Áður en nemandi skráir sig í rannsóknaverkefni velur hann verksvið í samráði við kennara. Í upphafi námskeiðs leggur hann fram greina- og bókalista sem síðan er lagaður að þeim kröfum sem kennari gerir til verkefnisins. Nemandi og kennari hafa með sér reglulega fundi um verkefnið, að jafnaði fimm á misseri. Einnig geta fleiri kennarar og nemendur tekið sig saman um að halda málstofu um tiltekin verkefni eftir því sem henta þykir. Séu verkefni umfangsmikil geta tveir nemendur eða fleiri unnið sameiginlega að úrlausn þeirra.

Áður en nemandi skráir sig í rannsóknaverkefni velur hann verksvið í samráði við kennara. Í upphafi námskeiðs leggur hann fram greina- og bókalista sem síðan er lagaður að þeim kröfum sem kennari gerir til verkefnisins. Nemandi og kennari hafa með sér reglulega fundi um verkefnið, að jafnaði fimm á misseri. Einnig geta fleiri kennarar og nemendur tekið sig saman um að halda málstofu um tiltekin verkefni eftir því sem henta þykir. Séu verkefni umfangsmikil geta tveir nemendur eða fleiri unnið sameiginlega að úrlausn þeirra.

Múslimar eru um fjórðungur mannkyns og í verulegum meirihluta í fjölda ríkja Norður-Afríku, Mið-Austurlanda og Suður-Asíu. Fjölbreytt kvikmyndagerð hefur verið í miklum blóma í mörgum þessarra landa til fjölda ára en er ný af nálinni í ýmsum öðrum. Rakin verður saga kvikmyndagerðar í þessum löndum og helstu þemu og stef greind með hliðsjón af menningarsögulegum bakgrunni þeirra, trúarbrögðum, bókmenntum, stjórnmálum og fræðilegum kenningum og flokkunarkerfum innan m.a. kvikmyndafræði og trúarbragðafræði. Sérlega athyglisverðar eru kvikmyndir frá löndum þar sem kvikmyndagerðarmönnum er sniðinn þröngur stakkur með strangri ritskoðun en þeir leita samt margvíslegra táknrænna leiða til að miðla þjóðfélagsgagnrýni sinni og taka á viðkvæmum álitamálum eins og félagslegu taumhaldi, minnihlutahópum, stöðu kvenna, kynferði, samkynhneigð, barnabrúðum, fjölkvæni, vændi, sjálfsvígum, heiðursmorðum, dauðarefsingum og mismunandi sharíatúlkunum innan íslam. Meðal virtustu kvikmyndagerðarmanna í ýmsum þessarra landa eru konur og hafa þær jafnvel verið brautryðjendur í sumum þeirra eins og t.d. Forugh Farrokhzad í Íran og Haifaa al-Mansour í Saudi-Arabíu. Sjónum verður sérstaklega beint að kvikmyndagerðarmönnum í þremur löndum, Tyrklandi, Egyptalandi og Íran, en einnig staldrað við ýmsa aðra í löndum eins og Malasíu, Indónesíu, Pakistan, Afganistan, Azerbaijan, Líbanon, Írak, Sýrlandi, Saudi-Arabíu, Túnis, Alsír, Marokkó og Mauritaníu. Áherslan er á leiknar kvikmyndir á borð við spennumyndir, hryllingsmyndir, gamanmyndir, íslamskar biblíumyndir, rómantík og raunsæisdrama en einnig verður vísað til heimildarmynda og tónlistarmyndbanda (svo sem með Haifu Wehbe og Shams al-Aslami). Þá verða áhrif vestrænna og asískra kvikmynda á kvikmyndagerðarmenn af menningarsvæðum múslima rakin og sömuleiðis áhrif þeirra sjálfra á kvikmyndagerðarmenn víða um heim. Loks verður fjallað um að hve miklu marki megi finna samhljóm milli ímyndar múslima í vestrænum kvikmyndum og kvikmyndum þeirra sjálfra.Þeir kvikmyndagerðarmenn sem helst verða teknir fyrir eru Metin Erksam, Yilmaz Güney, Reha Erdem og Nuri Bilge Ceylan frá Tyrklandi, Henry Barakat og Youssef Chahine frá Egyptalandi og Masud Kimiai, Jafar Panahi, Abbas Kiarostami, Dariush Mehrjui, Asghar Farhadi, Tahmineh Milani og Makhmalbaf-fjölskyldan frá Íran.

Fjölmiðlaumhverfi samtímans hefur tekið miklum breytingum á stuttum tíma og streymisveitur hafa umbylt því hvernig kvikmyndum er dreift í heiminum. Frá árinu 2015 eða þar um bil hefur kvikmyndin að mestu verið skilin frá hefðbundinni efnislegri birtingarmynd sinni (hvort sem átt er við vídjóspólur, blágeisladiska eða filmuspólur). Í námskeiðinu er sjónum beint að afleiddum áhrifum þessarar þróunar, sérstaklega þegar hugað er að dreifingar og aðgengismálum, enda hefur það hvernig neyslu kvikmynda er háttað margþætt áhrif á kvikmyndamenninguna. Verður jafnframt hugað að stafrænu byltingunni í kvikmyndagerð í víðari skilningi og glímt við hugmyndina um endalok kvikmyndarinnar og það sem í kvikmyndafræðum hefur verið kennt við póst-bíóið (post-cinema). Spurst verður fyrir um örlög bíóástarinnar (e. cinephilia) á stafrænum tímum og hvernig kvikmyndaáhugamaðurinn eigi að bera sig andspænis stórfyrirtækjum sem öðru fremur vilja þurrka út mismun og steypa bæði neytendum og menningunni í stöðluð mót. Í námskeiðinu munum við einnig velta vöngum yfir stöðu íslenska kvikmyndaarfsins á stafrænum tímum.

Áður en nemandi skráir sig í rannsóknaverkefni velur hann verksvið í samráði við kennara. Í upphafi námskeiðs leggur hann fram greina- og bókalista sem síðan er lagaður að þeim kröfum sem kennari gerir til verkefnisins. Nemandi og kennari hafa með sér reglulega fundi um verkefnið, að jafnaði fimm á misseri. Einnig geta fleiri kennarar og nemendur tekið sig saman um að halda málstofu um tiltekin verkefni eftir því sem henta þykir. Séu verkefni umfangsmikil geta tveir nemendur eða fleiri unnið sameiginlega að úrlausn þeirra.

Áður en nemandi skráir sig í rannsóknaverkefni velur hann verksvið í samráði við kennara. Í upphafi námskeiðs leggur hann fram greina- og bókalista sem síðan er lagaður að þeim kröfum sem kennari gerir til verkefnisins. Nemandi og kennari hafa með sér reglulega fundi um verkefnið, að jafnaði fimm á misseri. Einnig geta fleiri kennarar og nemendur tekið sig saman um að halda málstofu um tiltekin verkefni eftir því sem henta þykir. Séu verkefni umfangsmikil geta tveir nemendur eða fleiri unnið sameiginlega að úrlausn þeirra.

„The world of the heterosexual is a sick and boring life.“
– Female Trouble (John Waters, 1974)

Í námskeiðinu verða hinsegin birtingarmyndir skoðaðar í kvikmyndum frá upphafi 20. aldarinnar og til samtímans. Orðið hinsegin (e. queer) vísar til þess sem ekki rúmast innan flokks gagnkynhneigðar eða þess sem telst hefðbundið kyn eða kynhlutverk, en hvoru tveggja hefur lengst af verið mætt með ritskoðun í meginstraumskvikmyndum. Orðið hefur líka pólitískar skírskotanir og einkennist af því að merking þess sé háð samhengi á hverjum tíma og samfélagi, en kvikmyndahöfundar sem grafið hafa undan gagnkynhneigðu forræði (e. heteronormativity) á hverjum tíma verða í sérstökum brennidepli í námskeiðinu. Að auki munum við kafa í hinseginhugtakið og lesa jafnt klassíska texta hinsegin fræða sem og nýrri texta sem gefa hugmynd um þróun á fræðasviðinu

Þegar leikstjórinn Paul W. S. Anderson kynnti nýjustu myndina í Resident Evil myndaröðinni á málstofu á Comic Con, tók hann fram að: „Þessi mynd er gerð af fólki sem dáði tölvuleikinn í raun og veru. Engum dytti í hug að aðlaga Stríð og frið án þess að lesa bókina, en einhvern veginn hefur fólk þann hroka að aðlaga tölvuleik án þess að hafa spilað hann eða vita hvað aðdáendur elska við hann.“ Þeir sem þarna hlýddu á orð Andersons um Resident Evil höfðu trúlega skiptar skoðanir á því hversu „vel“ verk hans aðlaga upprunalegt sköpunarverk Capcom. Eitt er þó víst: að flytja sig um set frá því að vera spilari yfir í að vera leikstjóri, eins og Anderson gerði, eða áhorfandi, býður upp á ýmsa möguleika, svo sem sýnileika, aðgengi og skapandi viðbætur, en einnig vandamál á borð við skort á atgervi (e. agency), umhverfistakmarkanir og smekklausar breytingar.

Allt frá upphafi tíunda áratugarins hefur kvikmyndin leitast við að fanga tölvuleiki í lifandi myndum. Með því að byggja á leikjaarfleifð ákveðins yfirvaraskeggjaðs pípulagningamanns hefur kvikmyndaaðlögunum tölvuleikja fjölgað jafnt og þétt. Ef augum er rennt hratt yfir sívaxandi lista leikjaaðlagana, sérstaklega leikinna mynda, á síðustu þremur áratugum, þá reynast fjárhagslegir hagsmunir oftast vera hafðir að leiðarljósi, fremur en að trú við frumverkið – eða bara listrænn metnaður af einhverju tagi. Þetta hefur hins vegar breyst á allra síðustu árum og leikjaaðlaganir eru farnar að fá lof gagnrýnenda, breyting sem vekur spurningarnar: hefur Hollywood leyst gátuna um hvernig laga skuli leiki að hvíta tjaldinu, og hvað ber framtíðin í skauti sér fyrir kvikmyndina og leikræn landamæri hennar?

Frá pínlegum pixlum og skömmustulegum ánægjustundum (e. guilty pleasures) til kraftmikilla og metnaðarfullra kvikmyndaaðlagana á ástkærum tölvuleikjatitlum, mun námskeiðið veita yfirlit yfir aðlögunarkenningar, hrifkenningar (e. affect theory), kvikmyndarýni og leikjafræði til að skilja betur samspil kvikmynda og tölvuleikja. Þetta felur einnig í sér að skoða hvernig kvikmyndir hafa á lúmskan hátt innleitt „leikjafræðilega“ virkni og eiginleika af ýmsu tagi, og öfugt, hvernig leikir hafa í auknum mæli orðið kvikmyndalegri. Við munum einnig skoða ákveðnar grundvallarreglur í hinni nýju fræðigrein leikjarannsókna (e. game studies). Meðal verka sem rædd verða í tímanum eru myndir eins og nýlega franska hryllingsmyndin MadS, og „klassískir“ hasartitlar eins og Hardcore Henry og Gamer, auk Tron, Ready Player One og Edge of Tomorrow. Hvað varðar aðlögun munum við skoða verk eins og Arcane/League of Legends, Castlevania, Fallout, The Last of Us, Resident Evil, Super Mario Bros. og Until Dawn.

