlána og fjárfestingasöfn sín, s.s. GAR (Green asset ratio) og BTAR (book taxonomy aligned ratio). Farið er yfir tegundir loftslagsáhættu samkvæmt TCFD (Task force on climate related financial disclosures). Nemendur læra um aðferðafræði ábyrgra fjárfestinga og áhrifafjárfestinga og hvaða markmiðum fjárfestar sækjast eftir við slíkar fjárfestingar. Nemendur öðlast skilning á viðeigandi regluverki varðandi upplýsingagjöf, sér í lagi flokkunarreglugerð Evrópusambandsins (EU Taxonomy) og tengdum reglugerðum. Nemendur læra um fjármagnaða losun gróðurhúsalofttegunda með aðferðafræði PCAF (Partnership for Carbon Accounting Financials). Að lokum læra nemendur um þróun samspils á milli tryggingageirans og sjálfbærni.

Vaxandi óánægja og fordómar hafa einkennt tuttugustu og fyrstu öldina, undir sterkum áhrifum frá óvissu og tilfinningu fyrir óvissri framtíð. Þessi ótti við apókalýptískri eða dystópískri framtíð fléttast saman við sterka kröfu um uppgjör við óréttlæti og ofbeldi fortíðar. Mikilvægt er í þessu ljósi að skoða gagnrýnið hvernig saga, minni og vald móta samtímakreppur og þær framtíðir sem oft má sjá ímyndaðar í nútímanum. Þetta námskeið skoðar kreppur og framtíðarsýn sem einkenna 21. öldina sem og nýlegar tilraunir til að takast á við fortíðina. Í gegnum nýleg fræðirit rannsökum við hvernig kreppur eru upplifaðar og hvernig framtíðin er bæði ímynduð og umdeild í samtímanum. Í því samhengi skoðum við hvernig leifar fortíðarinnar geta varpað ljósi á áskoranir dagsins í dag. Hluti námskeiðsins felur í sér að takast á við afnýlendunarsjónarmið. Afnýlendun, í þessu samhengi, er ekki aðeins pólitískt ferli til að aflétta nýlendukerfum heldur að ögra arfleifð nýlendustefnu í alþjóðlegum ójöfnuði, þekkingarkerfum og hvernig fólk ímyndar sér framtíðina. Með því að greina hvernig nýlenduhugsun heldur áfram að birtast í nútímakreppum—svo sem umhverfivá, efnahagslegu misrétti og kerfisbundnum kynþáttafordómum—er leitast við að skilja hvort afnýlendunar nálganir geti boðið upp á leiðir til réttlátari framtíðar. Hver er uppspretta kvíða í samtímanum? Hvernig móta leifar nýlendu fortíðar nútímakreppur? Veita gagnrýnar kenningar valkosti við þær dystópísku framtíðarsýn sem oft einkennir samtímann? Hvernig hjálpar hugtakið „fjölkreppa“—samofnar kreppur sem spanna vistfræðileg, efnahagsleg og félagsleg svið—okkur að skilja sameiginlega reynslu okkar á 21. öldinni? Með því að takast á við þessar spurningar býður þetta námskeið nemendum að skoða gagnrýnið samspil kreppu, minnis og framtíðarsköpunar og að endurhugsa flækjur samtímans.

According to the United Nation’s Department of Economic and Social Affairs, slightly over half of the world’s population lives in urban areas. This is projected to be 66% percent by the year 2050, with Africa and Asia accounting for 90% of this new urban growth. Urban anthropology has increasingly played a critically important role in the development of the discipline of anthropology in terms of theory, research methods and social justice movements. This course provides an historical overview of the development of urban anthropology and on through to recent developments. An emphasis will be placed on anthropological theory and research methods, but also issues such as social justice, architecture, design and urban planning. The course will cover, among others, the early Chicago ethnographers and early urban poverty research, utopian and modernist urban planning, power and built form, divisions and gated communities, crime and urban fear, urban homelessness, and the governance of built spaces. The course will conclude with a section on cities in transition, which includes a focus on the post-industrial/global city, the effects of neoliberalism on urban spaces, and a discussion of the possible future(s) of urbanism and the role of anthropology in understanding these developments.

Students must have completed 120 ECTS in their BA study before attending this course

Þrátt fyrir að hugtakið „ofbeldi“ sé mikið notað í daglegri umfjöllun er það bæði flókið og vandmeðfarið. Eins og mannfræðingarnir Nancy Scheper-Huges og Philippe Bourgois (2004) benda á þá getur ofbeldi verið „hvað sem er; lömætt og ólögmætt; sýnilegt og ósýnilegt; nauðsynlegt og tilgangslaust; glórulaust og tilefnislaust eða algjörlega rökrétt og skipulegt.“ Tilgangur námskeiðsins er að skoða hinar ýmsu hliðar og birtingamyndir ofbeldis út frá mannfræðilegu sjónarhorni og þá einkum m.t.t. menningarlegs og táknræns samhengi þess. Sjónum er beint að birtingamyndum hversdagslegs ofbeldis í því skyni að vapra ljósi á fleiri form ofbeldis en líkamlegt svo sem eins kerfisbundið ofbeldi og ofbeldi í tali og texta. Í námskeiðinu er stuðst við kenningar um ofbeldi auk sem ofbeldi í etnógrafíum og mannfræðilegum textum verður skoðað í siðferðislegu samhengi.

Starfsþjálfun í hnattrænum fræðum og mannfræði hefur það markmið að veita nemendum aukna færni með starfsþjálfun og efla tengsl þeirra við atvinnulífið. Um er að ræða hagnýtt námskeið sem veitir innsýn í starfsemi stofnana, frjálsra félagasamtaka, fyrirtækja og annarra aðila og falla að markmiðum námsins. 

Samningur er gerður milli námsbrautar í mannfræði og viðkomandi starfsvettvangs. Nemendur geta komið með tillögur að starfsvettvangi eða fengið ábendingar frá námsbraut um heppilegan vettvang fyrir starfsþjálfun. Viðfangsefni skal tengjast ólíkum hliðum mannfræði og hnattrænna fræða (kjörsvið: fólksflutningar og fölmenning, hnattræn heilsa og þróunarfræði). Sem dæmi gæti verið um að ræða eitt eða tvö veigameiri verkefni ásamt ýmiskonar tilfallandi verkefnum. Æskilegt er að nemandi kynnist sem flestum starfssviðum starfsvettvangs síns. Námsbraut greiðir ekki laun fyrir starfstímann en námskeiðið er einingarbært. 

Nemandi skal hafa samband við námsbraut áður en starfsnámið hefst og fá það samþykkt. Gerður er sérstakur samningur við ábyrgðaraðila á starfsvettvangi. 

Umfang starfsþjálfunarinnar skal vera 250-300 klst. við vinnu á starfsvettvangi og ritun greinargerðar. 

Áður en vinna hefst á vettvangi tekur nemandinn saman leslista í samráði við leiðbeinanda/umsjónarkennara um þá tegund starfsemi sem nemandinn hyggst kynna sér og vettvanginn sjálfan. Nemandi skilar uppkasti að samantekt lesefnis áður en starfsþjálfun hefst. Að aflokinni þátttöku á vettvangi skrifar nemandinn greinargerð um starfsnámið þar sem starfseminni er lýst og hún er skoðuð í ljósi hliðstæðrar starfsemi annarsstaðar. 

Til að fá einingar metnar fyrir starfsnám þarf nemandi að skila eftirfarandi gögnum:

1. Staðfestingu frá yfirmanni um að starfið hafi staðið yfir í að minnsta kosti uppsettan tíma og stutta umsögn um nemandann og verkefni hans
2. Greinargerð skal innihalda:
   1. lýsingu á helstu verkefnum sem unnin voru á tímabilinu
   2. vikulegar skýrslur byggðar á dagbókarfærslu nemanda
   3. lýsingu á hvernig starfsnámið nýtist fyrir nám viðkomandi
   4. lengd greinagerðar skal vera á milli 2000-3000 orð og byggja á þéttri fræðilegri umfjöllun sem byggir á ritrýnum heimildum í fræðilegum ritum.

Þetta námskeið beinir sjónum sínum að list og listrænum aðferðum sem viðfang mannfræðilegara athuganna og í miðlun þekkingar. Í fyrsta lagi er litið á mismunandi form listrænnar tjáningar (bókmenntir, kvikmyndir, sviðslistir) sem fræðilega linsu sem hjálpar mannfræðingum að lesa samfélag samtímans. Í öðru lagi er skoðað hvernig listræn sköpun getur komið að gagni við rannsóknir í mannfræði. Loks verður greint hvernig mismunandi listform er hægt að nota til að koma niðurstöðum rannsókna til skila.

Námskeiðið skoðar á gagnrýninn hátt áhrif samtímans á söfn og starfshætti þeirra. Leitast verður við að gefa góðan skilning á því hvernig söfn standa frammi fyrir og leitast oft við að takast á við ýmsar samfélagslegar áskoranir, þar á meðal fjölbreytni, jöfnuð, þátttöku, félagslegt réttlæti og sjálfbærni. Í námskeiðinu verður fræðilegur grunnur samfélagsmála safna skoðaður og dæmi þar að lútandi. Áherslur verða meðal annars á að skoða hlutverk safna sem talsmenn jaðarsettra hópa, mikilvægi samvinnu og samsköpunar og aðferðir til að takast á við loftslagsbreytingar innan safnastarfs, svo eitthvað sé nefnt. Umræður og verkefni skora á nemendur að hugsa gagnrýnið um hlutverk safna í samfélaginu. Í lok námskeiðsins verða nemendur búnir góðri færni og þekkingu til að takast á við félagsleg hlutverk safna í ört breytilegum heimi. Námskeiðið verður kennt frá lokum febrúar til loka mars.

Í námskeiðinu er fjallað um samspil pólitískrar róttækni, menningar, hefðar og valds. Sérstaklega er hugað að birtingarmyndum andófs í samtímanum, orðræðu lýðræðis og menningarlegs mismunar og viðbrögðum við gagnrýni og andófi innan hefðar nútímastjórnmála. Fjallað er um þátt menntamanna og rithöfunda og vægi listrænnar tjáningar og hönnunar við umbreytingu félagslegs og menningarlegs umhvefis. Þá er fjölmiðlaorðræða skoðuð og greind og fjallað um hin ólíku og oft andstæðu markmið sem sjá má í starfsemi stofnana samfélagsins. Valdir eru nokkrir átakapunktar menningar- og samfélagsorðræðu sem draga fram grundvallartogstreitu frjálslyndra lýðræðissamfélaga, svo sem spurningar um visku eða fávisku almennings, viðbrögð við loftslagsbreytingum, óöfnuð og ofsafátækt. Loks er fjallað um spillingu og vald, félagslega og menningarlega tjáningu, möguleika og takmarkanir tjáningarfrelsis, notkun og misnotkun upplýsinga, leynd, fals og falsfréttir.

