Í námskeiðinu er fjallað um aðdraganda byltingarinnar 1917, hrun keisaraveldisins og það samfélag sem reis úr rústum borgarastríðsins 1918-1921. Fjallað er um stjórnmálaástandið á þriðja áratugnum og tilraunir bolsévíkastjórnarinnar til að ná tökum á matvælaframleiðslu og iðnaði um leið og tekist var á um eðli byltingarinnar og hins „nýja fólks“ sem byltingin hefði getið af sér. Í framhaldi af því er rætt um alþjóðleg áhrif kommúnismans og alþjóðasamband kommúnista, Komintern. Rætt verður um alræði Stalíns og þær gríðarlegu breytingar sem iðnvæðing og samyrkjuvæðing á fyrri hluta fjórða áratugarins hafði í för með sér. Loks verður fjallað um ógnarstjórn Stalíns, hreinsanirnar miklu og fangabúðakerfið (Gúlagið).

Námskeiðið hefst í lok fjórða áratugarins. Rætt er um heimsstyrjöldina síðari og áhrif hennar í Sovétríkjunum, sigurinn yfir Þjóðverjum og stöðu Sovétríkjanna alþjóðlega og innanlands í lok stríðsins. Þá er farið yfir helstu orsakaþætti Kalda stríðsins, stjórnir kommúnista í Austur-Evrópu, samfélagsþróun og stjórnarhætti. Loks er fjallað um tímabil Khrúsjovs og Brezhnevs og horft á samfélagsbreytingar eftir dauða Stalíns, Perestrojku Gorbatjsovs og hrun Sovétríkjanna. Staða helstu sovétlýðvelda auk Rússlands verður skoðuð vandlega, einkum Úkraínu og rýnt í sögulega þætti sem geta varpað ljósi á innlimun Krímskagans 2014 og allsherjar innrás Rússa 2022.

Heimspeki- og trúarhefð Austurkirkjunnar er ólík rómversk-kaþólskri hefð sem þróaðist með fræðaiðkun í klaustrum og háskólum á miðöldum var nátengd þeim straumum sem síðar leiddu til meiriháttar samfélagsbreytinga í vesturhluta Evrópu. Innan heims rétttrúnaðarkirknanna voru ítök nýplatonisma alltaf sterk og beindu trúarlegri hugsun í átt að upplifun og tjáningu frekar en að frumspekilegri greiningu. Helstu heimspekingar rétttrúnaðarkirkjunnar í Rússneska keisaradæminu á nítjándu öld voru hins vegar vel menntaðir í vestrænni heimspeki sem varð til þess að í lok þeirrar aldar og snemma á tuttugustu öld varð til einstök heimspekihefð sem byggði bæði á andlegri áherslu austurkirkjunnar og á skynsemishyggju vestursins. Í námskeiðinu er stiklað á stóru í þessari sögu hugmynda og helstu hugsuðum, úkraínskum jafnt sem rússneskum.

Á 19. öld urðu til bókmenntir í Rússlandi sem ekki aðeins áttu eftir að hafa mikil áhrif á samfélagsumræðu í heimalandinu og sjálfsmynd þjóðarinnar, heldur einnig á heimsbókmenntirnar og sýn annarra á Rússland og rússneska menningu. Í námskeiðinu verður skoðuð þróun rússneskra bókmennta á 19. öld og hvernig „stóra skáldsagan“ verður til. Fjallað verður um strauma og stefnur í rússneskum bókmenntum á tímabilinu, samfélagið sem þær urðu til í og hvernig einstakar manngerðir, þemu og stærri samfélagsmál birtast í verkum nokkurra höfunda. Þá verður kannað hverjar viðtökur verkanna voru heima fyrir og þann sess sem þau skipa í dag – hvort heldur sem er í Rússlandi eða smærri bókmenntakerfum eins og á Íslandi. Kennsla byggir á fyrirlestrum og umræðum.

Haldið verður áfram að skoða stóru skáldsöguna og örlög hennar við aldahvörf. Umrót og byltingar skóku rússneskt samfélag í upphafi 20. aldar og um leið var gróska í menningarlífi og listum mikil. Breyttar aðstæður og óvissa kölluðu á ný form, beittari nálgun og ekki síst nýjar og alvarlegri áskoranir. Hver urðu örlög bókmenntanna og rithöfunda í umróti byltingar, borgarastríðs og á tímum ógnarstjórnar í Sovétríkjunum? Lesin verða ljóð, smásögur og skáldsögur eftir nokkra höfunda og kannað hvernig pólitík, andóf og staða höfundarins gagnvart einræði og ritskoðun birtist í verkunum. Samtal bókmenntanna við fortíð, samtíð og framtíð verður einnig á dagskrá. Kennsla byggir á fyrirlestrum og umræðum.