Farið verður í nokkra kima sjálfshjálparmenningar og þeir greindir í ljósi bókmennta og kvikmynda. Skoðaðir verða nokkrir af helstu áhrifavöldum sem hafa mótað orðræðuna í kringum sjálfshjálp og betrun. Kynntir verða höfundar, leiðtogar og gúrurar á borð við Montaigne, Dante, Jung, Emerson Ram Dass, Eckhart Tolle, Walt Whitman, Oprah Winfrey og Jane Austen. Nokkur vel valin skáldverk og kvikmyndir verða greindar í ljósi slíkrar betrunarleiðar, sem leið að ögun, sem tæki til þess að þroskast og læra á sjálfan sig. Lesnar verða sögur sem takast á við umbreytingarmátt og gildi sagna fyrir andlegt ferðalag manneskjunnar eða til að vinna sig úr erfiðri lífsreynslu. Meðal skáldverka eru: Inferno, Eat-Pray-Love, The Doors of Perception, Leaves of Grass, A Jane Austen Education, I Know Why the Caged Bird Singes. Á meðal kvikmynda eru: Ben–Hur, Forrest Gump, Emma, Ikiru.  Námsmat fer fram í formi fyrirlesturs í tíma og skriflegra verkefna. 

  Í námskeiðinu verður fjallað um höfundarverk Sjóns með áherslu á skáldsögur, ljóð og kvikmyndir. Gengið verður útfrá bókinni Sjónsbók : Ævintýrið um höfundinn, súrrealisma og sýnir (2016) eftir Úlfhildi Dagsdóttur, og greinasafninu Critical Approaches to Sjón : North of the Sun (2025). Meðal annars verður farið yfir kenningar um súrrealisma og framúrstefnu, frásagnafræði og menningarfræði.

Áður en nemandi skráir sig í rannsóknaverkefni velur hann verksvið í samráði við kennara. Í upphafi námskeiðs leggur hann fram greina- og bókalista sem síðan er lagaður að þeim kröfum sem kennari gerir til verkefnisins. Nemandi og kennari hafa með sér reglulega fundi um verkefnið, að jafnaði fimm á misseri. Einnig geta fleiri kennarar og nemendur tekið sig saman um að halda málstofu um tiltekin verkefni eftir því sem henta þykir. Séu verkefni umfangsmikil geta tveir nemendur eða fleiri unnið sameiginlega að úrlausn þeirra.

Áður en nemandi skráir sig í rannsóknaverkefni velur hann verksvið í samráði við kennara. Í upphafi námskeiðs leggur hann fram greina- og bókalista sem síðan er lagaður að þeim kröfum sem kennari gerir til verkefnisins. Nemandi og kennari hafa með sér reglulega fundi um verkefnið, að jafnaði fimm á misseri. Einnig geta fleiri kennarar og nemendur tekið sig saman um að halda málstofu um tiltekin verkefni eftir því sem henta þykir. Séu verkefni umfangsmikil geta tveir nemendur eða fleiri unnið sameiginlega að úrlausn þeirra.

Múslimar eru um fjórðungur mannkyns og í verulegum meirihluta í fjölda ríkja Norður-Afríku, Mið-Austurlanda og Suður-Asíu. Fjölbreytt kvikmyndagerð hefur verið í miklum blóma í mörgum þessarra landa til fjölda ára en er ný af nálinni í ýmsum öðrum. Rakin verður saga kvikmyndagerðar í þessum löndum og helstu þemu og stef greind með hliðsjón af menningarsögulegum bakgrunni þeirra, trúarbrögðum, bókmenntum, stjórnmálum og fræðilegum kenningum og flokkunarkerfum innan m.a. kvikmyndafræði og trúarbragðafræði. Sérlega athyglisverðar eru kvikmyndir frá löndum þar sem kvikmyndagerðarmönnum er sniðinn þröngur stakkur með strangri ritskoðun en þeir leita samt margvíslegra táknrænna leiða til að miðla þjóðfélagsgagnrýni sinni og taka á viðkvæmum álitamálum eins og félagslegu taumhaldi, minnihlutahópum, stöðu kvenna, kynferði, samkynhneigð, barnabrúðum, fjölkvæni, vændi, sjálfsvígum, heiðursmorðum, dauðarefsingum og mismunandi sharíatúlkunum innan íslam. Meðal virtustu kvikmyndagerðarmanna í ýmsum þessarra landa eru konur og hafa þær jafnvel verið brautryðjendur í sumum þeirra eins og t.d. Forugh Farrokhzad í Íran og Haifaa al-Mansour í Saudi-Arabíu. Sjónum verður sérstaklega beint að kvikmyndagerðarmönnum í þremur löndum, Tyrklandi, Egyptalandi og Íran, en einnig staldrað við ýmsa aðra í löndum eins og Malasíu, Indónesíu, Pakistan, Afganistan, Azerbaijan, Líbanon, Írak, Sýrlandi, Saudi-Arabíu, Túnis, Alsír, Marokkó og Mauritaníu. Áherslan er á leiknar kvikmyndir á borð við spennumyndir, hryllingsmyndir, gamanmyndir, íslamskar biblíumyndir, rómantík og raunsæisdrama en einnig verður vísað til heimildarmynda og tónlistarmyndbanda (svo sem með Haifu Wehbe og Shams al-Aslami). Þá verða áhrif vestrænna og asískra kvikmynda á kvikmyndagerðarmenn af menningarsvæðum múslima rakin og sömuleiðis áhrif þeirra sjálfra á kvikmyndagerðarmenn víða um heim. Loks verður fjallað um að hve miklu marki megi finna samhljóm milli ímyndar múslima í vestrænum kvikmyndum og kvikmyndum þeirra sjálfra.Þeir kvikmyndagerðarmenn sem helst verða teknir fyrir eru Metin Erksam, Yilmaz Güney, Reha Erdem og Nuri Bilge Ceylan frá Tyrklandi, Henry Barakat og Youssef Chahine frá Egyptalandi og Masud Kimiai, Jafar Panahi, Abbas Kiarostami, Dariush Mehrjui, Asghar Farhadi, Tahmineh Milani og Makhmalbaf-fjölskyldan frá Íran.

Fjölmiðlaumhverfi samtímans hefur tekið miklum breytingum á stuttum tíma og streymisveitur hafa umbylt því hvernig kvikmyndum er dreift í heiminum. Frá árinu 2015 eða þar um bil hefur kvikmyndin að mestu verið skilin frá hefðbundinni efnislegri birtingarmynd sinni (hvort sem átt er við vídjóspólur, blágeisladiska eða filmuspólur). Í námskeiðinu er sjónum beint að afleiddum áhrifum þessarar þróunar, sérstaklega þegar hugað er að dreifingar og aðgengismálum, enda hefur það hvernig neyslu kvikmynda er háttað margþætt áhrif á kvikmyndamenninguna. Verður jafnframt hugað að stafrænu byltingunni í kvikmyndagerð í víðari skilningi og glímt við hugmyndina um endalok kvikmyndarinnar og það sem í kvikmyndafræðum hefur verið kennt við póst-bíóið (post-cinema). Spurst verður fyrir um örlög bíóástarinnar (e. cinephilia) á stafrænum tímum og hvernig kvikmyndaáhugamaðurinn eigi að bera sig andspænis stórfyrirtækjum sem öðru fremur vilja þurrka út mismun og steypa bæði neytendum og menningunni í stöðluð mót. Í námskeiðinu munum við einnig velta vöngum yfir stöðu íslenska kvikmyndaarfsins á stafrænum tímum.

Meistararitgerð í kvikmyndafræði. Nemandi velur sér leiðbeinanda í samráði við greinarformann.

Markmið námskeiðsins er að undirbúa nemendur á meistarastigi fyrir skrif á lokaritgerð. Kennt er á hálfsmánaðarfresti, annan hvorn fimmtudag samkvæmt stundatöflu (undantekning er að þrjár vikur líða milli fjórða og fimmta tíma). Fyrsti hluti námskeiðs snýst um val á ritgerðarefni og frumheimildum, mótun rannsóknarspurningar og aðra þætti er lúta að upphafi vinnunnar. Næst verður sjónum beint að því teoretíska efni sem kemur til með að vera grundvöllur ritgerðarinnar, bæði hvernig rýnt er í efnið og það leitað uppi. Jafnframt verður rætt um þá nálgun sem nemendur hyggjast nýta sér og vinna með. Í þriðja og síðasta hluta verða nemendur með framsögur. Hér yrði um eins konar málstofu að ræða þar sem annars vegar ráð er gert fyrr þátttöku allra. Mikilvægt er að vinnan í kringum framsöguna sé markviss og nýtist við lokaskýrsluna sem allir nemendur skila og er nákvæm greinagerð (ásamt heimildaskrá með skýringum) um rannsóknarspurningu, uppbyggingu og efnistök væntanlegrar meistararitgerðar. Nemendur halda jafnframt dagbók þar sem grein er gerð fyrir undirbúningslestrinum og hvernig þeir textar sem lesnir eru koma til með að nýtast við ritgerðarskrif. Námsmatið í námskeiðinu er dagbókarskýrsla (25%), fyrirlestur í tíma (25%) og lokaritgerð (50%).

Áður en nemandi skráir sig í rannsóknaverkefni velur hann verksvið í samráði við kennara. Í upphafi námskeiðs leggur hann fram greina- og bókalista sem síðan er lagaður að þeim kröfum sem kennari gerir til verkefnisins. Nemandi og kennari hafa með sér reglulega fundi um verkefnið, að jafnaði fimm á misseri. Einnig geta fleiri kennarar og nemendur tekið sig saman um að halda málstofu um tiltekin verkefni eftir því sem henta þykir. Séu verkefni umfangsmikil geta tveir nemendur eða fleiri unnið sameiginlega að úrlausn þeirra.

Áður en nemandi skráir sig í rannsóknaverkefni velur hann verksvið í samráði við kennara. Í upphafi námskeiðs leggur hann fram greina- og bókalista sem síðan er lagaður að þeim kröfum sem kennari gerir til verkefnisins. Nemandi og kennari hafa með sér reglulega fundi um verkefnið, að jafnaði fimm á misseri. Einnig geta fleiri kennarar og nemendur tekið sig saman um að halda málstofu um tiltekin verkefni eftir því sem henta þykir. Séu verkefni umfangsmikil geta tveir nemendur eða fleiri unnið sameiginlega að úrlausn þeirra.

„The world of the heterosexual is a sick and boring life.“
– Female Trouble (John Waters, 1974)

Í námskeiðinu verða hinsegin birtingarmyndir skoðaðar í kvikmyndum frá upphafi 20. aldarinnar og til samtímans. Orðið hinsegin (e. queer) vísar til þess sem ekki rúmast innan flokks gagnkynhneigðar eða þess sem telst hefðbundið kyn eða kynhlutverk, en hvoru tveggja hefur lengst af verið mætt með ritskoðun í meginstraumskvikmyndum. Orðið hefur líka pólitískar skírskotanir og einkennist af því að merking þess sé háð samhengi á hverjum tíma og samfélagi, en kvikmyndahöfundar sem grafið hafa undan gagnkynhneigðu forræði (e. heteronormativity) á hverjum tíma verða í sérstökum brennidepli í námskeiðinu. Að auki munum við kafa í hinseginhugtakið og lesa jafnt klassíska texta hinsegin fræða sem og nýrri texta sem gefa hugmynd um þróun á fræðasviðinu

Þegar leikstjórinn Paul W. S. Anderson kynnti nýjustu myndina í Resident Evil myndaröðinni á málstofu á Comic Con, tók hann fram að: „Þessi mynd er gerð af fólki sem dáði tölvuleikinn í raun og veru. Engum dytti í hug að aðlaga Stríð og frið án þess að lesa bókina, en einhvern veginn hefur fólk þann hroka að aðlaga tölvuleik án þess að hafa spilað hann eða vita hvað aðdáendur elska við hann.“ Þeir sem þarna hlýddu á orð Andersons um Resident Evil höfðu trúlega skiptar skoðanir á því hversu „vel“ verk hans aðlaga upprunalegt sköpunarverk Capcom. Eitt er þó víst: að flytja sig um set frá því að vera spilari yfir í að vera leikstjóri, eins og Anderson gerði, eða áhorfandi, býður upp á ýmsa möguleika, svo sem sýnileika, aðgengi og skapandi viðbætur, en einnig vandamál á borð við skort á atgervi (e. agency), umhverfistakmarkanir og smekklausar breytingar.