Markmið námskeiðsins er að nemendur öðlist aðferðarfræðilega þekkingu, skilning og verklega færni til að greina myndir og önnur sjónræn rannsóknargögn (ljósmyndir, kvikmyndir, teikningar, auglýsingar, netmiðla, o.s.frv.). Farið verður í ýmsar aðferðir við greiningu á sjónrænu efni og hugað verður að sjónrænum gagnasöfnum og vinnu með þau. Nemendur fá þjálfun í því að kynna sér og leggja sjálfstætt mat á fyrirliggjandi rannsóknir. Námskeiðið byggist upp á hagnýtum verkefnum, þar sem nemendur undirbúa og hanna rannsóknaáætlanir, afla gagna og spreyta sig á greiningu þeirra. Námskeiðið er þverfaglegt og hentar nemendum á hug- og félagsvísindasviði, sem og öðrum sviðum.

Fjallað verður um samfélagslegt hlutverk safna út frá margvíslegum sjónarhornum: efnahagslegum, pólitískum, menningarlegum, félagslegum og síðast en ekki síst alþjóðlegum. Fjallað verður meðal annars um hlutverk safna í hugmyndinni um þjóð, lagalegt umhverfi safna, rekstrarform, staða og hlutverk þjóðarsafna, safna í eigu sveitarfélaga, félagasamtaka og einkafyrirtækja, fjármögnun safnastarfs, stefna yfirvalda í málefnum safna, söfn og mannréttindi, söfn og áföll (trauma), kynjahugmyndir og fleira. Í námskeiðinu er einnig hugað að möguleikum safna á að virkja fólk og samfélög til þátttöku í starfsemi þeirra eins og söfnun, heimildaöflun, sýningarstjórnun, sýningargerð og annarri miðlun. Skoðuð verða innlend og erlend dæmi. Eftir því sem því verður komið við, eru farnar ein til tvær vettvangsferðir. Námskeiðið er eingöngu kennt í fjarnámi.

Norræna velferðarmódelið er oft séð sem fyrirmynd annarra velferðarríkja, þar sem hvergi í heiminum hefur verið náð betri árangi í að jafna kjör þegna. Ísland tilheyrir hinu norræna módeli, en er ólíkt á ýmsan hátt, t.d. hefur stuðningur við hinn almenna borgara verið minni og almennt minna eytt í velferðarmál. Samt sem áður hefur mikill árangur náðst á sviði jöfnuðar, Ísland mælist iðulega sem það land þar sem jafnrétti kynjanna er hvað mest og þar sem ýmsir stuðlar sem mæla ójöfnuð eru lægstir.

 Í þessu námskeiði verður farið yfir helstu kenningar félagsfræðinnar um ójöfnuð og velferðarkerfið, og sérstaða Íslands skoðuð bæði í samanburði við hin Norðurlöndin, sem og velferðarríki í öðrum þróuðum iðnríkjum. Sjónum verður beint bæði að skipulagningu velferðarríkisins, hvernig fræðimenn hafa flokkað velferðarríki, og afleiðingum velferðarkerfisins til dæmis fyrir heilsu, ójöfnuð, og tækifæri einstaklinga í samfélaginu.

Kennari lætur nemendum í té leslista sem inniheldur úrval af lesefni á sviði sakfræði. Fjallað verður um kenningar og rannsóknir félags- og afbrotafræðinga á réttar- og löggæslukerfinu. Áhersla er lögð á að nemendur tengi saman kenningarlega umræðu og fyrirliggjandi rannsóknir. Umræðutímar verða haldnir aðra hverja viku.

Starfsþjálfun í hnattrænum fræðum og mannfræði hefur það markmið að veita nemendum aukna færni með starfsþjálfun og efla tengsl þeirra við atvinnulífið. Um er að ræða hagnýtt námskeið sem veitir innsýn í starfsemi stofnana, frjálsra félagasamtaka, fyrirtækja og annarra aðila og falla að markmiðum námsins. 

Samningur er gerður milli námsbrautar í mannfræði og viðkomandi starfsvettvangs. Nemendur geta komið með tillögur að starfsvettvangi eða fengið ábendingar frá námsbraut um heppilegan vettvang fyrir starfsþjálfun. Viðfangsefni skal tengjast ólíkum hliðum mannfræði og hnattrænna fræða (kjörsvið: fólksflutningar og fölmenning, hnattræn heilsa og þróunarfræði). Sem dæmi gæti verið um að ræða eitt eða tvö veigameiri verkefni ásamt ýmiskonar tilfallandi verkefnum. Æskilegt er að nemandi kynnist sem flestum starfssviðum starfsvettvangs síns. Námsbraut greiðir ekki laun fyrir starfstímann en námskeiðið er einingarbært. 

Nemandi skal hafa samband við námsbraut áður en starfsnámið hefst og fá það samþykkt. Gerður er sérstakur samningur við ábyrgðaraðila á starfsvettvangi. 

Umfang starfsþjálfunarinnar skal vera 125-150 klst. við vinnu á starfsvettvangi og ritun greinargerðar. 

Áður en vinna hefst á vettvangi tekur nemandinn saman leslista í samráði við leiðbeinanda/umsjónarkennara um þá tegund starfsemi sem nemandinn hyggst kynna sér og vettvanginn sjálfan. Nemandi skilar uppkasti að samantekt lesefnis áður en starfsþjálfun hefst. Að aflokinni þátttöku á vettvangi skrifar nemandinn greinargerð um starfsnámið þar sem starfseminni er lýst og hún er skoðuð í ljósi hliðstæðrar starfsemi annarsstaðar. 

Til að fá einingar metnar fyrir starfsnám þarf nemandi að skila eftirfarandi gögnum:

1. Staðfestingu frá yfirmanni um að starfið hafi staðið yfir í að minnsta kosti uppsettan tíma og stutta umsögn um nemandann og verkefni hans
2. Greinargerð skal innihalda:
   1. lýsingu á helstu verkefnum sem unnin voru á tímabilinu
   2. vikulegar skýrslur byggðar á dagbókarfærslu nemanda
   3. lýsingu á hvernig starfsnámið nýtist fyrir nám viðkomandi
   4. verkefni þar sem ákveðinn verkþáttur er tekinn til athugunar og settur í fræðilegt samhengi

Trúarlíf manna á norðurslóðum er tekið fyrir og heimildir allt frá elstu tímum, eins og grafir, rúnasteinar, hellaristur og aðrar fornminjar verða skoðaðar. Einnig verða lesnar lýsingar á norrænum trúarathöfnum í verkum eftir Tacitus, Adam frá Brimum, Saxo Grammaticus og í fornritum Íslendinga eins og Eddukvæðum og Konungasögum. Auk norrænnar trúar verður fjallað um seið og sjamanisma. Örlagatrú er tekin til ítarlegrar umfjöllunar sem meginþáttur í forkristnum átrúnaði á Norðurlöndum. Loks er vikið að því hvernig kristindómur hefur fallið að norrænum lífsháttum og hugsunarhætti. Námskeiðið er kennt á ensku.

Vinnulag

Kennsla fer fram í fyrirlestrum, og umræðum um fyrirlestra.

Nemandi vinnur skrifleg verkefni eða ítarlega heimildaritgerð um tiltekinn þátt þess rannsóknasviðs sem hann hefur valið sér í samráði við leiðbeinanda í meistaraverkefni. Nemandinn hefur samband við leiðbeinanda varðandi það að taka lesnámskeiðið og um fyrirkomulag þess.

Námskeiðið fjallar um nokkur lykilatriði íslensks þjóðfélags og menningar frá sjónarhóli mannfræðinnar. Það gefur sögulegt yfirlit rannsókna í mannfræði á Íslandi og leggur sérstaka áherslu á málefni íslensks nútíma samfélags.  Kennt verður á ensku til þess að gera námskeiðið aðgengilegt nemendum sem eru ekki íslensku mælandi og til þess að efla ensku kunnáttu og þjálfa fræðileg skrif nemenda á ensku.

Í þessu námskeiði verða margþætt tengsl safna og þeirra samfélaga sem þau þjóna skoðuð. Kannað verður hvernig söfn eru ekki aðeins vörslumenn menningararfs heldur einnig virkir þátttakendur í mótun menningarlegra frásagna og samfélagslegra sjálfsmynda. Með því að skoða sögulegt samhengi, fræðilega umgjörð og hagnýtar dæmisögur fá nemendur innsýn í það mikilvæga hlutverk sem söfn gegna við að sýna og stundum ögra samfélagslegum gildum. Í námskeiðinu verður farið yfir efni eins og söfn sem hvati til samfélagsbreytinga, mikilvægi inngildingar og aðgengis, og áhrif stafrænnar tækni á samfélagsþátttöku. Með umræðum, dæmum og praktískum verkefnum munu nemendur kanna hvernig söfn geta á áhrifaríkan hátt virkjað fólk og stuðlað að réttlátara samfélagi. Í lok námskeiðsins munu nemendur hafa tileinkað sér góðan skilning á því hvernig söfn geta brugðist við þörfum og gildum fólks í þeim samfélögum sem þau þjóna.

Í þessu 14 vikna námskeiði er gert ráð fyrir virkri þátttöku nemenda. Námskeiðið byggir á þeirri hugmynd að þótt stjórnvöld og félagasamtök séu lykilaðilar í nútímasamfélagi, þá eru fyrirtæki að mestu ábyrg því að skapa þann auð sem velferð samfélagsins byggir á – en þau séu jafnframt hluti af þeim vandamálum sem skapast hefur. Við verðmætasköpun hafa aðgerðir þeirra áhrif á samfélagið, sem samanstendur af fjölbreyttum hópi hagsmunaaðila, og á náttúrulegt umhverfi. Á móti mótar samfélagið reglur og væntingar sem fyrirtæki þurfa að fylgja. Þetta felur meðal annars í sér að horfa til Heimsmarkmiða Sameinuðu þjóðanna um sjálfbæra þróun (markmið 1–5, 8, 9, 10, 11, 12, 13 og 16), Parísarsamkomulagið, the UN Global Compact, European Sustainability Reporting Standards (ESRS), Global Reporting Initiative o.fl. Þessi gagnvirkni milli fyrirtækja, samfélags (í víðasta skilningi) og náttúrulegs umhverfis er kjarni í samfélagslegri ábyrgð fyrirtækja (CSR), en viðfangsefnið verður skoða út frá stefnumiðuðu sjónarhorni.

Óháð sjónarmiðum um samskipti fyrirtækja og samfélags er samstarf þar á milli nauðsynlegt. Markmið námskeiðsins er að kanna víddir þessara samskipta út frá fjölbreyttum hagsmunaaðilum. Það felur í sér gagnvirka nálgun sem felur í sér greiningu á CSR-tengdum málefnum, hermilíkani og raundæmum.

Námskeiðið er sett upp í sex hlutm. Í fyrsta hlutanum er skoðað hvað samfélagsleg ábyrgð (CSR) fyrirtækja þýðir og hvaða drifkraftar liggja að baki CSR. Annar hluti fjallar um hagsmunaaðila og í þriðja hluta er lagalega sjónarhorn skoðað. Í fjórða hluta munum er atferli skoðað, í fimmta hluta er áherslá á stefnumiðað sjónarhorn og í sjötta hluta er áhersla á sjálfbærni og verðmætasköpun.

Markmið námskeiðsins er að nemendur öðlist skilning á stöðu og ímynd fatlaðs fólks í menningu og listum og geti greint birtingarmyndir fötlunar í sögulegu og samtímalegu samhengi. Fjallað verður um ímyndir og hlutverk fatlaðs fólks í dægurmenningu, fjölmiðlum, bókmenntum, listum og almennri orðræðu. Sérstök áhersla verður á (list)menningu fatlaðs fólks og hvernig fötlun er staðsett sem hluti af fjölbreytileika samfélaga. Rýnt verður í ytra og innra aðgengi að menningu og listum og áhrif þess á þátttöku fatlaðs fólks.

Í þessu námskeiði öðlast nemendur færni í útreikningum á losun gróðurhúsalofttegunda frá rekstri fyrirtækja. Nemendur öðlast þekkingu á helstu aðferðafræðum við útreikninga, hvernig styðjast skal við gagnabanka og hvaða leiðir standa fyrirtækjum til boða við upplýsingagjöf (e. disclosure platforms), s.s. CDP, Nasdaq og GRI. Nemendur læra að þekkja umföng, notkun lífsferilsgreininga (LCA) við upplýsingagjöf, hvaða sjálfbærnimælikvarðar eru viðeigandi (e. material) og hvernig má skoða mótvægisaðgerðir í samhengi við rekstur fyrirtækja. Leiðbeiningar Greenhouse Gas Protocol eru grunnviðfangsefni námskeiðsins, enda eru þær leiðbeiningar gjarnan nýttar til grundvallar upplýsingagjöf. Við lok námskeiðs hafa nemendur færni til að reikna út losun gróðurhúsalofttegunda frá rekstri og virðiskeðju fyrirtækja og setja fram á viðeigandi vettvangi. Nemendur þekkja einnig þróun í aðferðafræði á útreikningum losunar gróðurhúsalofttegunda, sér í lagi með tilliti til fjármálastarfsemi. Nemendur þekkja einnig hvernig upplýsingar sem þessar eru nýttar, s.s. með tilliti til ESG áhættumats. 

Námskeiðið er ætlað fyrsta árs nemendum í hnattrænum fræðum og í alþjóðasamskiptum. Markmið námskeiðs er að veita nemendum verkfæri til þess að auðvelda námsferlið og að uppfylla þær kröfur sem gerðar eru varðandi akademísk vinnubrögð. Námskeiðið veitir nemendum alhliða þjálfun í faglegum vinnubrögðum. Fjallað er um grunnatriði gagnaöflunar, heimildameðferðar, ritstuldar, og fræðilegra skrifa. Námskeiðið hefur praktíska nálgun og er hugsað sem undirstaða í faglegum vinnubrögðum í námi.

Í námskeiðinu verða skoðaðar nýlegar kenningar og rannsóknir sem tengjast hnattvæðingu og hnattrænum ferlum. Markmið námskeiðsins er að gefa nemendum yfirsýn yfir mikilvæg þemu sem tengjast hnattvæðingarferlum.  Skoðaðar verða rannsóknir sem varpa ljósi á ólíkar hliðar hnattvæðingar og afleiðingar fyrir félagslegan, efnislegan og pólitískan veruleika. Í námskeiðinu er bæði fjallað á gagnrýnin hátt um fyrrnefnd hugtök en einnig lögð áhersla á að skoða rannsóknir á hvernig fólk er þátttakendur/þolendur/gerendur í hnattvæðingarferlum.

Kennslan felst í fyrirlestrum og umræðum. 

Námskeiðið er kennt á ensku, en hægt er að skila inn verkefnum á íslensku.

Oft er talað um fólksflutninga og fjölmenningu sem eitt megin einkenni samfélaga samtímans. Í námskeiðinu eru kynntar helstu kenningar og stefnur sem fram hafa komið í tengslum við rannsóknir á fólksflutningum og fjölmenningu. Fjallað er á gagnrýninn hátt um margskonar kenningar sem tengjast þessum rannsóknarviðfangsefnum og gagnsemi þeirra skoðuð. Skoðuð eru hugtök eins og menning, samlögun, aðlögun og samþætting, en jafnframt gert grein fyrir hreyfanleika fortíðar og tengslum hans við fjölmenningu. Í námskeiðinu eru ólíkar nálganir og kenningarmótun fræðimanna fyrst og fremst dregnar fram og gerð grein fyrir helstu viðfangsefnum félagsvísindamanna á þessu sviði.

Kennslan fer fram í formi fyrirlestra og umræðna.

Námskeiðið varpar ljósi á hvernig fordómar og staðalmyndir eru hluti af afmörkunarferli sem er rakið til nýlenduhyggju. Í námskeiðinu er því rýnt ferli afmörkunnar út frá gagnrýnum kenningum um kynþætti og eftirlendustefnu. Áhersla er lögð á að skoða ímyndir og orðræður fortíðar og nútímans um fólk sem eru afmarkað í samfélögum sem „hin‘“og hvernig „Hinun“ á sér stað. Út frá því gagnrýna ljósi, er ímyndasköpunin sem átti sér stað á tímum nýlenduveldanna greind sem og söguleg tenging þeirra við hugmyndir um menningu, sjálfsmyndir og þróun. Ferli sem jafnan er tengt við óríentalisma. Ennfremur er áherslan á tengingu eldri orðræðu við nýlenduhyggju, þjóðersnishyggju, og birtingamyndir nútímans sem beinast að jaðarsettum hópum i Evrópu. 

Í námskeiðinu, er einnig skoðað hvernig slíkar orðræður hafa áhrif á sjálfsmyndir samfélagslega flokkaða hópa, afmörkun byggða á líkamlegum forsendum og afmarkaða staði. Að því leiti, er skoðað atbeni fólks, mótsstöður, og leiðir til viðnáms gegn jaðarsentingu og rasisma. Að lokum er rýnt í hvenrig mannfræðilegar rannsóknir og afstaða fræðimanna hefur spilast inn í þekkingarmynstur og pólítik fortíðar og nútíðar.  

Námskeiðið er kennt á ensku.  

Fjallað er um vettvangsaðferðir mannfræðinnar og nemendur þjálfaðir í beitingu þeirra. Áhersla er lögð á siðfræðileg álitamál, rannsóknaráætlanir, vettvanginn, þátttökuathugnanir, mismunandi tegundir viðtala, notkun myndrænna gagna, öflun heimilda, greiningu gagna og kynningu niðurstaðna.

Námskeiðinu er ætlað að aðstoða nemendur við ritun meistararitgerða. Fjallað er um hvað felst í ritun meistararitgerða og nemendum gefið tækifæri til að fjalla um ritgerðarefni sitt. Tilgangurinn með málstofunni er að skapa „rými“ (rafrænt og á staðnum) til að vinna að meistararitgerð með stuðningi frá kennurum og samnemendum. Nemendur eru mislangt komnir og efnistökin ólík en eiga það sameiginlegt að stunda eigin rannsókn. Skrif meistararitgerðar felur í sér bæði fræðilega og greinandi vinnu og þá er gott að vera í samfloti við aðra sem eru í sama ferli.

Í málstofunni vinnur hver og einn að eigin verkefni í takt við hugmyndafræðina „Shut up and write!“ Þetta er leið sem felur í sér að kennari er með stuttan inngang og síðan vinna nemendur sjálfstætt að eigin verkefni í tímanum. Í seinni hluta málstofu kynna nemendur eigin verkefni. Miðað er við hver kynning ásamt umræðum taki um 20 mínútur.

Athugið að námskeiðið er aðeins kennt á vormisseri og er jafnt ætlað þeim sem skrá sig í MA ritgerð á vormisseri eða næsta haustmisseri á eftir.

Kennsla fer fram aðra hverja viku, í alls 7 skipti.

Einkunn: Staðið/Fall

Meistaraprófsritgerð er lokaverkefni í meistaranámi og byggir á sjálfstæðri rannsókn eða starfstengdu rannsóknar- og þróunarverkefni. Lokaverkefni til meistaraprófs skal vera einstaklingsverkefni. Markmið lokaverkefnis er að þjálfa nemendur í sjálfstæðum fræðilegum vinnubrögðum.

Meistaraprófsritgerð í Félagsfræði-, mannfræði- og þjóðfræðideild er 30 eða 60 einingar. Þegar sérstaklega stendur á má umfang meistaraprófsritgerða vera meira en 60 einingar. Meistaraprófsritgerð skal aldrei vera minni en 30 einingar. Nemendur sem vilja skrifa 60e ritgerð þurf að skila inn fullbúinni rannsóknaráætlun í lok fyrsta árs til leiðbeinanda og fá samþykki námsbrautar.

Meistaranemar hafa umsjónarkennara úr hópi lektora, dósenta eða prófessora. Leiðbeinandi leiðbeinir með lokaverkefni til meistaraprófs. Umsjónarkennari og leiðbeinandi eru að jafnaði sami maðurinn. Heimilt er að ráða meðleiðbeinanda en sú ráðning er háð samþykki deildar.

Lengd meistaraprófsritgerða er háð því hvers konar verkefni er um að ræða, einingafjölda þess og efnistökum. Miðað skal við að 60 eininga meistaraprófsritgerð sé að jafnaði 40.000 orð. Hver deild setur nánari reglur um umfang og efnistök meistaraprófsritgerða.

Prófdómari skal ávallt leggja mat á lokaverkefni meistaranema ásamt leiðbeinanda. Deildarráð tilnefnir prófdómara.

Nánari upplýsingar: https://ugla.hi.is/kerfi/view/page.php?sid=3458

Meistaraprófsritgerð er lokaverkefni í meistaranámi og byggir á sjálfstæðri rannsókn eða starfstengdu rannsóknar- og þróunarverkefni. Lokaverkefni til meistaraprófs skal vera einstaklingsverkefni. Markmið lokaverkefnis er að þjálfa nemendur í sjálfstæðum fræðilegum vinnubrögðum.

Meistaraprófsritgerð í Félagsfræði-, mannfræði- og þjóðfræðideild er 30 eða 60 einingar. Þegar sérstaklega stendur á má umfang meistaraprófsritgerða vera meira en 60 einingar. Meistaraprófsritgerð skal aldrei vera minni en 30 einingar. Nemendur sem vilja skrifa 60e ritgerð þurf að skila inn fullbúinni rannsóknaráætlun í lok fyrsta árs til leiðbeinanda og fá samþykki námsbrautar.