Allt frá upphafi tíunda áratugarins hefur kvikmyndin leitast við að fanga tölvuleiki í lifandi myndum. Með því að byggja á leikjaarfleifð ákveðins yfirvaraskeggjaðs pípulagningamanns hefur kvikmyndaaðlögunum tölvuleikja fjölgað jafnt og þétt. Ef augum er rennt hratt yfir sívaxandi lista leikjaaðlagana, sérstaklega leikinna mynda, á síðustu þremur áratugum, þá reynast fjárhagslegir hagsmunir oftast vera hafðir að leiðarljósi, fremur en að trú við frumverkið – eða bara listrænn metnaður af einhverju tagi. Þetta hefur hins vegar breyst á allra síðustu árum og leikjaaðlaganir eru farnar að fá lof gagnrýnenda, breyting sem vekur spurningarnar: hefur Hollywood leyst gátuna um hvernig laga skuli leiki að hvíta tjaldinu, og hvað ber framtíðin í skauti sér fyrir kvikmyndina og leikræn landamæri hennar?

Frá pínlegum pixlum og skömmustulegum ánægjustundum (e. guilty pleasures) til kraftmikilla og metnaðarfullra kvikmyndaaðlagana á ástkærum tölvuleikjatitlum, mun námskeiðið veita yfirlit yfir aðlögunarkenningar, hrifkenningar (e. affect theory), kvikmyndarýni og leikjafræði til að skilja betur samspil kvikmynda og tölvuleikja. Þetta felur einnig í sér að skoða hvernig kvikmyndir hafa á lúmskan hátt innleitt „leikjafræðilega“ virkni og eiginleika af ýmsu tagi, og öfugt, hvernig leikir hafa í auknum mæli orðið kvikmyndalegri. Við munum einnig skoða ákveðnar grundvallarreglur í hinni nýju fræðigrein leikjarannsókna (e. game studies). Meðal verka sem rædd verða í tímanum eru myndir eins og nýlega franska hryllingsmyndin MadS, og „klassískir“ hasartitlar eins og Hardcore Henry og Gamer, auk Tron, Ready Player One og Edge of Tomorrow. Hvað varðar aðlögun munum við skoða verk eins og Arcane/League of Legends, Castlevania, Fallout, The Last of Us, Resident Evil, Super Mario Bros. og Until Dawn.

Farið verður í nokkra kima sjálfshjálparmenningar og þeir greindir í ljósi bókmennta og kvikmynda. Skoðaðir verða nokkrir af helstu áhrifavöldum sem hafa mótað orðræðuna í kringum sjálfshjálp og betrun. Kynntir verða höfundar, leiðtogar og gúrurar á borð við Montaigne, Dante, Jung, Emerson Ram Dass, Eckhart Tolle, Walt Whitman, Oprah Winfrey og Jane Austen. Nokkur vel valin skáldverk og kvikmyndir verða greindar í ljósi slíkrar betrunarleiðar, sem leið að ögun, sem tæki til þess að þroskast og læra á sjálfan sig. Lesnar verða sögur sem takast á við umbreytingarmátt og gildi sagna fyrir andlegt ferðalag manneskjunnar eða til að vinna sig úr erfiðri lífsreynslu. Meðal skáldverka eru: Inferno, Eat-Pray-Love, The Doors of Perception, Leaves of Grass, A Jane Austen Education, I Know Why the Caged Bird Singes. Á meðal kvikmynda eru: Ben–Hur, Forrest Gump, Emma, Ikiru.  Námsmat fer fram í formi fyrirlesturs í tíma og skriflegra verkefna. 

  Í námskeiðinu verður fjallað um höfundarverk Sjóns með áherslu á skáldsögur, ljóð og kvikmyndir. Gengið verður útfrá bókinni Sjónsbók : Ævintýrið um höfundinn, súrrealisma og sýnir (2016) eftir Úlfhildi Dagsdóttur, og greinasafninu Critical Approaches to Sjón : North of the Sun (2025). Meðal annars verður farið yfir kenningar um súrrealisma og framúrstefnu, frásagnafræði og menningarfræði.

Meistararitgerð í kvikmyndafræði. Nemandi velur sér leiðbeinanda í samráði við greinarformann.

Víkingar eru meðal auðkennilegustu og þekktustu samfélagshópa fortíðar. Ímynd þeirra hefur gjarnan vera hatrömm og ofsafengin og gott dæmi þar um væri sturlaði berserkurinn sem með hyrndnan hjálm á höfði og stríðsöxi á lofti, ljóst hárið flaxandi í vindinum, herjar á grunlaus bæjarsamfélög við fjarlægar strendur. Þessi ímynd hefur fest rætur um víða veröld, hún er þver-menningarleg og áhugamannahópa sem endurskapa lifnaðarhætti víkinga má finna í löndum sem eiga sér jafnvel enga slíka sögu. Samtímafólk tengir sig stolt í bragði við arfleifð víkinga og innleiðir í eigin sjálfsmynd. Víkinga þungarokk er til og vörur af ýmsu tagi tengja sig með meðvituðum hætti við víkingasöguna. Menningarafurðir eru þar engin undantekning og hvíta tjaldið er gott dæmi um það hversu lífseig goðsögnin um víkinga er: Fyrsta víkingamyndin kom út árið 1907 og lifa þær góðu lífi enn þann dag í dag. Sama er að segja um sjónvarp og tölvuleiki þar sem ímyndum víkinga og sögu þeirra er miðlað með ýmsum hætti. Þetta hefur svo aftur áhrif á birtingarmyndir víkinga á öðrum sviðum, og mætti þar nefna ferðamannaiðnaðinn, safnamenningu og þjóðlega framsetningu af ýmsu tagi.

Í þessu námskeiði verða hinar ólíku framsetningarhefðir og birtingarmyndir víkinga í samtímanum skoðaðar. Hafist verður handa við að rekja sögu hinar nútímalegu víkingaímyndar og þróun hennar á tuttugustu öldinni – og verður þar í íslenska samhenginu sérstaklega horft til áranna í kringum Hrunið. Í kjölfarið verða ríkjandi birtingarmyndir víkingsins í samtímanum skoðaðar, með tillit til kvikmynda. Nemendur fá innsýn í sögu víkingakvikmynda um eða staðsettar á Íslandi, hvernig víkingar hafa verið túlkaðir af íslenskum og alþjóðlegum kvikmyndagerðamönnum og leikstjórum, birtingarmynd þeirra og tengingar við víkingavæðingu Íslands. Að lokum er fjallað um víkinga í tölvuleikjum, þar sem nemendur kynnast því hvernig fornnorrænn bókmenntaarfur hefur verið túlkaður og nýttur í tölvuleikjum og hvernig víkingar hafa tekið hamskiptum innan þess miðils.

Meginmarkmið námskeiðsins er að veita nemendum innsýn í kvikmyndasögu Rómönsku Ameríku á tuttugustu öld. Námskeiðinu er ætlað að veita almennt yfirlit yfir strauma og stefnur í kvikmyndagerð álfunnar þó megináhersla verði lögð á uppgangstímann fyrir og eftir aldarmótin. Kvikmyndunum er ætlað að spegla tiltekin samfélög og veita innsýn í mismunandi stefnur. Námskeiðinu er enn fremur ætlað að þjálfa nemendur í menningalæsi og kvikmyndarýni.

Í námskeiðinu er fjallað um heimspekilegan og kenningalegan grundvöll kynjafræða og gagnrýnið og þverfræðilegt inntak þeirra. Fjallað er um birtingarform og merkingu kyns (e. sex) og kyngervis (e. gender) í tungumáli og menningu, sögu, samfélagi og vísindum. Sjónarmið fræðanna eru kynnt og tengsl þeirra við aðferðafræði. Þá eru nemendur þjálfaðir í að beita á sjálfstæðan og gagnrýninn hátt fræðilegum hugtökum og aðferðum.

Áður en nemandi skráir sig í rannsóknaverkefni velur hann verksvið í samráði við kennara. Í upphafi námskeiðs leggur hann fram greina- og bókalista sem síðan er lagaður að þeim kröfum sem kennari gerir til verkefnisins. Nemandi og kennari hafa með sér reglulega fundi um verkefnið, að jafnaði fimm á misseri. Einnig geta fleiri kennarar og nemendur tekið sig saman um að halda málstofu um tiltekin verkefni eftir því sem henta þykir. Séu verkefni umfangsmikil geta tveir nemendur eða fleiri unnið sameiginlega að úrlausn þeirra.

Áður en nemandi skráir sig í rannsóknaverkefni velur hann verksvið í samráði við kennara. Í upphafi námskeiðs leggur hann fram greina- og bókalista sem síðan er lagaður að þeim kröfum sem kennari gerir til verkefnisins. Nemandi og kennari hafa með sér reglulega fundi um verkefnið, að jafnaði fimm á misseri. Einnig geta fleiri kennarar og nemendur tekið sig saman um að halda málstofu um tiltekin verkefni eftir því sem henta þykir. Séu verkefni umfangsmikil geta tveir nemendur eða fleiri unnið sameiginlega að úrlausn þeirra.

Múslimar eru um fjórðungur mannkyns og í verulegum meirihluta í fjölda ríkja Norður-Afríku, Mið-Austurlanda og Suður-Asíu. Fjölbreytt kvikmyndagerð hefur verið í miklum blóma í mörgum þessarra landa til fjölda ára en er ný af nálinni í ýmsum öðrum. Rakin verður saga kvikmyndagerðar í þessum löndum og helstu þemu og stef greind með hliðsjón af menningarsögulegum bakgrunni þeirra, trúarbrögðum, bókmenntum, stjórnmálum og fræðilegum kenningum og flokkunarkerfum innan m.a. kvikmyndafræði og trúarbragðafræði. Sérlega athyglisverðar eru kvikmyndir frá löndum þar sem kvikmyndagerðarmönnum er sniðinn þröngur stakkur með strangri ritskoðun en þeir leita samt margvíslegra táknrænna leiða til að miðla þjóðfélagsgagnrýni sinni og taka á viðkvæmum álitamálum eins og félagslegu taumhaldi, minnihlutahópum, stöðu kvenna, kynferði, samkynhneigð, barnabrúðum, fjölkvæni, vændi, sjálfsvígum, heiðursmorðum, dauðarefsingum og mismunandi sharíatúlkunum innan íslam. Meðal virtustu kvikmyndagerðarmanna í ýmsum þessarra landa eru konur og hafa þær jafnvel verið brautryðjendur í sumum þeirra eins og t.d. Forugh Farrokhzad í Íran og Haifaa al-Mansour í Saudi-Arabíu. Sjónum verður sérstaklega beint að kvikmyndagerðarmönnum í þremur löndum, Tyrklandi, Egyptalandi og Íran, en einnig staldrað við ýmsa aðra í löndum eins og Malasíu, Indónesíu, Pakistan, Afganistan, Azerbaijan, Líbanon, Írak, Sýrlandi, Saudi-Arabíu, Túnis, Alsír, Marokkó og Mauritaníu. Áherslan er á leiknar kvikmyndir á borð við spennumyndir, hryllingsmyndir, gamanmyndir, íslamskar biblíumyndir, rómantík og raunsæisdrama en einnig verður vísað til heimildarmynda og tónlistarmyndbanda (svo sem með Haifu Wehbe og Shams al-Aslami). Þá verða áhrif vestrænna og asískra kvikmynda á kvikmyndagerðarmenn af menningarsvæðum múslima rakin og sömuleiðis áhrif þeirra sjálfra á kvikmyndagerðarmenn víða um heim. Loks verður fjallað um að hve miklu marki megi finna samhljóm milli ímyndar múslima í vestrænum kvikmyndum og kvikmyndum þeirra sjálfra.Þeir kvikmyndagerðarmenn sem helst verða teknir fyrir eru Metin Erksam, Yilmaz Güney, Reha Erdem og Nuri Bilge Ceylan frá Tyrklandi, Henry Barakat og Youssef Chahine frá Egyptalandi og Masud Kimiai, Jafar Panahi, Abbas Kiarostami, Dariush Mehrjui, Asghar Farhadi, Tahmineh Milani og Makhmalbaf-fjölskyldan frá Íran.

Fjölmiðlaumhverfi samtímans hefur tekið miklum breytingum á stuttum tíma og streymisveitur hafa umbylt því hvernig kvikmyndum er dreift í heiminum. Frá árinu 2015 eða þar um bil hefur kvikmyndin að mestu verið skilin frá hefðbundinni efnislegri birtingarmynd sinni (hvort sem átt er við vídjóspólur, blágeisladiska eða filmuspólur). Í námskeiðinu er sjónum beint að afleiddum áhrifum þessarar þróunar, sérstaklega þegar hugað er að dreifingar og aðgengismálum, enda hefur það hvernig neyslu kvikmynda er háttað margþætt áhrif á kvikmyndamenninguna. Verður jafnframt hugað að stafrænu byltingunni í kvikmyndagerð í víðari skilningi og glímt við hugmyndina um endalok kvikmyndarinnar og það sem í kvikmyndafræðum hefur verið kennt við póst-bíóið (post-cinema). Spurst verður fyrir um örlög bíóástarinnar (e. cinephilia) á stafrænum tímum og hvernig kvikmyndaáhugamaðurinn eigi að bera sig andspænis stórfyrirtækjum sem öðru fremur vilja þurrka út mismun og steypa bæði neytendum og menningunni í stöðluð mót. Í námskeiðinu munum við einnig velta vöngum yfir stöðu íslenska kvikmyndaarfsins á stafrænum tímum.

Áður en nemandi skráir sig í rannsóknaverkefni velur hann verksvið í samráði við kennara. Í upphafi námskeiðs leggur hann fram greina- og bókalista sem síðan er lagaður að þeim kröfum sem kennari gerir til verkefnisins. Nemandi og kennari hafa með sér reglulega fundi um verkefnið, að jafnaði fimm á misseri. Einnig geta fleiri kennarar og nemendur tekið sig saman um að halda málstofu um tiltekin verkefni eftir því sem henta þykir. Séu verkefni umfangsmikil geta tveir nemendur eða fleiri unnið sameiginlega að úrlausn þeirra.

Áður en nemandi skráir sig í rannsóknaverkefni velur hann verksvið í samráði við kennara. Í upphafi námskeiðs leggur hann fram greina- og bókalista sem síðan er lagaður að þeim kröfum sem kennari gerir til verkefnisins. Nemandi og kennari hafa með sér reglulega fundi um verkefnið, að jafnaði fimm á misseri. Einnig geta fleiri kennarar og nemendur tekið sig saman um að halda málstofu um tiltekin verkefni eftir því sem henta þykir. Séu verkefni umfangsmikil geta tveir nemendur eða fleiri unnið sameiginlega að úrlausn þeirra.

„The world of the heterosexual is a sick and boring life.“
– Female Trouble (John Waters, 1974)

Í námskeiðinu verða hinsegin birtingarmyndir skoðaðar í kvikmyndum frá upphafi 20. aldarinnar og til samtímans. Orðið hinsegin (e. queer) vísar til þess sem ekki rúmast innan flokks gagnkynhneigðar eða þess sem telst hefðbundið kyn eða kynhlutverk, en hvoru tveggja hefur lengst af verið mætt með ritskoðun í meginstraumskvikmyndum. Orðið hefur líka pólitískar skírskotanir og einkennist af því að merking þess sé háð samhengi á hverjum tíma og samfélagi, en kvikmyndahöfundar sem grafið hafa undan gagnkynhneigðu forræði (e. heteronormativity) á hverjum tíma verða í sérstökum brennidepli í námskeiðinu. Að auki munum við kafa í hinseginhugtakið og lesa jafnt klassíska texta hinsegin fræða sem og nýrri texta sem gefa hugmynd um þróun á fræðasviðinu

Þegar leikstjórinn Paul W. S. Anderson kynnti nýjustu myndina í Resident Evil myndaröðinni á málstofu á Comic Con, tók hann fram að: „Þessi mynd er gerð af fólki sem dáði tölvuleikinn í raun og veru. Engum dytti í hug að aðlaga Stríð og frið án þess að lesa bókina, en einhvern veginn hefur fólk þann hroka að aðlaga tölvuleik án þess að hafa spilað hann eða vita hvað aðdáendur elska við hann.“ Þeir sem þarna hlýddu á orð Andersons um Resident Evil höfðu trúlega skiptar skoðanir á því hversu „vel“ verk hans aðlaga upprunalegt sköpunarverk Capcom. Eitt er þó víst: að flytja sig um set frá því að vera spilari yfir í að vera leikstjóri, eins og Anderson gerði, eða áhorfandi, býður upp á ýmsa möguleika, svo sem sýnileika, aðgengi og skapandi viðbætur, en einnig vandamál á borð við skort á atgervi (e. agency), umhverfistakmarkanir og smekklausar breytingar.

Allt frá upphafi tíunda áratugarins hefur kvikmyndin leitast við að fanga tölvuleiki í lifandi myndum. Með því að byggja á leikjaarfleifð ákveðins yfirvaraskeggjaðs pípulagningamanns hefur kvikmyndaaðlögunum tölvuleikja fjölgað jafnt og þétt. Ef augum er rennt hratt yfir sívaxandi lista leikjaaðlagana, sérstaklega leikinna mynda, á síðustu þremur áratugum, þá reynast fjárhagslegir hagsmunir oftast vera hafðir að leiðarljósi, fremur en að trú við frumverkið – eða bara listrænn metnaður af einhverju tagi. Þetta hefur hins vegar breyst á allra síðustu árum og leikjaaðlaganir eru farnar að fá lof gagnrýnenda, breyting sem vekur spurningarnar: hefur Hollywood leyst gátuna um hvernig laga skuli leiki að hvíta tjaldinu, og hvað ber framtíðin í skauti sér fyrir kvikmyndina og leikræn landamæri hennar?

Frá pínlegum pixlum og skömmustulegum ánægjustundum (e. guilty pleasures) til kraftmikilla og metnaðarfullra kvikmyndaaðlagana á ástkærum tölvuleikjatitlum, mun námskeiðið veita yfirlit yfir aðlögunarkenningar, hrifkenningar (e. affect theory), kvikmyndarýni og leikjafræði til að skilja betur samspil kvikmynda og tölvuleikja. Þetta felur einnig í sér að skoða hvernig kvikmyndir hafa á lúmskan hátt innleitt „leikjafræðilega“ virkni og eiginleika af ýmsu tagi, og öfugt, hvernig leikir hafa í auknum mæli orðið kvikmyndalegri. Við munum einnig skoða ákveðnar grundvallarreglur í hinni nýju fræðigrein leikjarannsókna (e. game studies). Meðal verka sem rædd verða í tímanum eru myndir eins og nýlega franska hryllingsmyndin MadS, og „klassískir“ hasartitlar eins og Hardcore Henry og Gamer, auk Tron, Ready Player One og Edge of Tomorrow. Hvað varðar aðlögun munum við skoða verk eins og Arcane/League of Legends, Castlevania, Fallout, The Last of Us, Resident Evil, Super Mario Bros. og Until Dawn.

Farið verður í nokkra kima sjálfshjálparmenningar og þeir greindir í ljósi bókmennta og kvikmynda. Skoðaðir verða nokkrir af helstu áhrifavöldum sem hafa mótað orðræðuna í kringum sjálfshjálp og betrun. Kynntir verða höfundar, leiðtogar og gúrurar á borð við Montaigne, Dante, Jung, Emerson Ram Dass, Eckhart Tolle, Walt Whitman, Oprah Winfrey og Jane Austen. Nokkur vel valin skáldverk og kvikmyndir verða greindar í ljósi slíkrar betrunarleiðar, sem leið að ögun, sem tæki til þess að þroskast og læra á sjálfan sig. Lesnar verða sögur sem takast á við umbreytingarmátt og gildi sagna fyrir andlegt ferðalag manneskjunnar eða til að vinna sig úr erfiðri lífsreynslu. Meðal skáldverka eru: Inferno, Eat-Pray-Love, The Doors of Perception, Leaves of Grass, A Jane Austen Education, I Know Why the Caged Bird Singes. Á meðal kvikmynda eru: Ben–Hur, Forrest Gump, Emma, Ikiru.  Námsmat fer fram í formi fyrirlesturs í tíma og skriflegra verkefna. 

  Í námskeiðinu verður fjallað um höfundarverk Sjóns með áherslu á skáldsögur, ljóð og kvikmyndir. Gengið verður útfrá bókinni Sjónsbók : Ævintýrið um höfundinn, súrrealisma og sýnir (2016) eftir Úlfhildi Dagsdóttur, og greinasafninu Critical Approaches to Sjón : North of the Sun (2025). Meðal annars verður farið yfir kenningar um súrrealisma og framúrstefnu, frásagnafræði og menningarfræði.

Áður en nemandi skráir sig í rannsóknaverkefni velur hann verksvið í samráði við kennara. Í upphafi námskeiðs leggur hann fram greina- og bókalista sem síðan er lagaður að þeim kröfum sem kennari gerir til verkefnisins. Nemandi og kennari hafa með sér reglulega fundi um verkefnið, að jafnaði fimm á misseri. Einnig geta fleiri kennarar og nemendur tekið sig saman um að halda málstofu um tiltekin verkefni eftir því sem henta þykir. Séu verkefni umfangsmikil geta tveir nemendur eða fleiri unnið sameiginlega að úrlausn þeirra.

Áður en nemandi skráir sig í rannsóknaverkefni velur hann verksvið í samráði við kennara. Í upphafi námskeiðs leggur hann fram greina- og bókalista sem síðan er lagaður að þeim kröfum sem kennari gerir til verkefnisins. Nemandi og kennari hafa með sér reglulega fundi um verkefnið, að jafnaði fimm á misseri. Einnig geta fleiri kennarar og nemendur tekið sig saman um að halda málstofu um tiltekin verkefni eftir því sem henta þykir. Séu verkefni umfangsmikil geta tveir nemendur eða fleiri unnið sameiginlega að úrlausn þeirra.