Meistaranemar hafa umsjónarkennara úr hópi lektora, dósenta eða prófessora. Leiðbeinandi leiðbeinir með lokaverkefni til meistaraprófs. Umsjónarkennari og leiðbeinandi eru að jafnaði sami maðurinn. Heimilt er að ráða meðleiðbeinanda en sú ráðning er háð samþykki deildar.

Lengd meistaraprófsritgerða er háð því hvers konar verkefni er um að ræða, einingafjölda þess og efnistökum. Miðað skal við að 60 eininga meistaraprófsritgerð sé að jafnaði 40.000 orð. Hver deild setur nánari reglur um umfang og efnistök meistaraprófsritgerða.

Prófdómari skal ávallt leggja mat á lokaverkefni meistaranema ásamt leiðbeinanda. Deildarráð tilnefnir prófdómara.

Nánari upplýsingar: https://ugla.hi.is/kerfi/view/page.php?sid=3458

Meistaraprófsritgerð er lokaverkefni í meistaranámi og byggir á sjálfstæðri rannsókn eða starfstengdu rannsóknar- og þróunarverkefni. Lokaverkefni til meistaraprófs skal vera einstaklingsverkefni. Markmið lokaverkefnis er að þjálfa nemendur í sjálfstæðum fræðilegum vinnubrögðum.

Meistaraprófsritgerð í Félagsfræði-, mannfræði- og þjóðfræðideild er 30 eða 60 einingar. Þegar sérstaklega stendur á má umfang meistaraprófsritgerða vera meira en 60 einingar. Meistaraprófsritgerð skal aldrei vera minni en 30 einingar. Nemendur sem vilja skrifa 60e ritgerð þurf að skila inn fullbúinni rannsóknaráætlun í lok fyrsta árs til leiðbeinanda og fá samþykki námsbrautar.

Meistaranemar hafa umsjónarkennara úr hópi lektora, dósenta eða prófessora. Leiðbeinandi leiðbeinir með lokaverkefni til meistaraprófs. Umsjónarkennari og leiðbeinandi eru að jafnaði sami maðurinn. Heimilt er að ráða meðleiðbeinanda en sú ráðning er háð samþykki deildar.

Lengd meistaraprófsritgerða er háð því hvers konar verkefni er um að ræða, einingafjölda þess og efnistökum. Miðað skal við að 60 eininga meistaraprófsritgerð sé að jafnaði 40.000 orð. Hver deild setur nánari reglur um umfang og efnistök meistaraprófsritgerða.

Prófdómari skal ávallt leggja mat á lokaverkefni meistaranema ásamt leiðbeinanda. Deildarráð tilnefnir prófdómara.

Nánari upplýsingar: https://ugla.hi.is/kerfi/view/page.php?sid=3458

Námskeiðið fjallar um rannsóknir mannfræðinnar og annarra fræðigreina félags- og mannvísinda á náttúru, umhverfi og tengslum manneskjunnar og umhverfis hennar. Ýmis grunnhugtök og fræðilegar hugmyndir sem umhverfismannfræðin og skyldar greinar nota verða kynnt og rædd.

Gerð er grein fyrir ýmsum tilraunum til að varpa ljósi á tilurð og einkenni ýmissa menningarstofnana og félagslegra ferla með skírskotun til vistkerfa og efnislegra skilyrða sem forsendu tilvistar þeirra. Þá verður vikið að gagnrýni sem þessi sjónarmið hafa sætt. 

Sérstaklega verður vikið að þeim nýju viðhorfum sem skapast hafa í umhverfismálum á síðustu árum, meðal annars hvað varðar auðlindanýtingu af ýmsu tagi og umhverfishyggju.

Síðast en ekki síst verður farið yfir ýmsa snertifleti loftslagsbreytinga og samfélaga víða um heim. Loftslag, loftslagsbreytingar og samfélög og menning verða einnig skoðuð í sögulegu ljósi, út frá ýmsum kenningum sem hafa komið fram um samband þeirra og gagnkvæm áhrif.

Nokkur etnógrafísk dæmi um samspil manns og umhverfis eru höfð til hliðsjónar í námskeiðinu. 

Námskeiðið fjallar um rannsóknir mannfræðinnar og annarra fræðigreina félags- og mannvísinda á náttúru, umhverfi og tengslum manneskjunnar og umhverfis hennar. Ýmis grunnhugtök og fræðilegar hugmyndir sem umhverfismannfræðin og skyldar greinar nota verða kynnt og rædd.

Gerð er grein fyrir ýmsum tilraunum til að varpa ljósi á tilurð og einkenni ýmissa menningarstofnana og félagslegra ferla með skírskotun til vistkerfa og efnislegra skilyrða sem forsendu tilvistar þeirra. Þá verður vikið að gagnrýni sem þessi sjónarmið hafa sætt. 

Sérstaklega verður vikið að þeim nýju viðhorfum sem skapast hafa í umhverfismálum á síðustu árum, meðal annars hvað varðar auðlindanýtingu af ýmsu tagi og umhverfishyggju.

Síðast en ekki síst verður farið yfir ýmsa snertifleti loftslagsbreytinga og samfélaga víða um heim. Loftslag, loftslagsbreytingar og samfélög og menning verða einnig skoðuð í sögulegu ljósi, út frá ýmsum kenningum sem hafa komið fram um samband þeirra og gagnkvæm áhrif.

Nokkur etnógrafísk dæmi um samspil manns og umhverfis eru höfð til hliðsjónar í námskeiðinu. 

Námskeiðið fjallar um rannsóknir mannfræðinnar og annarra fræðigreina félags- og mannvísinda á náttúru, umhverfi og tengslum manneskjunnar og umhverfis hennar. Ýmis grunnhugtök og fræðilegar hugmyndir sem umhverfismannfræðin og skyldar greinar nota verða kynnt og rædd.

Gerð er grein fyrir ýmsum tilraunum til að varpa ljósi á tilurð og einkenni ýmissa menningarstofnana og félagslegra ferla með skírskotun til vistkerfa og efnislegra skilyrða sem forsendu tilvistar þeirra. Þá verður vikið að gagnrýni sem þessi sjónarmið hafa sætt. 

Sérstaklega verður vikið að þeim nýju viðhorfum sem skapast hafa í umhverfismálum á síðustu árum, meðal annars hvað varðar auðlindanýtingu af ýmsu tagi og umhverfishyggju.

Síðast en ekki síst verður farið yfir ýmsa snertifleti loftslagsbreytinga og samfélaga víða um heim. Loftslag, loftslagsbreytingar og samfélög og menning verða einnig skoðuð í sögulegu ljósi, út frá ýmsum kenningum sem hafa komið fram um samband þeirra og gagnkvæm áhrif.

Nokkur etnógrafísk dæmi um samspil manns og umhverfis eru höfð til hliðsjónar í námskeiðinu. 

Námskeiðið fjallar um rannsóknir mannfræðinnar og annarra fræðigreina félags- og mannvísinda á náttúru, umhverfi og tengslum manneskjunnar og umhverfis hennar. Ýmis grunnhugtök og fræðilegar hugmyndir sem umhverfismannfræðin og skyldar greinar nota verða kynnt og rædd.

Gerð er grein fyrir ýmsum tilraunum til að varpa ljósi á tilurð og einkenni ýmissa menningarstofnana og félagslegra ferla með skírskotun til vistkerfa og efnislegra skilyrða sem forsendu tilvistar þeirra. Þá verður vikið að gagnrýni sem þessi sjónarmið hafa sætt. 

Sérstaklega verður vikið að þeim nýju viðhorfum sem skapast hafa í umhverfismálum á síðustu árum, meðal annars hvað varðar auðlindanýtingu af ýmsu tagi og umhverfishyggju.

Síðast en ekki síst verður farið yfir ýmsa snertifleti loftslagsbreytinga og samfélaga víða um heim. Loftslag, loftslagsbreytingar og samfélög og menning verða einnig skoðuð í sögulegu ljósi, út frá ýmsum kenningum sem hafa komið fram um samband þeirra og gagnkvæm áhrif.

Nokkur etnógrafísk dæmi um samspil manns og umhverfis eru höfð til hliðsjónar í námskeiðinu. 

Evrópsk samfélög nútímans einkennast af vaxandi hreyfanleika, fólksflutningum og fjölbreytileika. Þessar breytingar skapa ýmsar áskoranir fyrir gagnasöfnun, svo sem með manntölum og könnunum. Innflytjendur eru yfirleitt skilgreindir sem hópar sem erfitt er að ná til vegna mikils hreyfanleika, tímabundinnar búsetu og/eða óreglulegrar búsetu. Þetta hindrar hefðbundnar úrtökuaðferðir. Að auki geta innflytjendur haft takmarkaða hvata til að taka þátt í rannsóknum sem gerðar eru í móttökuríkinu. Í námskeiðinu munum við ræða mismunandi rannsóknaraðferðir sem hægt er að nota til að rannsaka hreyfanleika og fólksflutninga. Án þess þó að vera bundið við það er áherslan lögð á megindlegar og blandaðar aðferðir.

Í námskeiðinu verður tekist á við gagnrýnar spurningar sem tengjast víxlverkun á milli praktíkur (e. practice) og kenninga í safnastarfi. Fjölmörg dæmi úr praktísku safnastarfi listasafna, náttúruminjasafna og menningarminjasafna verða skoðuð í þessu samhengi og hentar námskeiðið því nemendum úr fleiri greinum en safnafræði, s.s. eins og fornleifafræði, listfræði, menningarfræði, fötlunarfræði, mannfræði, þjóðfræði, félagsfræði og fleiri greinum. Saga safna verður skoðuð með gagnrýnu hugarfari og hugað verður að straumum og stefnum í faginu við upphaf 21. aldar. Sérstaklega er litið til safna sem almannastofnanir, en sem slíkar hafa þær mörgum og vaxandi hlutverkum að gegna fyrir samfélög, lífsgæði fólks og hópa, menntun, rannsóknir og þverþjóðleg samskipti svo eitthvað sé nefnt. Fjallað verður m.a. um hagnýtingu kenninga í safnastarfi, siðferði, ritskoðun, hnattvæðingu, frumbyggja, áhrif stafrænnar menningar, trúarbrögð, innflytjendur og inngildingu, svo eitthvað sé nefnt. Námskeiðið er eingöngu kennt í fjarnámi og byggir námsmat á verkefnum sem unnin eru yfir önnina. Námskeiðið hefst í byrjun október og endar í lok nóvember.

Í námskeiðinu verður tekist á við spurningar sem tengjast víxlverkun á milli praktíkur (e. practice) og kenninga í safnastarfi. Fjölmörg dæmi úr safnastarfi listasafna, náttúruminjasafna og menningarminjasafna verða skoðuð í þessu samhengi og hentar námskeiðið því nemendum úr fleiri greinum en safnafræði, s.s. eins og fornleifafræði, listfræði, menningarfræði, fötlunarfræði, mannfræði, þjóðfræði, félagsfræði og fleiri. Hugað verður að því hvernig bæði praktík og kenningar hafa mótað safnastofnanir og starfsemi þeirra. Fjallað verður m.a. um praktík og kenningar um söfnun, varðveislu, flokkun og skráningar, sýningagerð, gesti, markaðsmál og félagsleg áhrif safna. Námskeiðið er kennt sem netnám og byggir námsmat á fjölbreyttum verkefnum sem unnin eru í námskeiðinu. Námskeiðið er kennt við upphaf haustannar og lýkur í lok september.

Starfsþjálfun í hnattrænum fræðum og mannfræði hefur það markmið að veita nemendum aukna færni með starfsþjálfun og efla tengsl þeirra við atvinnulífið. Um er að ræða hagnýtt námskeið sem veitir innsýn í starfsemi stofnana, frjálsra félagasamtaka, fyrirtækja og annarra aðila og falla að markmiðum námsins.

Samningur er gerður milli námsbrautar í mannfræði og viðkomandi starfsvettvangs. Nemendur geta komið með tillögur að starfsvettvangi eða fengið ábendingar frá námsbraut um heppilegan vettvang fyrir starfsþjálfun. Viðfangsefni skal tengjast ólíkum hliðum mannfræði og hnattrænna fræða (kjörsvið: fólksflutningar og fölmenning, hnattræn heilsa og þróunarfræði). Sem dæmi gæti verið um að ræða eitt eða tvö veigameiri verkefni ásamt ýmiskonar tilfallandi verkefnum. Æskilegt er að nemandi kynnist sem flestum starfssviðum starfsvettvangs síns. Námsbraut greiðir ekki laun fyrir starfstímann en námskeiðið er einingarbært.

Nemandi skal hafa samband við námsbraut áður en starfsnámið hefst og fá það samþykkt. Gerður er sérstakur samningur við ábyrgðaraðila á starfsvettvangi.

Umfang starfsþjálfunarinnar skal vera 250-300 klst. við vinnu á starfsvettvangi og ritun greinargerðar.

Áður en vinna hefst á vettvangi tekur nemandinn saman leslista í samráði við leiðbeinanda/umsjónarkennara um þá tegund starfsemi sem nemandinn hyggst kynna sér og vettvanginn sjálfan. Nemandi skilar uppkasti að samantekt lesefnis áður en starfsþjálfun hefst. Að aflokinni þátttöku á vettvangi skrifar nemandinn greinargerð um starfsnámið þar sem starfseminni er lýst og hún er skoðuð í ljósi hliðstæðrar starfsemi annarsstaðar.

Til að fá einingar metnar fyrir starfsnám þarf nemandi að skila eftirfarandi gögnum:

1. Staðfestingu frá yfirmanni um að starfið hafi staðið yfir í að minnsta kosti uppsettan tíma og stutta umsögn um nemandann og verkefni hans
2. Greinargerð skal innihalda:
   1. lýsingu á helstu verkefnum sem unnin voru á tímabilinu
   2. vikulegar skýrslur byggðar á dagbókarfærslu nemanda
   3. lýsingu á hvernig starfsnámið nýtist fyrir nám viðkomandi
   4. lengd greinagerðar skal vera á milli 2000-3000 orð og byggja á þéttri fræðilegri umfjöllun sem byggir á ritrýnum heimildum í fræðilegum ritum.

Starfsþjálfun í hnattrænum fræðum og mannfræði hefur það markmið að veita nemendum aukna færni með starfsþjálfun og efla tengsl þeirra við atvinnulífið. Um er að ræða hagnýtt námskeið sem veitir innsýn í starfsemi stofnana, frjálsra félagasamtaka, fyrirtækja og annarra aðila og falla að markmiðum námsins. 

Samningur er gerður milli námsbrautar í mannfræði og viðkomandi starfsvettvangs. Nemendur geta komið með tillögur að starfsvettvangi eða fengið ábendingar frá námsbraut um heppilegan vettvang fyrir starfsþjálfun. Viðfangsefni skal tengjast ólíkum hliðum mannfræði og hnattrænna fræða (kjörsvið: fólksflutningar og fölmenning, hnattræn heilsa og þróunarfræði). Sem dæmi gæti verið um að ræða eitt eða tvö veigameiri verkefni ásamt ýmiskonar tilfallandi verkefnum. Æskilegt er að nemandi kynnist sem flestum starfssviðum starfsvettvangs síns. Námsbraut greiðir ekki laun fyrir starfstímann en námskeiðið er einingarbært. 

Nemandi skal hafa samband við námsbraut áður en starfsnámið hefst og fá það samþykkt. Gerður er sérstakur samningur við ábyrgðaraðila á starfsvettvangi. 

Umfang starfsþjálfunarinnar skal vera 125-150 klst. við vinnu á starfsvettvangi og ritun greinargerðar. 

Áður en vinna hefst á vettvangi tekur nemandinn saman leslista í samráði við leiðbeinanda/umsjónarkennara um þá tegund starfsemi sem nemandinn hyggst kynna sér og vettvanginn sjálfan. Nemandi skilar uppkasti að samantekt lesefnis áður en starfsþjálfun hefst. Að aflokinni þátttöku á vettvangi skrifar nemandinn greinargerð um starfsnámið þar sem starfseminni er lýst og hún er skoðuð í ljósi hliðstæðrar starfsemi annarsstaðar. 

Til að fá einingar metnar fyrir starfsnám þarf nemandi að skila eftirfarandi gögnum:

1. Staðfestingu frá yfirmanni um að starfið hafi staðið yfir í að minnsta kosti uppsettan tíma og stutta umsögn um nemandann og verkefni hans
2. Greinargerð skal innihalda:
   1. lýsingu á helstu verkefnum sem unnin voru á tímabilinu
   2. vikulegar skýrslur byggðar á dagbókarfærslu nemanda
   3. lýsingu á hvernig starfsnámið nýtist fyrir nám viðkomandi
   4. verkefni þar sem ákveðinn verkþáttur er tekinn til athugunar og settur í fræðilegt samhengi

Í námskeiðinu er litið yfir sögu menningarfræðinnar og sjónum beint að gildi hennar sem róttæks forms þjóðfélagsrýni. Lesnir verða textar lykilhöfunda 19. öld og til samtímans. Í forgrunni er sjálft menningarhugtakið og spurningin um gildi þess fyrir gagnrýna umræðu um þjóðfélag, sögu og samtíma. Fjallað er um samspil gagnrýni og fræða og hvernig menningarfræðin setur slíkt samspil í forgrunn. Þetta kemur fram jafnt í textum eldri og yngri höfunda og skapar togstreitu sem hefur á undanförnum áratugum verið frjór jarðvegur allra hugvísinda og einkennt samhengi þeirra við menningarpólitíska hugsun. Til grundvallar eru lögð hugtök á borð við hugmyndafræði, vald, forræði, kyngervi og orðræða.

Nemandi vinnur skrifleg verkefni eða ítarlega heimildaritgerð um tiltekinn þátt þess rannsóknasviðs sem hann hefur valið sér í samráði við leiðbeinanda í meistaraverkefni. Nemandinn hefur samband við leiðbeinanda varðandi það að taka lesnámskeiðið og um fyrirkomulag þess.

Í námskeiðinu verður farið ítarlega í helstu kenningar í afbrotafræði og félagsfræði frávika. Nemendur munu lesa rannsóknagreinar þar sem kenningarnar eru prófaðar, bæði á Íslandi og erlendis.

Fjallað verður um mismunandi brota- og efnisflokka í félags- og afbrotafræðilegu ljósi, t.d. kyn og afbrot, búferlaflutninga og afbrot.

Áhersla er lögð á nemendur tengi saman kenningarlega umræðu og fyrirliggjandi rannsóknir.   

Í námskeiðinu verður tekist á við spurningar sem tengjast víxlverkun á milli praktíkur (e. practice) og kenninga í safnastarfi. Fjölmörg dæmi úr praktísku safnastarfi listasafna, náttúruminjasafna og menningarminjasafna verða skoðuð í þessu samhengi og hentar námskeiðið því nemendum úr fleiri greinum en safnafræði, s.s. eins og fornleifafræði, listfræði, menningarfræði, fötlunarfræði, mannfræði, þjóðfræði, félagsfræði og fleiri greinum.  Saga greinarinnar verður skoðuð með gagnrýnu hugarfari og hugað verður að straumum og stefnum í faginu við upphaf 21. aldar. Sérstaklega er litið til safna sem almannastofnanir, en sem slíkar hafa þær mörgum og vaxandi hlutverkum að gegna fyrir samfélög, lífsgæði fólks og hópa, menntun, rannsóknir og þverþjóðleg samskipti svo eitthvað sé nefnt. Hugað verður að því hvernig bæði praktík og kenningar hafa mótað safnastofnanir og starfsemi þeirra. Fjallað verður m.a. um praktík og kenningar um söfnun, varðveislu, flokkun og skráningar, sýningagerð, ritskoðun, frumbyggja, áhrif stafrænnar menningar, trúarbrögð, innflytjendur, fólksflutninga, minni, gleymsku og sanngildi.  Námskeiðið er eingöngu kennt í fjarnámi og byggir námsmat á verkefnum sem unnin eru yfir misserið. 

Einn megintilgangur safna á Íslandi er að skila menningar- og náttúruarfi landsins til komandi kynslóða og stuðla að aukinni þekkingu á þessari arfleifð og skilningi á tengslum hennar við umheiminn. Ætlast er til þess (samkvæmt safnalögum) að söfn reyni að „auka lífsgæði manna“ með því að efla skilning á þróun og stöðu menningar, lista náttúru eða vísinda. Söfn og safnfræðsla geta því haft áhrif á samfélag, hópa og einstaklinga. Safnafræði getur komið hér að liði og er megin viðfangsefni námskeiðsins. Kynntar verða fræðilegar kenningar sem hafa að markmiði að stuðla að fjölbreyttri og áhrifamikilli fræðslu tengdri fornleifum, list, náttúruvísindum, menningarlegri arfleifð og öðrum viðfangsefnum safna. Hugað verður að fjölbreyttum markhópum safnfræðslu, hlutverki safngesta innan safna, rými, textagerð, margmiðlun, gagnvirkni og fleira.