Múslimar eru um fjórðungur mannkyns og í verulegum meirihluta í fjölda ríkja Norður-Afríku, Mið-Austurlanda og Suður-Asíu. Fjölbreytt kvikmyndagerð hefur verið í miklum blóma í mörgum þessarra landa til fjölda ára en er ný af nálinni í ýmsum öðrum. Rakin verður saga kvikmyndagerðar í þessum löndum og helstu þemu og stef greind með hliðsjón af menningarsögulegum bakgrunni þeirra, trúarbrögðum, bókmenntum, stjórnmálum og fræðilegum kenningum og flokkunarkerfum innan m.a. kvikmyndafræði og trúarbragðafræði. Sérlega athyglisverðar eru kvikmyndir frá löndum þar sem kvikmyndagerðarmönnum er sniðinn þröngur stakkur með strangri ritskoðun en þeir leita samt margvíslegra táknrænna leiða til að miðla þjóðfélagsgagnrýni sinni og taka á viðkvæmum álitamálum eins og félagslegu taumhaldi, minnihlutahópum, stöðu kvenna, kynferði, samkynhneigð, barnabrúðum, fjölkvæni, vændi, sjálfsvígum, heiðursmorðum, dauðarefsingum og mismunandi sharíatúlkunum innan íslam. Meðal virtustu kvikmyndagerðarmanna í ýmsum þessarra landa eru konur og hafa þær jafnvel verið brautryðjendur í sumum þeirra eins og t.d. Forugh Farrokhzad í Íran og Haifaa al-Mansour í Saudi-Arabíu. Sjónum verður sérstaklega beint að kvikmyndagerðarmönnum í þremur löndum, Tyrklandi, Egyptalandi og Íran, en einnig staldrað við ýmsa aðra í löndum eins og Malasíu, Indónesíu, Pakistan, Afganistan, Azerbaijan, Líbanon, Írak, Sýrlandi, Saudi-Arabíu, Túnis, Alsír, Marokkó og Mauritaníu. Áherslan er á leiknar kvikmyndir á borð við spennumyndir, hryllingsmyndir, gamanmyndir, íslamskar biblíumyndir, rómantík og raunsæisdrama en einnig verður vísað til heimildarmynda og tónlistarmyndbanda (svo sem með Haifu Wehbe og Shams al-Aslami). Þá verða áhrif vestrænna og asískra kvikmynda á kvikmyndagerðarmenn af menningarsvæðum múslima rakin og sömuleiðis áhrif þeirra sjálfra á kvikmyndagerðarmenn víða um heim. Loks verður fjallað um að hve miklu marki megi finna samhljóm milli ímyndar múslima í vestrænum kvikmyndum og kvikmyndum þeirra sjálfra.Þeir kvikmyndagerðarmenn sem helst verða teknir fyrir eru Metin Erksam, Yilmaz Güney, Reha Erdem og Nuri Bilge Ceylan frá Tyrklandi, Henry Barakat og Youssef Chahine frá Egyptalandi og Masud Kimiai, Jafar Panahi, Abbas Kiarostami, Dariush Mehrjui, Asghar Farhadi, Tahmineh Milani og Makhmalbaf-fjölskyldan frá Íran.

Fjölmiðlaumhverfi samtímans hefur tekið miklum breytingum á stuttum tíma og streymisveitur hafa umbylt því hvernig kvikmyndum er dreift í heiminum. Frá árinu 2015 eða þar um bil hefur kvikmyndin að mestu verið skilin frá hefðbundinni efnislegri birtingarmynd sinni (hvort sem átt er við vídjóspólur, blágeisladiska eða filmuspólur). Í námskeiðinu er sjónum beint að afleiddum áhrifum þessarar þróunar, sérstaklega þegar hugað er að dreifingar og aðgengismálum, enda hefur það hvernig neyslu kvikmynda er háttað margþætt áhrif á kvikmyndamenninguna. Verður jafnframt hugað að stafrænu byltingunni í kvikmyndagerð í víðari skilningi og glímt við hugmyndina um endalok kvikmyndarinnar og það sem í kvikmyndafræðum hefur verið kennt við póst-bíóið (post-cinema). Spurst verður fyrir um örlög bíóástarinnar (e. cinephilia) á stafrænum tímum og hvernig kvikmyndaáhugamaðurinn eigi að bera sig andspænis stórfyrirtækjum sem öðru fremur vilja þurrka út mismun og steypa bæði neytendum og menningunni í stöðluð mót. Í námskeiðinu munum við einnig velta vöngum yfir stöðu íslenska kvikmyndaarfsins á stafrænum tímum.

Meistararitgerð í kvikmyndafræði. Nemandi velur sér leiðbeinanda í samráði við greinarformann.

Markmið námskeiðsins er að undirbúa nemendur á meistarastigi fyrir skrif á lokaritgerð. Kennt er á hálfsmánaðarfresti, annan hvorn fimmtudag samkvæmt stundatöflu (undantekning er að þrjár vikur líða milli fjórða og fimmta tíma). Fyrsti hluti námskeiðs snýst um val á ritgerðarefni og frumheimildum, mótun rannsóknarspurningar og aðra þætti er lúta að upphafi vinnunnar. Næst verður sjónum beint að því teoretíska efni sem kemur til með að vera grundvöllur ritgerðarinnar, bæði hvernig rýnt er í efnið og það leitað uppi. Jafnframt verður rætt um þá nálgun sem nemendur hyggjast nýta sér og vinna með. Í þriðja og síðasta hluta verða nemendur með framsögur. Hér yrði um eins konar málstofu að ræða þar sem annars vegar ráð er gert fyrr þátttöku allra. Mikilvægt er að vinnan í kringum framsöguna sé markviss og nýtist við lokaskýrsluna sem allir nemendur skila og er nákvæm greinagerð (ásamt heimildaskrá með skýringum) um rannsóknarspurningu, uppbyggingu og efnistök væntanlegrar meistararitgerðar. Nemendur halda jafnframt dagbók þar sem grein er gerð fyrir undirbúningslestrinum og hvernig þeir textar sem lesnir eru koma til með að nýtast við ritgerðarskrif. Námsmatið í námskeiðinu er dagbókarskýrsla (25%), fyrirlestur í tíma (25%) og lokaritgerð (50%).

Áður en nemandi skráir sig í rannsóknaverkefni velur hann verksvið í samráði við kennara. Í upphafi námskeiðs leggur hann fram greina- og bókalista sem síðan er lagaður að þeim kröfum sem kennari gerir til verkefnisins. Nemandi og kennari hafa með sér reglulega fundi um verkefnið, að jafnaði fimm á misseri. Einnig geta fleiri kennarar og nemendur tekið sig saman um að halda málstofu um tiltekin verkefni eftir því sem henta þykir. Séu verkefni umfangsmikil geta tveir nemendur eða fleiri unnið sameiginlega að úrlausn þeirra.

Áður en nemandi skráir sig í rannsóknaverkefni velur hann verksvið í samráði við kennara. Í upphafi námskeiðs leggur hann fram greina- og bókalista sem síðan er lagaður að þeim kröfum sem kennari gerir til verkefnisins. Nemandi og kennari hafa með sér reglulega fundi um verkefnið, að jafnaði fimm á misseri. Einnig geta fleiri kennarar og nemendur tekið sig saman um að halda málstofu um tiltekin verkefni eftir því sem henta þykir. Séu verkefni umfangsmikil geta tveir nemendur eða fleiri unnið sameiginlega að úrlausn þeirra.

„The world of the heterosexual is a sick and boring life.“
– Female Trouble (John Waters, 1974)

Í námskeiðinu verða hinsegin birtingarmyndir skoðaðar í kvikmyndum frá upphafi 20. aldarinnar og til samtímans. Orðið hinsegin (e. queer) vísar til þess sem ekki rúmast innan flokks gagnkynhneigðar eða þess sem telst hefðbundið kyn eða kynhlutverk, en hvoru tveggja hefur lengst af verið mætt með ritskoðun í meginstraumskvikmyndum. Orðið hefur líka pólitískar skírskotanir og einkennist af því að merking þess sé háð samhengi á hverjum tíma og samfélagi, en kvikmyndahöfundar sem grafið hafa undan gagnkynhneigðu forræði (e. heteronormativity) á hverjum tíma verða í sérstökum brennidepli í námskeiðinu. Að auki munum við kafa í hinseginhugtakið og lesa jafnt klassíska texta hinsegin fræða sem og nýrri texta sem gefa hugmynd um þróun á fræðasviðinu

Þegar leikstjórinn Paul W. S. Anderson kynnti nýjustu myndina í Resident Evil myndaröðinni á málstofu á Comic Con, tók hann fram að: „Þessi mynd er gerð af fólki sem dáði tölvuleikinn í raun og veru. Engum dytti í hug að aðlaga Stríð og frið án þess að lesa bókina, en einhvern veginn hefur fólk þann hroka að aðlaga tölvuleik án þess að hafa spilað hann eða vita hvað aðdáendur elska við hann.“ Þeir sem þarna hlýddu á orð Andersons um Resident Evil höfðu trúlega skiptar skoðanir á því hversu „vel“ verk hans aðlaga upprunalegt sköpunarverk Capcom. Eitt er þó víst: að flytja sig um set frá því að vera spilari yfir í að vera leikstjóri, eins og Anderson gerði, eða áhorfandi, býður upp á ýmsa möguleika, svo sem sýnileika, aðgengi og skapandi viðbætur, en einnig vandamál á borð við skort á atgervi (e. agency), umhverfistakmarkanir og smekklausar breytingar.

Allt frá upphafi tíunda áratugarins hefur kvikmyndin leitast við að fanga tölvuleiki í lifandi myndum. Með því að byggja á leikjaarfleifð ákveðins yfirvaraskeggjaðs pípulagningamanns hefur kvikmyndaaðlögunum tölvuleikja fjölgað jafnt og þétt. Ef augum er rennt hratt yfir sívaxandi lista leikjaaðlagana, sérstaklega leikinna mynda, á síðustu þremur áratugum, þá reynast fjárhagslegir hagsmunir oftast vera hafðir að leiðarljósi, fremur en að trú við frumverkið – eða bara listrænn metnaður af einhverju tagi. Þetta hefur hins vegar breyst á allra síðustu árum og leikjaaðlaganir eru farnar að fá lof gagnrýnenda, breyting sem vekur spurningarnar: hefur Hollywood leyst gátuna um hvernig laga skuli leiki að hvíta tjaldinu, og hvað ber framtíðin í skauti sér fyrir kvikmyndina og leikræn landamæri hennar?

Frá pínlegum pixlum og skömmustulegum ánægjustundum (e. guilty pleasures) til kraftmikilla og metnaðarfullra kvikmyndaaðlagana á ástkærum tölvuleikjatitlum, mun námskeiðið veita yfirlit yfir aðlögunarkenningar, hrifkenningar (e. affect theory), kvikmyndarýni og leikjafræði til að skilja betur samspil kvikmynda og tölvuleikja. Þetta felur einnig í sér að skoða hvernig kvikmyndir hafa á lúmskan hátt innleitt „leikjafræðilega“ virkni og eiginleika af ýmsu tagi, og öfugt, hvernig leikir hafa í auknum mæli orðið kvikmyndalegri. Við munum einnig skoða ákveðnar grundvallarreglur í hinni nýju fræðigrein leikjarannsókna (e. game studies). Meðal verka sem rædd verða í tímanum eru myndir eins og nýlega franska hryllingsmyndin MadS, og „klassískir“ hasartitlar eins og Hardcore Henry og Gamer, auk Tron, Ready Player One og Edge of Tomorrow. Hvað varðar aðlögun munum við skoða verk eins og Arcane/League of Legends, Castlevania, Fallout, The Last of Us, Resident Evil, Super Mario Bros. og Until Dawn.

Farið verður í nokkra kima sjálfshjálparmenningar og þeir greindir í ljósi bókmennta og kvikmynda. Skoðaðir verða nokkrir af helstu áhrifavöldum sem hafa mótað orðræðuna í kringum sjálfshjálp og betrun. Kynntir verða höfundar, leiðtogar og gúrurar á borð við Montaigne, Dante, Jung, Emerson Ram Dass, Eckhart Tolle, Walt Whitman, Oprah Winfrey og Jane Austen. Nokkur vel valin skáldverk og kvikmyndir verða greindar í ljósi slíkrar betrunarleiðar, sem leið að ögun, sem tæki til þess að þroskast og læra á sjálfan sig. Lesnar verða sögur sem takast á við umbreytingarmátt og gildi sagna fyrir andlegt ferðalag manneskjunnar eða til að vinna sig úr erfiðri lífsreynslu. Meðal skáldverka eru: Inferno, Eat-Pray-Love, The Doors of Perception, Leaves of Grass, A Jane Austen Education, I Know Why the Caged Bird Singes. Á meðal kvikmynda eru: Ben–Hur, Forrest Gump, Emma, Ikiru.  Námsmat fer fram í formi fyrirlesturs í tíma og skriflegra verkefna. 

  Í námskeiðinu verður fjallað um höfundarverk Sjóns með áherslu á skáldsögur, ljóð og kvikmyndir. Gengið verður útfrá bókinni Sjónsbók : Ævintýrið um höfundinn, súrrealisma og sýnir (2016) eftir Úlfhildi Dagsdóttur, og greinasafninu Critical Approaches to Sjón : North of the Sun (2025). Meðal annars verður farið yfir kenningar um súrrealisma og framúrstefnu, frásagnafræði og menningarfræði.