Þetta er fjarkennslunámskeið sem skiptist í þrjár lotur. Í hverri lotu eru ör-fyrirlestrar frá kennara með hugleiðingum um námsefnið, gesta-fyrirlestrar (stafrænir) og aukaefni. Þrjár stað- og/eða ZOOM-lotur eru yfir önnina, þar sem nemendur fá fyrirlestra frá starfsmönnum safna og vinna að fræðsluverkefni í samstarfi við safn í Reykjavík. Verkefnið verður þróað út frá fræðilegum áhuga nemenda undir handleiðslu kennara og með aðstoð starfsmanna safnsins.

Námskeiðið er inngangur að kenningum í alþjóðasamskiptum. Það veitir nemendum undirstöðu til greininga á öðrum sviðum alþjóðasamskipta. Mælt er með að nemendur taki það sem fyrst á námsferlinum. Í námskeiðinu eru nemendur kynntir fyrir kenningaramma alþjóðasamskipta með það að markmiði að þroska færni þeirra til að skilja og greina viðburði samtímans með því að beita kenningum.

Viðfangsefnið er skoðað í gegnum helstu umræður (e. debates) í fræðunum, með áherslu á raunhyggju (e. realism), frjálslynda stofnanahyggju (e. liberalism/liberal institutionalism), og mótunarhyggju (e. constructivism) og samspil sögulegra og vísindalegra aðferða annars vegar og gerendahæfni og formgerðar hins vegar.

Fjallað er um viðfangsefni alþjóðasamskipta. Annars vegar þær aðferðir sem kenningarnar nota til að varpa ljósi á þessi efni og hins vegar hvernig kenningarnar lýsa stjórnmálum alþjóðakerfisins.

Námskeiðið byggir á fyrirlestrum og umræðum, í minni og stærri hópum. Áhersla er lögð á að nemendur þroski greiningar- og ritfærni í gegnum skil á ólíkum rituðum verkefnum.

Fjallað verður um íslensk utanríkismál og utanríkisstefnu á tímabilinu 1940 til 2018. Gerð verður grein fyrir þeim breytingum sem orðið hafa á utanríkisstefnunni og reynt að meta hvaða þættir stýra utanríkisstefnunni. Leitast verður við að svara spurningunni hvers vegna og til hvers Ísland taki virkari þátt í alþjóðasamstarfi. Einnig verður fjallað um hvernig þjóðernishyggja hér á landi og alþjóðlegir atburðir eins og stríð Bandaríkjanna gegn hryðjuverkum hafa sett mark sitt á utanríkisstefnuna. Greint verður hvernig íslensk stjórnvöld hafa brugðist við alþjóðavæðingunni, Evrópusamrunanum, auknu hlutverki alþjóðastofnana, stefnu Bandaríkjanna í alþjóðamálum, endalokum kalda stríðsins og yfirstandandi efnahags- og fjármálakreppu. Fjallað verður um tvíhliða samskipti Ísland við nágrannaríkin og aukna þátttöku Íslands í starfi alþjóðastofnana. Til dæmis verður farið yfir samskipti íslenskra stjórnvalda við Bandaríkin og þátttöku Íslands í starfi Sameinuðu þjóðanna. Einnig verður fjallað um stofnun og störf Íslensku friðargæslunnar sem og aukna áherslu stjórnvalda á störf að þróunarmálum og mannréttindamálum. Kastljósinu verður beint að þeim áskorunum sem smáríki eins og Ísland standa frammi fyrir og þeim tækifærum sem þeim standa til boða í alþjóðasamfélaginu. Notast verður við kenningar í alþjóðastjórnmálum og smáríkjafræðum til að greina og skýra utanríkisstefnu Íslands. Rætt verður um hvort íslenskir ráðamenn trúi því í vaxandi mæli að Ísland hafi hæfni og getu til að láta til sín taka innan alþjóðastofnana og hafi skyldum að gegna í alþjóðasamfélaginu.

Markmið námskeiðsins er að kynna nemendur fyrir alþjóðasamvinnu og stöðu Íslands í alþjóðakerfinu. Hnattvæðing verður skoðuð í sögulegu ljósi og farið yfir helstu kenningar um hnattvæðingu. Fjallað verður um áhrif hnattvæðingar á stjórnmál, efnahagsmál, ríki og einstaklinga. Utanríkisstefna Íslands verður greind og áhersla lögð á þau málefni sem eru í forgangi hjá íslenskum stjórnvöldum um þessar mundir. Sjónum er beint að varnar- og öryggismálum á Íslandi, þátttöku Íslands í málefnum norðurslóða og norrænu samstarfi, og stöðu Íslands í ljósi breyttrar heimsmyndar. Fjallað verður sérstaklega um stofnanir sem sinna öryggismálum á landinu eins og Landhelgisgæsluna, Póst- og fjarskiptastofnunina og Ríkislögreglustjóra. Samrunaþróunin í Evrópu verður skoðuð með tilliti til þeirra leiða sem Ísland hefur valið í samskiptum sínum við Evrópu. Skoðað verður sérstaklega hvaða áhrif EES-samningurinn hefur haft á Íslandi. Einnig verður gerð grein fyrir þátttöku Íslands í starfi Sameinuðu þjóðanna og framboði Íslands til Öryggisráðs SÞ.

Markmið námskeiðsins er að nemendur öðlist djúpan skilning á þróun hugmynda og kenninga um fötlun og læri að greina áhrif þeirra á stefnumótun, þjónustu og daglegt líf fatlaðs fólks. Námskeiðið byggir á þverfræðilegum og gagnrýnum sjónarhornum og tengir fræðilega umfjöllun við réttindabaráttu og alþjóðlegar skuldbindingar, svo sem samning Sameinuðu þjóðanna um réttindi fatlaðs fólks (CRPD). Fjallað verður um félagsleg og menningarleg sjónarhorn, helstu kenningar og nýjustu rannsóknir í fötlunarfræðum. Áhersla verður á virka þátttöku nemenda í umræðum og verkefnavinnu sem styrkir gagnrýna hugsun og hæfni til að beita fræðunum í rannsóknum og starfsháttum.

Námskeiðið fjallar um nýleg verk og stefnur sem valdið hafa, eða eru líkleg til að valda, straumhvörfum í félags- og mannvísindalegri hugsun. Áhersla er lögð á samfélagslegt og sögulegt samhengi kenninganna. Kennsla fer fram í fyrirlestrum og umræðum. Skyldumæting er í umræðutíma einu sinni í viku í 40 mínútur. Fjarnemar geta mætt í kennslustofu eða tekið þátt í gegnum Internetið (með Zoom). 

Í námskeiðinu er fjallað um helstu viðfangsefni kynjafræða í ljósi margbreytileika nútímasamfélaga. Kynjafræðilegu sjónarhorni er beitt til að gefa yfirlit yfir stöðu og aðstæður ólíkra hópa í samfélaginu. Fjallað er um upphaf og þróun kvennabaráttu og kynjafræða. Kynnt verða helstu hugtök kynjafræða svo sem kyn, kyngervi, eðlishyggja og mótunarhyggja. Skoðað er hvernig kyn er ávallt samtvinnað öðrum samfélagslegum áhrifabreytum.

Kennslufyrirkomulag: Námið byggir á vendikennslu sem þýðir að allir fyrirlestrar verða aðgengilegir á Canvas. Stað- og fjarnemar mæta vikulega í umræðutíma í háskólanum eða á Teams og netnemar taka vikulega þátt í umræðum á Canvas.

Í þessu námskeiði öðlast nemendur skilning á samspili umhverfisfræða og fjármálamarkaða.
Nemendur öðlast skilning á aðferðafræði grænna skuldabréfa, viðeigandi leiðbeiningar við smíði grænna og sjálfbærra fjármálaramma, ferli við útgáfu, uppbygging grænna ramma, vottun og helstu aðferðir og hugtök við framsetningu áhrifaskýrslna. Nemendur öðlast færni í uppbyggingu sjálfbærra fjármálaramma og hvernig þeir eru nýttir, sér í lagi innan fjármálafyrirtækja. Farið er yfir sjálfbærniáhættumat, uppbyggingu aðferðafræða við greiningu UFS (umhverfi, félagslegir þættir og stjórnarhættir) áhættu og nýtingu niðurstaða við fjárfestingaákvarðanir og uppbyggingu eignasafna. Farið er yfir helstu lykiltölur sem fjármálafyrirtæki þurfa að þekkja varðandi útlána og fjárfestingasöfn sín, s.s. GAR (Green asset ratio) og BTAR (book taxonomy aligned ratio). Farið er yfir tegundir loftslagsáhættu samkvæmt TCFD (Task force on climate related financial disclosures). Nemendur læra um aðferðafræði ábyrgra fjárfestinga og áhrifafjárfestinga og hvaða markmiðum fjárfestar sækjast eftir við slíkar fjárfestingar. Nemendur öðlast skilning á viðeigandi regluverki varðandi upplýsingagjöf, sér í lagi flokkunarreglugerð Evrópusambandsins (EU Taxonomy) og tengdum reglugerðum. Nemendur læra um fjármagnaða losun gróðurhúsalofttegunda með aðferðafræði PCAF (Partnership for Carbon Accounting Financials). Að lokum læra nemendur um þróun samspils á milli tryggingageirans og sjálfbærni.

Vaxandi óánægja og fordómar hafa einkennt tuttugustu og fyrstu öldina, undir sterkum áhrifum frá óvissu og tilfinningu fyrir óvissri framtíð. Þessi ótti við apókalýptískri eða dystópískri framtíð fléttast saman við sterka kröfu um uppgjör við óréttlæti og ofbeldi fortíðar. Mikilvægt er í þessu ljósi að skoða gagnrýnið hvernig saga, minni og vald móta samtímakreppur og þær framtíðir sem oft má sjá ímyndaðar í nútímanum. Þetta námskeið skoðar kreppur og framtíðarsýn sem einkenna 21. öldina sem og nýlegar tilraunir til að takast á við fortíðina. Í gegnum nýleg fræðirit rannsökum við hvernig kreppur eru upplifaðar og hvernig framtíðin er bæði ímynduð og umdeild í samtímanum. Í því samhengi skoðum við hvernig leifar fortíðarinnar geta varpað ljósi á áskoranir dagsins í dag. Hluti námskeiðsins felur í sér að takast á við afnýlendunarsjónarmið. Afnýlendun, í þessu samhengi, er ekki aðeins pólitískt ferli til að aflétta nýlendukerfum heldur að ögra arfleifð nýlendustefnu í alþjóðlegum ójöfnuði, þekkingarkerfum og hvernig fólk ímyndar sér framtíðina. Með því að greina hvernig nýlenduhugsun heldur áfram að birtast í nútímakreppum—svo sem umhverfivá, efnahagslegu misrétti og kerfisbundnum kynþáttafordómum—er leitast við að skilja hvort afnýlendunar nálganir geti boðið upp á leiðir til réttlátari framtíðar. Hver er uppspretta kvíða í samtímanum? Hvernig móta leifar nýlendu fortíðar nútímakreppur? Veita gagnrýnar kenningar valkosti við þær dystópísku framtíðarsýn sem oft einkennir samtímann? Hvernig hjálpar hugtakið „fjölkreppa“—samofnar kreppur sem spanna vistfræðileg, efnahagsleg og félagsleg svið—okkur að skilja sameiginlega reynslu okkar á 21. öldinni? Með því að takast á við þessar spurningar býður þetta námskeið nemendum að skoða gagnrýnið samspil kreppu, minnis og framtíðarsköpunar og að endurhugsa flækjur samtímans.

According to the United Nation’s Department of Economic and Social Affairs, slightly over half of the world’s population lives in urban areas. This is projected to be 66% percent by the year 2050, with Africa and Asia accounting for 90% of this new urban growth. Urban anthropology has increasingly played a critically important role in the development of the discipline of anthropology in terms of theory, research methods and social justice movements. This course provides an historical overview of the development of urban anthropology and on through to recent developments. An emphasis will be placed on anthropological theory and research methods, but also issues such as social justice, architecture, design and urban planning. The course will cover, among others, the early Chicago ethnographers and early urban poverty research, utopian and modernist urban planning, power and built form, divisions and gated communities, crime and urban fear, urban homelessness, and the governance of built spaces. The course will conclude with a section on cities in transition, which includes a focus on the post-industrial/global city, the effects of neoliberalism on urban spaces, and a discussion of the possible future(s) of urbanism and the role of anthropology in understanding these developments.

Students must have completed 120 ECTS in their BA study before attending this course

Þrátt fyrir að hugtakið „ofbeldi“ sé mikið notað í daglegri umfjöllun er það bæði flókið og vandmeðfarið. Eins og mannfræðingarnir Nancy Scheper-Huges og Philippe Bourgois (2004) benda á þá getur ofbeldi verið „hvað sem er; lömætt og ólögmætt; sýnilegt og ósýnilegt; nauðsynlegt og tilgangslaust; glórulaust og tilefnislaust eða algjörlega rökrétt og skipulegt.“ Tilgangur námskeiðsins er að skoða hinar ýmsu hliðar og birtingamyndir ofbeldis út frá mannfræðilegu sjónarhorni og þá einkum m.t.t. menningarlegs og táknræns samhengi þess. Sjónum er beint að birtingamyndum hversdagslegs ofbeldis í því skyni að vapra ljósi á fleiri form ofbeldis en líkamlegt svo sem eins kerfisbundið ofbeldi og ofbeldi í tali og texta. Í námskeiðinu er stuðst við kenningar um ofbeldi auk sem ofbeldi í etnógrafíum og mannfræðilegum textum verður skoðað í siðferðislegu samhengi.

Starfsþjálfun í hnattrænum fræðum og mannfræði hefur það markmið að veita nemendum aukna færni með starfsþjálfun og efla tengsl þeirra við atvinnulífið. Um er að ræða hagnýtt námskeið sem veitir innsýn í starfsemi stofnana, frjálsra félagasamtaka, fyrirtækja og annarra aðila og falla að markmiðum námsins. 

Samningur er gerður milli námsbrautar í mannfræði og viðkomandi starfsvettvangs. Nemendur geta komið með tillögur að starfsvettvangi eða fengið ábendingar frá námsbraut um heppilegan vettvang fyrir starfsþjálfun. Viðfangsefni skal tengjast ólíkum hliðum mannfræði og hnattrænna fræða (kjörsvið: fólksflutningar og fölmenning, hnattræn heilsa og þróunarfræði). Sem dæmi gæti verið um að ræða eitt eða tvö veigameiri verkefni ásamt ýmiskonar tilfallandi verkefnum. Æskilegt er að nemandi kynnist sem flestum starfssviðum starfsvettvangs síns. Námsbraut greiðir ekki laun fyrir starfstímann en námskeiðið er einingarbært. 

Nemandi skal hafa samband við námsbraut áður en starfsnámið hefst og fá það samþykkt. Gerður er sérstakur samningur við ábyrgðaraðila á starfsvettvangi. 

Umfang starfsþjálfunarinnar skal vera 250-300 klst. við vinnu á starfsvettvangi og ritun greinargerðar. 

Áður en vinna hefst á vettvangi tekur nemandinn saman leslista í samráði við leiðbeinanda/umsjónarkennara um þá tegund starfsemi sem nemandinn hyggst kynna sér og vettvanginn sjálfan. Nemandi skilar uppkasti að samantekt lesefnis áður en starfsþjálfun hefst. Að aflokinni þátttöku á vettvangi skrifar nemandinn greinargerð um starfsnámið þar sem starfseminni er lýst og hún er skoðuð í ljósi hliðstæðrar starfsemi annarsstaðar. 

Til að fá einingar metnar fyrir starfsnám þarf nemandi að skila eftirfarandi gögnum:

1. Staðfestingu frá yfirmanni um að starfið hafi staðið yfir í að minnsta kosti uppsettan tíma og stutta umsögn um nemandann og verkefni hans
2. Greinargerð skal innihalda:
   1. lýsingu á helstu verkefnum sem unnin voru á tímabilinu
   2. vikulegar skýrslur byggðar á dagbókarfærslu nemanda
   3. lýsingu á hvernig starfsnámið nýtist fyrir nám viðkomandi
   4. lengd greinagerðar skal vera á milli 2000-3000 orð og byggja á þéttri fræðilegri umfjöllun sem byggir á ritrýnum heimildum í fræðilegum ritum.

Þetta námskeið beinir sjónum sínum að list og listrænum aðferðum sem viðfang mannfræðilegara athuganna og í miðlun þekkingar. Í fyrsta lagi er litið á mismunandi form listrænnar tjáningar (bókmenntir, kvikmyndir, sviðslistir) sem fræðilega linsu sem hjálpar mannfræðingum að lesa samfélag samtímans. Í öðru lagi er skoðað hvernig listræn sköpun getur komið að gagni við rannsóknir í mannfræði. Loks verður greint hvernig mismunandi listform er hægt að nota til að koma niðurstöðum rannsókna til skila.

Námskeiðið skoðar á gagnrýninn hátt áhrif samtímans á söfn og starfshætti þeirra. Leitast verður við að gefa góðan skilning á því hvernig söfn standa frammi fyrir og leitast oft við að takast á við ýmsar samfélagslegar áskoranir, þar á meðal fjölbreytni, jöfnuð, þátttöku, félagslegt réttlæti og sjálfbærni. Í námskeiðinu verður fræðilegur grunnur samfélagsmála safna skoðaður og dæmi þar að lútandi. Áherslur verða meðal annars á að skoða hlutverk safna sem talsmenn jaðarsettra hópa, mikilvægi samvinnu og samsköpunar og aðferðir til að takast á við loftslagsbreytingar innan safnastarfs, svo eitthvað sé nefnt. Umræður og verkefni skora á nemendur að hugsa gagnrýnið um hlutverk safna í samfélaginu. Í lok námskeiðsins verða nemendur búnir góðri færni og þekkingu til að takast á við félagsleg hlutverk safna í ört breytilegum heimi. Námskeiðið verður kennt frá lokum febrúar til loka mars.

Í námskeiðinu er fjallað um samspil pólitískrar róttækni, menningar, hefðar og valds. Sérstaklega er hugað að birtingarmyndum andófs í samtímanum, orðræðu lýðræðis og menningarlegs mismunar og viðbrögðum við gagnrýni og andófi innan hefðar nútímastjórnmála. Fjallað er um þátt menntamanna og rithöfunda og vægi listrænnar tjáningar og hönnunar við umbreytingu félagslegs og menningarlegs umhvefis. Þá er fjölmiðlaorðræða skoðuð og greind og fjallað um hin ólíku og oft andstæðu markmið sem sjá má í starfsemi stofnana samfélagsins. Valdir eru nokkrir átakapunktar menningar- og samfélagsorðræðu sem draga fram grundvallartogstreitu frjálslyndra lýðræðissamfélaga, svo sem spurningar um visku eða fávisku almennings, viðbrögð við loftslagsbreytingum, óöfnuð og ofsafátækt. Loks er fjallað um spillingu og vald, félagslega og menningarlega tjáningu, möguleika og takmarkanir tjáningarfrelsis, notkun og misnotkun upplýsinga, leynd, fals og falsfréttir.

Markmið námskeiðsins er að nemendur öðlist aðferðarfræðilega þekkingu, skilning og verklega færni til að greina myndir og önnur sjónræn rannsóknargögn (ljósmyndir, kvikmyndir, teikningar, auglýsingar, netmiðla, o.s.frv.). Farið verður í ýmsar aðferðir við greiningu á sjónrænu efni og hugað verður að sjónrænum gagnasöfnum og vinnu með þau. Nemendur fá þjálfun í því að kynna sér og leggja sjálfstætt mat á fyrirliggjandi rannsóknir. Námskeiðið byggist upp á hagnýtum verkefnum, þar sem nemendur undirbúa og hanna rannsóknaáætlanir, afla gagna og spreyta sig á greiningu þeirra. Námskeiðið er þverfaglegt og hentar nemendum á hug- og félagsvísindasviði, sem og öðrum sviðum.

Fjallað verður um samfélagslegt hlutverk safna út frá margvíslegum sjónarhornum: efnahagslegum, pólitískum, menningarlegum, félagslegum og síðast en ekki síst alþjóðlegum. Fjallað verður meðal annars um hlutverk safna í hugmyndinni um þjóð, lagalegt umhverfi safna, rekstrarform, staða og hlutverk þjóðarsafna, safna í eigu sveitarfélaga, félagasamtaka og einkafyrirtækja, fjármögnun safnastarfs, stefna yfirvalda í málefnum safna, söfn og mannréttindi, söfn og áföll (trauma), kynjahugmyndir og fleira. Í námskeiðinu er einnig hugað að möguleikum safna á að virkja fólk og samfélög til þátttöku í starfsemi þeirra eins og söfnun, heimildaöflun, sýningarstjórnun, sýningargerð og annarri miðlun. Skoðuð verða innlend og erlend dæmi. Eftir því sem því verður komið við, eru farnar ein til tvær vettvangsferðir. Námskeiðið er eingöngu kennt í fjarnámi.

Norræna velferðarmódelið er oft séð sem fyrirmynd annarra velferðarríkja, þar sem hvergi í heiminum hefur verið náð betri árangi í að jafna kjör þegna. Ísland tilheyrir hinu norræna módeli, en er ólíkt á ýmsan hátt, t.d. hefur stuðningur við hinn almenna borgara verið minni og almennt minna eytt í velferðarmál. Samt sem áður hefur mikill árangur náðst á sviði jöfnuðar, Ísland mælist iðulega sem það land þar sem jafnrétti kynjanna er hvað mest og þar sem ýmsir stuðlar sem mæla ójöfnuð eru lægstir.