Meistararitgerð í kvikmyndafræði. Nemandi velur sér leiðbeinanda í samráði við greinarformann.

Víkingar eru meðal auðkennilegustu og þekktustu samfélagshópa fortíðar. Ímynd þeirra hefur gjarnan vera hatrömm og ofsafengin og gott dæmi þar um væri sturlaði berserkurinn sem með hyrndnan hjálm á höfði og stríðsöxi á lofti, ljóst hárið flaxandi í vindinum, herjar á grunlaus bæjarsamfélög við fjarlægar strendur. Þessi ímynd hefur fest rætur um víða veröld, hún er þver-menningarleg og áhugamannahópa sem endurskapa lifnaðarhætti víkinga má finna í löndum sem eiga sér jafnvel enga slíka sögu. Samtímafólk tengir sig stolt í bragði við arfleifð víkinga og innleiðir í eigin sjálfsmynd. Víkinga þungarokk er til og vörur af ýmsu tagi tengja sig með meðvituðum hætti við víkingasöguna. Menningarafurðir eru þar engin undantekning og hvíta tjaldið er gott dæmi um það hversu lífseig goðsögnin um víkinga er: Fyrsta víkingamyndin kom út árið 1907 og lifa þær góðu lífi enn þann dag í dag. Sama er að segja um sjónvarp og tölvuleiki þar sem ímyndum víkinga og sögu þeirra er miðlað með ýmsum hætti. Þetta hefur svo aftur áhrif á birtingarmyndir víkinga á öðrum sviðum, og mætti þar nefna ferðamannaiðnaðinn, safnamenningu og þjóðlega framsetningu af ýmsu tagi.

Í þessu námskeiði verða hinar ólíku framsetningarhefðir og birtingarmyndir víkinga í samtímanum skoðaðar. Hafist verður handa við að rekja sögu hinar nútímalegu víkingaímyndar og þróun hennar á tuttugustu öldinni – og verður þar í íslenska samhenginu sérstaklega horft til áranna í kringum Hrunið. Í kjölfarið verða ríkjandi birtingarmyndir víkingsins í samtímanum skoðaðar, með tillit til kvikmynda. Nemendur fá innsýn í sögu víkingakvikmynda um eða staðsettar á Íslandi, hvernig víkingar hafa verið túlkaðir af íslenskum og alþjóðlegum kvikmyndagerðamönnum og leikstjórum, birtingarmynd þeirra og tengingar við víkingavæðingu Íslands. Að lokum er fjallað um víkinga í tölvuleikjum, þar sem nemendur kynnast því hvernig fornnorrænn bókmenntaarfur hefur verið túlkaður og nýttur í tölvuleikjum og hvernig víkingar hafa tekið hamskiptum innan þess miðils.

Meginmarkmið námskeiðsins er að veita nemendum innsýn í kvikmyndasögu Rómönsku Ameríku á tuttugustu öld. Námskeiðinu er ætlað að veita almennt yfirlit yfir strauma og stefnur í kvikmyndagerð álfunnar þó megináhersla verði lögð á uppgangstímann fyrir og eftir aldarmótin. Kvikmyndunum er ætlað að spegla tiltekin samfélög og veita innsýn í mismunandi stefnur. Námskeiðinu er enn fremur ætlað að þjálfa nemendur í menningalæsi og kvikmyndarýni.

Í námskeiðinu er fjallað um heimspekilegan og kenningalegan grundvöll kynjafræða og gagnrýnið og þverfræðilegt inntak þeirra. Fjallað er um birtingarform og merkingu kyns (e. sex) og kyngervis (e. gender) í tungumáli og menningu, sögu, samfélagi og vísindum. Sjónarmið fræðanna eru kynnt og tengsl þeirra við aðferðafræði. Þá eru nemendur þjálfaðir í að beita á sjálfstæðan og gagnrýninn hátt fræðilegum hugtökum og aðferðum.

Áður en nemandi skráir sig í rannsóknaverkefni velur hann verksvið í samráði við kennara. Í upphafi námskeiðs leggur hann fram greina- og bókalista sem síðan er lagaður að þeim kröfum sem kennari gerir til verkefnisins. Nemandi og kennari hafa með sér reglulega fundi um verkefnið, að jafnaði fimm á misseri. Einnig geta fleiri kennarar og nemendur tekið sig saman um að halda málstofu um tiltekin verkefni eftir því sem henta þykir. Séu verkefni umfangsmikil geta tveir nemendur eða fleiri unnið sameiginlega að úrlausn þeirra.

Áður en nemandi skráir sig í rannsóknaverkefni velur hann verksvið í samráði við kennara. Í upphafi námskeiðs leggur hann fram greina- og bókalista sem síðan er lagaður að þeim kröfum sem kennari gerir til verkefnisins. Nemandi og kennari hafa með sér reglulega fundi um verkefnið, að jafnaði fimm á misseri. Einnig geta fleiri kennarar og nemendur tekið sig saman um að halda málstofu um tiltekin verkefni eftir því sem henta þykir. Séu verkefni umfangsmikil geta tveir nemendur eða fleiri unnið sameiginlega að úrlausn þeirra.

Múslimar eru um fjórðungur mannkyns og í verulegum meirihluta í fjölda ríkja Norður-Afríku, Mið-Austurlanda og Suður-Asíu. Fjölbreytt kvikmyndagerð hefur verið í miklum blóma í mörgum þessarra landa til fjölda ára en er ný af nálinni í ýmsum öðrum. Rakin verður saga kvikmyndagerðar í þessum löndum og helstu þemu og stef greind með hliðsjón af menningarsögulegum bakgrunni þeirra, trúarbrögðum, bókmenntum, stjórnmálum og fræðilegum kenningum og flokkunarkerfum innan m.a. kvikmyndafræði og trúarbragðafræði. Sérlega athyglisverðar eru kvikmyndir frá löndum þar sem kvikmyndagerðarmönnum er sniðinn þröngur stakkur með strangri ritskoðun en þeir leita samt margvíslegra táknrænna leiða til að miðla þjóðfélagsgagnrýni sinni og taka á viðkvæmum álitamálum eins og félagslegu taumhaldi, minnihlutahópum, stöðu kvenna, kynferði, samkynhneigð, barnabrúðum, fjölkvæni, vændi, sjálfsvígum, heiðursmorðum, dauðarefsingum og mismunandi sharíatúlkunum innan íslam. Meðal virtustu kvikmyndagerðarmanna í ýmsum þessarra landa eru konur og hafa þær jafnvel verið brautryðjendur í sumum þeirra eins og t.d. Forugh Farrokhzad í Íran og Haifaa al-Mansour í Saudi-Arabíu. Sjónum verður sérstaklega beint að kvikmyndagerðarmönnum í þremur löndum, Tyrklandi, Egyptalandi og Íran, en einnig staldrað við ýmsa aðra í löndum eins og Malasíu, Indónesíu, Pakistan, Afganistan, Azerbaijan, Líbanon, Írak, Sýrlandi, Saudi-Arabíu, Túnis, Alsír, Marokkó og Mauritaníu. Áherslan er á leiknar kvikmyndir á borð við spennumyndir, hryllingsmyndir, gamanmyndir, íslamskar biblíumyndir, rómantík og raunsæisdrama en einnig verður vísað til heimildarmynda og tónlistarmyndbanda (svo sem með Haifu Wehbe og Shams al-Aslami). Þá verða áhrif vestrænna og asískra kvikmynda á kvikmyndagerðarmenn af menningarsvæðum múslima rakin og sömuleiðis áhrif þeirra sjálfra á kvikmyndagerðarmenn víða um heim. Loks verður fjallað um að hve miklu marki megi finna samhljóm milli ímyndar múslima í vestrænum kvikmyndum og kvikmyndum þeirra sjálfra.Þeir kvikmyndagerðarmenn sem helst verða teknir fyrir eru Metin Erksam, Yilmaz Güney, Reha Erdem og Nuri Bilge Ceylan frá Tyrklandi, Henry Barakat og Youssef Chahine frá Egyptalandi og Masud Kimiai, Jafar Panahi, Abbas Kiarostami, Dariush Mehrjui, Asghar Farhadi, Tahmineh Milani og Makhmalbaf-fjölskyldan frá Íran.

Fjölmiðlaumhverfi samtímans hefur tekið miklum breytingum á stuttum tíma og streymisveitur hafa umbylt því hvernig kvikmyndum er dreift í heiminum. Frá árinu 2015 eða þar um bil hefur kvikmyndin að mestu verið skilin frá hefðbundinni efnislegri birtingarmynd sinni (hvort sem átt er við vídjóspólur, blágeisladiska eða filmuspólur). Í námskeiðinu er sjónum beint að afleiddum áhrifum þessarar þróunar, sérstaklega þegar hugað er að dreifingar og aðgengismálum, enda hefur það hvernig neyslu kvikmynda er háttað margþætt áhrif á kvikmyndamenninguna. Verður jafnframt hugað að stafrænu byltingunni í kvikmyndagerð í víðari skilningi og glímt við hugmyndina um endalok kvikmyndarinnar og það sem í kvikmyndafræðum hefur verið kennt við póst-bíóið (post-cinema). Spurst verður fyrir um örlög bíóástarinnar (e. cinephilia) á stafrænum tímum og hvernig kvikmyndaáhugamaðurinn eigi að bera sig andspænis stórfyrirtækjum sem öðru fremur vilja þurrka út mismun og steypa bæði neytendum og menningunni í stöðluð mót. Í námskeiðinu munum við einnig velta vöngum yfir stöðu íslenska kvikmyndaarfsins á stafrænum tímum.

Áður en nemandi skráir sig í rannsóknaverkefni velur hann verksvið í samráði við kennara. Í upphafi námskeiðs leggur hann fram greina- og bókalista sem síðan er lagaður að þeim kröfum sem kennari gerir til verkefnisins. Nemandi og kennari hafa með sér reglulega fundi um verkefnið, að jafnaði fimm á misseri. Einnig geta fleiri kennarar og nemendur tekið sig saman um að halda málstofu um tiltekin verkefni eftir því sem henta þykir. Séu verkefni umfangsmikil geta tveir nemendur eða fleiri unnið sameiginlega að úrlausn þeirra.

Áður en nemandi skráir sig í rannsóknaverkefni velur hann verksvið í samráði við kennara. Í upphafi námskeiðs leggur hann fram greina- og bókalista sem síðan er lagaður að þeim kröfum sem kennari gerir til verkefnisins. Nemandi og kennari hafa með sér reglulega fundi um verkefnið, að jafnaði fimm á misseri. Einnig geta fleiri kennarar og nemendur tekið sig saman um að halda málstofu um tiltekin verkefni eftir því sem henta þykir. Séu verkefni umfangsmikil geta tveir nemendur eða fleiri unnið sameiginlega að úrlausn þeirra.

„The world of the heterosexual is a sick and boring life.“
– Female Trouble (John Waters, 1974)

Í námskeiðinu verða hinsegin birtingarmyndir skoðaðar í kvikmyndum frá upphafi 20. aldarinnar og til samtímans. Orðið hinsegin (e. queer) vísar til þess sem ekki rúmast innan flokks gagnkynhneigðar eða þess sem telst hefðbundið kyn eða kynhlutverk, en hvoru tveggja hefur lengst af verið mætt með ritskoðun í meginstraumskvikmyndum. Orðið hefur líka pólitískar skírskotanir og einkennist af því að merking þess sé háð samhengi á hverjum tíma og samfélagi, en kvikmyndahöfundar sem grafið hafa undan gagnkynhneigðu forræði (e. heteronormativity) á hverjum tíma verða í sérstökum brennidepli í námskeiðinu. Að auki munum við kafa í hinseginhugtakið og lesa jafnt klassíska texta hinsegin fræða sem og nýrri texta sem gefa hugmynd um þróun á fræðasviðinu

Þegar leikstjórinn Paul W. S. Anderson kynnti nýjustu myndina í Resident Evil myndaröðinni á málstofu á Comic Con, tók hann fram að: „Þessi mynd er gerð af fólki sem dáði tölvuleikinn í raun og veru. Engum dytti í hug að aðlaga Stríð og frið án þess að lesa bókina, en einhvern veginn hefur fólk þann hroka að aðlaga tölvuleik án þess að hafa spilað hann eða vita hvað aðdáendur elska við hann.“ Þeir sem þarna hlýddu á orð Andersons um Resident Evil höfðu trúlega skiptar skoðanir á því hversu „vel“ verk hans aðlaga upprunalegt sköpunarverk Capcom. Eitt er þó víst: að flytja sig um set frá því að vera spilari yfir í að vera leikstjóri, eins og Anderson gerði, eða áhorfandi, býður upp á ýmsa möguleika, svo sem sýnileika, aðgengi og skapandi viðbætur, en einnig vandamál á borð við skort á atgervi (e. agency), umhverfistakmarkanir og smekklausar breytingar.

Allt frá upphafi tíunda áratugarins hefur kvikmyndin leitast við að fanga tölvuleiki í lifandi myndum. Með því að byggja á leikjaarfleifð ákveðins yfirvaraskeggjaðs pípulagningamanns hefur kvikmyndaaðlögunum tölvuleikja fjölgað jafnt og þétt. Ef augum er rennt hratt yfir sívaxandi lista leikjaaðlagana, sérstaklega leikinna mynda, á síðustu þremur áratugum, þá reynast fjárhagslegir hagsmunir oftast vera hafðir að leiðarljósi, fremur en að trú við frumverkið – eða bara listrænn metnaður af einhverju tagi. Þetta hefur hins vegar breyst á allra síðustu árum og leikjaaðlaganir eru farnar að fá lof gagnrýnenda, breyting sem vekur spurningarnar: hefur Hollywood leyst gátuna um hvernig laga skuli leiki að hvíta tjaldinu, og hvað ber framtíðin í skauti sér fyrir kvikmyndina og leikræn landamæri hennar?

Frá pínlegum pixlum og skömmustulegum ánægjustundum (e. guilty pleasures) til kraftmikilla og metnaðarfullra kvikmyndaaðlagana á ástkærum tölvuleikjatitlum, mun námskeiðið veita yfirlit yfir aðlögunarkenningar, hrifkenningar (e. affect theory), kvikmyndarýni og leikjafræði til að skilja betur samspil kvikmynda og tölvuleikja. Þetta felur einnig í sér að skoða hvernig kvikmyndir hafa á lúmskan hátt innleitt „leikjafræðilega“ virkni og eiginleika af ýmsu tagi, og öfugt, hvernig leikir hafa í auknum mæli orðið kvikmyndalegri. Við munum einnig skoða ákveðnar grundvallarreglur í hinni nýju fræðigrein leikjarannsókna (e. game studies). Meðal verka sem rædd verða í tímanum eru myndir eins og nýlega franska hryllingsmyndin MadS, og „klassískir“ hasartitlar eins og Hardcore Henry og Gamer, auk Tron, Ready Player One og Edge of Tomorrow. Hvað varðar aðlögun munum við skoða verk eins og Arcane/League of Legends, Castlevania, Fallout, The Last of Us, Resident Evil, Super Mario Bros. og Until Dawn.

Farið verður í nokkra kima sjálfshjálparmenningar og þeir greindir í ljósi bókmennta og kvikmynda. Skoðaðir verða nokkrir af helstu áhrifavöldum sem hafa mótað orðræðuna í kringum sjálfshjálp og betrun. Kynntir verða höfundar, leiðtogar og gúrurar á borð við Montaigne, Dante, Jung, Emerson Ram Dass, Eckhart Tolle, Walt Whitman, Oprah Winfrey og Jane Austen. Nokkur vel valin skáldverk og kvikmyndir verða greindar í ljósi slíkrar betrunarleiðar, sem leið að ögun, sem tæki til þess að þroskast og læra á sjálfan sig. Lesnar verða sögur sem takast á við umbreytingarmátt og gildi sagna fyrir andlegt ferðalag manneskjunnar eða til að vinna sig úr erfiðri lífsreynslu. Meðal skáldverka eru: Inferno, Eat-Pray-Love, The Doors of Perception, Leaves of Grass, A Jane Austen Education, I Know Why the Caged Bird Singes. Á meðal kvikmynda eru: Ben–Hur, Forrest Gump, Emma, Ikiru.  Námsmat fer fram í formi fyrirlesturs í tíma og skriflegra verkefna. 

  Í námskeiðinu verður fjallað um höfundarverk Sjóns með áherslu á skáldsögur, ljóð og kvikmyndir. Gengið verður útfrá bókinni Sjónsbók : Ævintýrið um höfundinn, súrrealisma og sýnir (2016) eftir Úlfhildi Dagsdóttur, og greinasafninu Critical Approaches to Sjón : North of the Sun (2025). Meðal annars verður farið yfir kenningar um súrrealisma og framúrstefnu, frásagnafræði og menningarfræði.

Áður en nemandi skráir sig í rannsóknaverkefni velur hann verksvið í samráði við kennara. Í upphafi námskeiðs leggur hann fram greina- og bókalista sem síðan er lagaður að þeim kröfum sem kennari gerir til verkefnisins. Nemandi og kennari hafa með sér reglulega fundi um verkefnið, að jafnaði fimm á misseri. Einnig geta fleiri kennarar og nemendur tekið sig saman um að halda málstofu um tiltekin verkefni eftir því sem henta þykir. Séu verkefni umfangsmikil geta tveir nemendur eða fleiri unnið sameiginlega að úrlausn þeirra.

Áður en nemandi skráir sig í rannsóknaverkefni velur hann verksvið í samráði við kennara. Í upphafi námskeiðs leggur hann fram greina- og bókalista sem síðan er lagaður að þeim kröfum sem kennari gerir til verkefnisins. Nemandi og kennari hafa með sér reglulega fundi um verkefnið, að jafnaði fimm á misseri. Einnig geta fleiri kennarar og nemendur tekið sig saman um að halda málstofu um tiltekin verkefni eftir því sem henta þykir. Séu verkefni umfangsmikil geta tveir nemendur eða fleiri unnið sameiginlega að úrlausn þeirra.

Múslimar eru um fjórðungur mannkyns og í verulegum meirihluta í fjölda ríkja Norður-Afríku, Mið-Austurlanda og Suður-Asíu. Fjölbreytt kvikmyndagerð hefur verið í miklum blóma í mörgum þessarra landa til fjölda ára en er ný af nálinni í ýmsum öðrum. Rakin verður saga kvikmyndagerðar í þessum löndum og helstu þemu og stef greind með hliðsjón af menningarsögulegum bakgrunni þeirra, trúarbrögðum, bókmenntum, stjórnmálum og fræðilegum kenningum og flokkunarkerfum innan m.a. kvikmyndafræði og trúarbragðafræði. Sérlega athyglisverðar eru kvikmyndir frá löndum þar sem kvikmyndagerðarmönnum er sniðinn þröngur stakkur með strangri ritskoðun en þeir leita samt margvíslegra táknrænna leiða til að miðla þjóðfélagsgagnrýni sinni og taka á viðkvæmum álitamálum eins og félagslegu taumhaldi, minnihlutahópum, stöðu kvenna, kynferði, samkynhneigð, barnabrúðum, fjölkvæni, vændi, sjálfsvígum, heiðursmorðum, dauðarefsingum og mismunandi sharíatúlkunum innan íslam. Meðal virtustu kvikmyndagerðarmanna í ýmsum þessarra landa eru konur og hafa þær jafnvel verið brautryðjendur í sumum þeirra eins og t.d. Forugh Farrokhzad í Íran og Haifaa al-Mansour í Saudi-Arabíu. Sjónum verður sérstaklega beint að kvikmyndagerðarmönnum í þremur löndum, Tyrklandi, Egyptalandi og Íran, en einnig staldrað við ýmsa aðra í löndum eins og Malasíu, Indónesíu, Pakistan, Afganistan, Azerbaijan, Líbanon, Írak, Sýrlandi, Saudi-Arabíu, Túnis, Alsír, Marokkó og Mauritaníu. Áherslan er á leiknar kvikmyndir á borð við spennumyndir, hryllingsmyndir, gamanmyndir, íslamskar biblíumyndir, rómantík og raunsæisdrama en einnig verður vísað til heimildarmynda og tónlistarmyndbanda (svo sem með Haifu Wehbe og Shams al-Aslami). Þá verða áhrif vestrænna og asískra kvikmynda á kvikmyndagerðarmenn af menningarsvæðum múslima rakin og sömuleiðis áhrif þeirra sjálfra á kvikmyndagerðarmenn víða um heim. Loks verður fjallað um að hve miklu marki megi finna samhljóm milli ímyndar múslima í vestrænum kvikmyndum og kvikmyndum þeirra sjálfra.Þeir kvikmyndagerðarmenn sem helst verða teknir fyrir eru Metin Erksam, Yilmaz Güney, Reha Erdem og Nuri Bilge Ceylan frá Tyrklandi, Henry Barakat og Youssef Chahine frá Egyptalandi og Masud Kimiai, Jafar Panahi, Abbas Kiarostami, Dariush Mehrjui, Asghar Farhadi, Tahmineh Milani og Makhmalbaf-fjölskyldan frá Íran.

Fjölmiðlaumhverfi samtímans hefur tekið miklum breytingum á stuttum tíma og streymisveitur hafa umbylt því hvernig kvikmyndum er dreift í heiminum. Frá árinu 2015 eða þar um bil hefur kvikmyndin að mestu verið skilin frá hefðbundinni efnislegri birtingarmynd sinni (hvort sem átt er við vídjóspólur, blágeisladiska eða filmuspólur). Í námskeiðinu er sjónum beint að afleiddum áhrifum þessarar þróunar, sérstaklega þegar hugað er að dreifingar og aðgengismálum, enda hefur það hvernig neyslu kvikmynda er háttað margþætt áhrif á kvikmyndamenninguna. Verður jafnframt hugað að stafrænu byltingunni í kvikmyndagerð í víðari skilningi og glímt við hugmyndina um endalok kvikmyndarinnar og það sem í kvikmyndafræðum hefur verið kennt við póst-bíóið (post-cinema). Spurst verður fyrir um örlög bíóástarinnar (e. cinephilia) á stafrænum tímum og hvernig kvikmyndaáhugamaðurinn eigi að bera sig andspænis stórfyrirtækjum sem öðru fremur vilja þurrka út mismun og steypa bæði neytendum og menningunni í stöðluð mót. Í námskeiðinu munum við einnig velta vöngum yfir stöðu íslenska kvikmyndaarfsins á stafrænum tímum.

Meistararitgerð í kvikmyndafræði. Nemandi velur sér leiðbeinanda í samráði við greinarformann.

Markmið námskeiðsins er að undirbúa nemendur á meistarastigi fyrir skrif á lokaritgerð. Kennt er á hálfsmánaðarfresti, annan hvorn fimmtudag samkvæmt stundatöflu (undantekning er að þrjár vikur líða milli fjórða og fimmta tíma). Fyrsti hluti námskeiðs snýst um val á ritgerðarefni og frumheimildum, mótun rannsóknarspurningar og aðra þætti er lúta að upphafi vinnunnar. Næst verður sjónum beint að því teoretíska efni sem kemur til með að vera grundvöllur ritgerðarinnar, bæði hvernig rýnt er í efnið og það leitað uppi. Jafnframt verður rætt um þá nálgun sem nemendur hyggjast nýta sér og vinna með. Í þriðja og síðasta hluta verða nemendur með framsögur. Hér yrði um eins konar málstofu að ræða þar sem annars vegar ráð er gert fyrr þátttöku allra. Mikilvægt er að vinnan í kringum framsöguna sé markviss og nýtist við lokaskýrsluna sem allir nemendur skila og er nákvæm greinagerð (ásamt heimildaskrá með skýringum) um rannsóknarspurningu, uppbyggingu og efnistök væntanlegrar meistararitgerðar. Nemendur halda jafnframt dagbók þar sem grein er gerð fyrir undirbúningslestrinum og hvernig þeir textar sem lesnir eru koma til með að nýtast við ritgerðarskrif. Námsmatið í námskeiðinu er dagbókarskýrsla (25%), fyrirlestur í tíma (25%) og lokaritgerð (50%).