 Í þessu námskeiði verður farið yfir helstu kenningar félagsfræðinnar um ójöfnuð og velferðarkerfið, og sérstaða Íslands skoðuð bæði í samanburði við hin Norðurlöndin, sem og velferðarríki í öðrum þróuðum iðnríkjum. Sjónum verður beint bæði að skipulagningu velferðarríkisins, hvernig fræðimenn hafa flokkað velferðarríki, og afleiðingum velferðarkerfisins til dæmis fyrir heilsu, ójöfnuð, og tækifæri einstaklinga í samfélaginu.

Kennari lætur nemendum í té leslista sem inniheldur úrval af lesefni á sviði sakfræði. Fjallað verður um kenningar og rannsóknir félags- og afbrotafræðinga á réttar- og löggæslukerfinu. Áhersla er lögð á að nemendur tengi saman kenningarlega umræðu og fyrirliggjandi rannsóknir. Umræðutímar verða haldnir aðra hverja viku.

Starfsþjálfun í hnattrænum fræðum og mannfræði hefur það markmið að veita nemendum aukna færni með starfsþjálfun og efla tengsl þeirra við atvinnulífið. Um er að ræða hagnýtt námskeið sem veitir innsýn í starfsemi stofnana, frjálsra félagasamtaka, fyrirtækja og annarra aðila og falla að markmiðum námsins. 

Samningur er gerður milli námsbrautar í mannfræði og viðkomandi starfsvettvangs. Nemendur geta komið með tillögur að starfsvettvangi eða fengið ábendingar frá námsbraut um heppilegan vettvang fyrir starfsþjálfun. Viðfangsefni skal tengjast ólíkum hliðum mannfræði og hnattrænna fræða (kjörsvið: fólksflutningar og fölmenning, hnattræn heilsa og þróunarfræði). Sem dæmi gæti verið um að ræða eitt eða tvö veigameiri verkefni ásamt ýmiskonar tilfallandi verkefnum. Æskilegt er að nemandi kynnist sem flestum starfssviðum starfsvettvangs síns. Námsbraut greiðir ekki laun fyrir starfstímann en námskeiðið er einingarbært. 

Nemandi skal hafa samband við námsbraut áður en starfsnámið hefst og fá það samþykkt. Gerður er sérstakur samningur við ábyrgðaraðila á starfsvettvangi. 

Umfang starfsþjálfunarinnar skal vera 125-150 klst. við vinnu á starfsvettvangi og ritun greinargerðar. 

Áður en vinna hefst á vettvangi tekur nemandinn saman leslista í samráði við leiðbeinanda/umsjónarkennara um þá tegund starfsemi sem nemandinn hyggst kynna sér og vettvanginn sjálfan. Nemandi skilar uppkasti að samantekt lesefnis áður en starfsþjálfun hefst. Að aflokinni þátttöku á vettvangi skrifar nemandinn greinargerð um starfsnámið þar sem starfseminni er lýst og hún er skoðuð í ljósi hliðstæðrar starfsemi annarsstaðar. 

Til að fá einingar metnar fyrir starfsnám þarf nemandi að skila eftirfarandi gögnum:

1. Staðfestingu frá yfirmanni um að starfið hafi staðið yfir í að minnsta kosti uppsettan tíma og stutta umsögn um nemandann og verkefni hans
2. Greinargerð skal innihalda:
   1. lýsingu á helstu verkefnum sem unnin voru á tímabilinu
   2. vikulegar skýrslur byggðar á dagbókarfærslu nemanda
   3. lýsingu á hvernig starfsnámið nýtist fyrir nám viðkomandi
   4. verkefni þar sem ákveðinn verkþáttur er tekinn til athugunar og settur í fræðilegt samhengi

Trúarlíf manna á norðurslóðum er tekið fyrir og heimildir allt frá elstu tímum, eins og grafir, rúnasteinar, hellaristur og aðrar fornminjar verða skoðaðar. Einnig verða lesnar lýsingar á norrænum trúarathöfnum í verkum eftir Tacitus, Adam frá Brimum, Saxo Grammaticus og í fornritum Íslendinga eins og Eddukvæðum og Konungasögum. Auk norrænnar trúar verður fjallað um seið og sjamanisma. Örlagatrú er tekin til ítarlegrar umfjöllunar sem meginþáttur í forkristnum átrúnaði á Norðurlöndum. Loks er vikið að því hvernig kristindómur hefur fallið að norrænum lífsháttum og hugsunarhætti. Námskeiðið er kennt á ensku.

Vinnulag

Kennsla fer fram í fyrirlestrum, og umræðum um fyrirlestra.

Nemandi vinnur skrifleg verkefni eða ítarlega heimildaritgerð um tiltekinn þátt þess rannsóknasviðs sem hann hefur valið sér í samráði við leiðbeinanda í meistaraverkefni. Nemandinn hefur samband við leiðbeinanda varðandi það að taka lesnámskeiðið og um fyrirkomulag þess.

Námskeiðið fjallar um nokkur lykilatriði íslensks þjóðfélags og menningar frá sjónarhóli mannfræðinnar. Það gefur sögulegt yfirlit rannsókna í mannfræði á Íslandi og leggur sérstaka áherslu á málefni íslensks nútíma samfélags.  Kennt verður á ensku til þess að gera námskeiðið aðgengilegt nemendum sem eru ekki íslensku mælandi og til þess að efla ensku kunnáttu og þjálfa fræðileg skrif nemenda á ensku.

Í þessu námskeiði verða margþætt tengsl safna og þeirra samfélaga sem þau þjóna skoðuð. Kannað verður hvernig söfn eru ekki aðeins vörslumenn menningararfs heldur einnig virkir þátttakendur í mótun menningarlegra frásagna og samfélagslegra sjálfsmynda. Með því að skoða sögulegt samhengi, fræðilega umgjörð og hagnýtar dæmisögur fá nemendur innsýn í það mikilvæga hlutverk sem söfn gegna við að sýna og stundum ögra samfélagslegum gildum. Í námskeiðinu verður farið yfir efni eins og söfn sem hvati til samfélagsbreytinga, mikilvægi inngildingar og aðgengis, og áhrif stafrænnar tækni á samfélagsþátttöku. Með umræðum, dæmum og praktískum verkefnum munu nemendur kanna hvernig söfn geta á áhrifaríkan hátt virkjað fólk og stuðlað að réttlátara samfélagi. Í lok námskeiðsins munu nemendur hafa tileinkað sér góðan skilning á því hvernig söfn geta brugðist við þörfum og gildum fólks í þeim samfélögum sem þau þjóna.

Í þessu 14 vikna námskeiði er gert ráð fyrir virkri þátttöku nemenda. Námskeiðið byggir á þeirri hugmynd að þótt stjórnvöld og félagasamtök séu lykilaðilar í nútímasamfélagi, þá eru fyrirtæki að mestu ábyrg því að skapa þann auð sem velferð samfélagsins byggir á – en þau séu jafnframt hluti af þeim vandamálum sem skapast hefur. Við verðmætasköpun hafa aðgerðir þeirra áhrif á samfélagið, sem samanstendur af fjölbreyttum hópi hagsmunaaðila, og á náttúrulegt umhverfi. Á móti mótar samfélagið reglur og væntingar sem fyrirtæki þurfa að fylgja. Þetta felur meðal annars í sér að horfa til Heimsmarkmiða Sameinuðu þjóðanna um sjálfbæra þróun (markmið 1–5, 8, 9, 10, 11, 12, 13 og 16), Parísarsamkomulagið, the UN Global Compact, European Sustainability Reporting Standards (ESRS), Global Reporting Initiative o.fl. Þessi gagnvirkni milli fyrirtækja, samfélags (í víðasta skilningi) og náttúrulegs umhverfis er kjarni í samfélagslegri ábyrgð fyrirtækja (CSR), en viðfangsefnið verður skoða út frá stefnumiðuðu sjónarhorni.

Óháð sjónarmiðum um samskipti fyrirtækja og samfélags er samstarf þar á milli nauðsynlegt. Markmið námskeiðsins er að kanna víddir þessara samskipta út frá fjölbreyttum hagsmunaaðilum. Það felur í sér gagnvirka nálgun sem felur í sér greiningu á CSR-tengdum málefnum, hermilíkani og raundæmum.

Námskeiðið er sett upp í sex hlutm. Í fyrsta hlutanum er skoðað hvað samfélagsleg ábyrgð (CSR) fyrirtækja þýðir og hvaða drifkraftar liggja að baki CSR. Annar hluti fjallar um hagsmunaaðila og í þriðja hluta er lagalega sjónarhorn skoðað. Í fjórða hluta munum er atferli skoðað, í fimmta hluta er áherslá á stefnumiðað sjónarhorn og í sjötta hluta er áhersla á sjálfbærni og verðmætasköpun.

Markmið námskeiðsins er að nemendur öðlist skilning á stöðu og ímynd fatlaðs fólks í menningu og listum og geti greint birtingarmyndir fötlunar í sögulegu og samtímalegu samhengi. Fjallað verður um ímyndir og hlutverk fatlaðs fólks í dægurmenningu, fjölmiðlum, bókmenntum, listum og almennri orðræðu. Sérstök áhersla verður á (list)menningu fatlaðs fólks og hvernig fötlun er staðsett sem hluti af fjölbreytileika samfélaga. Rýnt verður í ytra og innra aðgengi að menningu og listum og áhrif þess á þátttöku fatlaðs fólks.

Í þessu námskeiði öðlast nemendur færni í útreikningum á losun gróðurhúsalofttegunda frá rekstri fyrirtækja. Nemendur öðlast þekkingu á helstu aðferðafræðum við útreikninga, hvernig styðjast skal við gagnabanka og hvaða leiðir standa fyrirtækjum til boða við upplýsingagjöf (e. disclosure platforms), s.s. CDP, Nasdaq og GRI. Nemendur læra að þekkja umföng, notkun lífsferilsgreininga (LCA) við upplýsingagjöf, hvaða sjálfbærnimælikvarðar eru viðeigandi (e. material) og hvernig má skoða mótvægisaðgerðir í samhengi við rekstur fyrirtækja. Leiðbeiningar Greenhouse Gas Protocol eru grunnviðfangsefni námskeiðsins, enda eru þær leiðbeiningar gjarnan nýttar til grundvallar upplýsingagjöf. Við lok námskeiðs hafa nemendur færni til að reikna út losun gróðurhúsalofttegunda frá rekstri og virðiskeðju fyrirtækja og setja fram á viðeigandi vettvangi. Nemendur þekkja einnig þróun í aðferðafræði á útreikningum losunar gróðurhúsalofttegunda, sér í lagi með tilliti til fjármálastarfsemi. Nemendur þekkja einnig hvernig upplýsingar sem þessar eru nýttar, s.s. með tilliti til ESG áhættumats.