Áður en nemandi skráir sig í rannsóknaverkefni velur hann verksvið í samráði við kennara. Í upphafi námskeiðs leggur hann fram greina- og bókalista sem síðan er lagaður að þeim kröfum sem kennari gerir til verkefnisins. Nemandi og kennari hafa með sér reglulega fundi um verkefnið, að jafnaði fimm á misseri. Einnig geta fleiri kennarar og nemendur tekið sig saman um að halda málstofu um tiltekin verkefni eftir því sem henta þykir. Séu verkefni umfangsmikil geta tveir nemendur eða fleiri unnið sameiginlega að úrlausn þeirra.

Áður en nemandi skráir sig í rannsóknaverkefni velur hann verksvið í samráði við kennara. Í upphafi námskeiðs leggur hann fram greina- og bókalista sem síðan er lagaður að þeim kröfum sem kennari gerir til verkefnisins. Nemandi og kennari hafa með sér reglulega fundi um verkefnið, að jafnaði fimm á misseri. Einnig geta fleiri kennarar og nemendur tekið sig saman um að halda málstofu um tiltekin verkefni eftir því sem henta þykir. Séu verkefni umfangsmikil geta tveir nemendur eða fleiri unnið sameiginlega að úrlausn þeirra.

„The world of the heterosexual is a sick and boring life.“
– Female Trouble (John Waters, 1974)

Í námskeiðinu verða hinsegin birtingarmyndir skoðaðar í kvikmyndum frá upphafi 20. aldarinnar og til samtímans. Orðið hinsegin (e. queer) vísar til þess sem ekki rúmast innan flokks gagnkynhneigðar eða þess sem telst hefðbundið kyn eða kynhlutverk, en hvoru tveggja hefur lengst af verið mætt með ritskoðun í meginstraumskvikmyndum. Orðið hefur líka pólitískar skírskotanir og einkennist af því að merking þess sé háð samhengi á hverjum tíma og samfélagi, en kvikmyndahöfundar sem grafið hafa undan gagnkynhneigðu forræði (e. heteronormativity) á hverjum tíma verða í sérstökum brennidepli í námskeiðinu. Að auki munum við kafa í hinseginhugtakið og lesa jafnt klassíska texta hinsegin fræða sem og nýrri texta sem gefa hugmynd um þróun á fræðasviðinu

Þegar leikstjórinn Paul W. S. Anderson kynnti nýjustu myndina í Resident Evil myndaröðinni á málstofu á Comic Con, tók hann fram að: „Þessi mynd er gerð af fólki sem dáði tölvuleikinn í raun og veru. Engum dytti í hug að aðlaga Stríð og frið án þess að lesa bókina, en einhvern veginn hefur fólk þann hroka að aðlaga tölvuleik án þess að hafa spilað hann eða vita hvað aðdáendur elska við hann.“ Þeir sem þarna hlýddu á orð Andersons um Resident Evil höfðu trúlega skiptar skoðanir á því hversu „vel“ verk hans aðlaga upprunalegt sköpunarverk Capcom. Eitt er þó víst: að flytja sig um set frá því að vera spilari yfir í að vera leikstjóri, eins og Anderson gerði, eða áhorfandi, býður upp á ýmsa möguleika, svo sem sýnileika, aðgengi og skapandi viðbætur, en einnig vandamál á borð við skort á atgervi (e. agency), umhverfistakmarkanir og smekklausar breytingar.

Allt frá upphafi tíunda áratugarins hefur kvikmyndin leitast við að fanga tölvuleiki í lifandi myndum. Með því að byggja á leikjaarfleifð ákveðins yfirvaraskeggjaðs pípulagningamanns hefur kvikmyndaaðlögunum tölvuleikja fjölgað jafnt og þétt. Ef augum er rennt hratt yfir sívaxandi lista leikjaaðlagana, sérstaklega leikinna mynda, á síðustu þremur áratugum, þá reynast fjárhagslegir hagsmunir oftast vera hafðir að leiðarljósi, fremur en að trú við frumverkið – eða bara listrænn metnaður af einhverju tagi. Þetta hefur hins vegar breyst á allra síðustu árum og leikjaaðlaganir eru farnar að fá lof gagnrýnenda, breyting sem vekur spurningarnar: hefur Hollywood leyst gátuna um hvernig laga skuli leiki að hvíta tjaldinu, og hvað ber framtíðin í skauti sér fyrir kvikmyndina og leikræn landamæri hennar?

Frá pínlegum pixlum og skömmustulegum ánægjustundum (e. guilty pleasures) til kraftmikilla og metnaðarfullra kvikmyndaaðlagana á ástkærum tölvuleikjatitlum, mun námskeiðið veita yfirlit yfir aðlögunarkenningar, hrifkenningar (e. affect theory), kvikmyndarýni og leikjafræði til að skilja betur samspil kvikmynda og tölvuleikja. Þetta felur einnig í sér að skoða hvernig kvikmyndir hafa á lúmskan hátt innleitt „leikjafræðilega“ virkni og eiginleika af ýmsu tagi, og öfugt, hvernig leikir hafa í auknum mæli orðið kvikmyndalegri. Við munum einnig skoða ákveðnar grundvallarreglur í hinni nýju fræðigrein leikjarannsókna (e. game studies). Meðal verka sem rædd verða í tímanum eru myndir eins og nýlega franska hryllingsmyndin MadS, og „klassískir“ hasartitlar eins og Hardcore Henry og Gamer, auk Tron, Ready Player One og Edge of Tomorrow. Hvað varðar aðlögun munum við skoða verk eins og Arcane/League of Legends, Castlevania, Fallout, The Last of Us, Resident Evil, Super Mario Bros. og Until Dawn.

Farið verður í nokkra kima sjálfshjálparmenningar og þeir greindir í ljósi bókmennta og kvikmynda. Skoðaðir verða nokkrir af helstu áhrifavöldum sem hafa mótað orðræðuna í kringum sjálfshjálp og betrun. Kynntir verða höfundar, leiðtogar og gúrurar á borð við Montaigne, Dante, Jung, Emerson Ram Dass, Eckhart Tolle, Walt Whitman, Oprah Winfrey og Jane Austen. Nokkur vel valin skáldverk og kvikmyndir verða greindar í ljósi slíkrar betrunarleiðar, sem leið að ögun, sem tæki til þess að þroskast og læra á sjálfan sig. Lesnar verða sögur sem takast á við umbreytingarmátt og gildi sagna fyrir andlegt ferðalag manneskjunnar eða til að vinna sig úr erfiðri lífsreynslu. Meðal skáldverka eru: Inferno, Eat-Pray-Love, The Doors of Perception, Leaves of Grass, A Jane Austen Education, I Know Why the Caged Bird Singes. Á meðal kvikmynda eru: Ben–Hur, Forrest Gump, Emma, Ikiru.  Námsmat fer fram í formi fyrirlesturs í tíma og skriflegra verkefna. 

  Í námskeiðinu verður fjallað um höfundarverk Sjóns með áherslu á skáldsögur, ljóð og kvikmyndir. Gengið verður útfrá bókinni Sjónsbók : Ævintýrið um höfundinn, súrrealisma og sýnir (2016) eftir Úlfhildi Dagsdóttur, og greinasafninu Critical Approaches to Sjón : North of the Sun (2025). Meðal annars verður farið yfir kenningar um súrrealisma og framúrstefnu, frásagnafræði og menningarfræði.

Meistararitgerð í kvikmyndafræði. Nemandi velur sér leiðbeinanda í samráði við greinarformann.

Víkingar eru meðal auðkennilegustu og þekktustu samfélagshópa fortíðar. Ímynd þeirra hefur gjarnan vera hatrömm og ofsafengin og gott dæmi þar um væri sturlaði berserkurinn sem með hyrndnan hjálm á höfði og stríðsöxi á lofti, ljóst hárið flaxandi í vindinum, herjar á grunlaus bæjarsamfélög við fjarlægar strendur. Þessi ímynd hefur fest rætur um víða veröld, hún er þver-menningarleg og áhugamannahópa sem endurskapa lifnaðarhætti víkinga má finna í löndum sem eiga sér jafnvel enga slíka sögu. Samtímafólk tengir sig stolt í bragði við arfleifð víkinga og innleiðir í eigin sjálfsmynd. Víkinga þungarokk er til og vörur af ýmsu tagi tengja sig með meðvituðum hætti við víkingasöguna. Menningarafurðir eru þar engin undantekning og hvíta tjaldið er gott dæmi um það hversu lífseig goðsögnin um víkinga er: Fyrsta víkingamyndin kom út árið 1907 og lifa þær góðu lífi enn þann dag í dag. Sama er að segja um sjónvarp og tölvuleiki þar sem ímyndum víkinga og sögu þeirra er miðlað með ýmsum hætti. Þetta hefur svo aftur áhrif á birtingarmyndir víkinga á öðrum sviðum, og mætti þar nefna ferðamannaiðnaðinn, safnamenningu og þjóðlega framsetningu af ýmsu tagi.

Í þessu námskeiði verða hinar ólíku framsetningarhefðir og birtingarmyndir víkinga í samtímanum skoðaðar. Hafist verður handa við að rekja sögu hinar nútímalegu víkingaímyndar og þróun hennar á tuttugustu öldinni – og verður þar í íslenska samhenginu sérstaklega horft til áranna í kringum Hrunið. Í kjölfarið verða ríkjandi birtingarmyndir víkingsins í samtímanum skoðaðar, með tillit til kvikmynda. Nemendur fá innsýn í sögu víkingakvikmynda um eða staðsettar á Íslandi, hvernig víkingar hafa verið túlkaðir af íslenskum og alþjóðlegum kvikmyndagerðamönnum og leikstjórum, birtingarmynd þeirra og tengingar við víkingavæðingu Íslands. Að lokum er fjallað um víkinga í tölvuleikjum, þar sem nemendur kynnast því hvernig fornnorrænn bókmenntaarfur hefur verið túlkaður og nýttur í tölvuleikjum og hvernig víkingar hafa tekið hamskiptum innan þess miðils.

Meginmarkmið námskeiðsins er að veita nemendum innsýn í kvikmyndasögu Rómönsku Ameríku á tuttugustu öld. Námskeiðinu er ætlað að veita almennt yfirlit yfir strauma og stefnur í kvikmyndagerð álfunnar þó megináhersla verði lögð á uppgangstímann fyrir og eftir aldarmótin. Kvikmyndunum er ætlað að spegla tiltekin samfélög og veita innsýn í mismunandi stefnur. Námskeiðinu er enn fremur ætlað að þjálfa nemendur í menningalæsi og kvikmyndarýni.

Í námskeiðinu er fjallað um heimspekilegan og kenningalegan grundvöll kynjafræða og gagnrýnið og þverfræðilegt inntak þeirra. Fjallað er um birtingarform og merkingu kyns (e. sex) og kyngervis (e. gender) í tungumáli og menningu, sögu, samfélagi og vísindum. Sjónarmið fræðanna eru kynnt og tengsl þeirra við aðferðafræði. Þá eru nemendur þjálfaðir í að beita á sjálfstæðan og gagnrýninn hátt fræðilegum hugtökum og aðferðum.