Í meistaranámi í hagnýtri atferlisgreiningu eru kenndar lausnamiðaðar og árangursríkar aðferðir sem stuðla að bættri hegðun, líðan og námsframvindu hjá fjölbreyttum hópi. Nemendur læra markvissar og áhrifaríkar leiðir til að mæla og meta, fyrirbyggja og leysa ýmiskonar vanda sem tengist námi, hegðun og aðlögun.
Námið er þverfræðilegt og skipulagt í samstarfi Sálfræðideildar og Deildar heilsueflingar, íþrótta og tómstunda. Námið er ætlað nemendum sem eru með grunnháskólagráðu í sálfræði eða á sviði menntunar-, uppeldis- eða kennslufræði.
Megináhersla er lögð á að veita nemendum hagnýta þekkingu og starfsþjálfun sem býr þau undir störf með fjölbreyttum hópum og einstaklingum, þar á meðal börnum með:
Einnig er boðið upp á 60 eininga viðbótarpróf á meistarastigi í hagnýtri atferlisgreiningu
Námið er til 120 einingar og er skipulagt sem full nám í tvö ár.
Námið skiptist í
Námið er kennt á íslensku og er aðeins kennt í staðnámi.
Kennsla í náminu er verkleg og bókleg.
Hluti námsins getur farið fram að sumri til, að loknum prófum á öðru námsmisseri.
Markmiðið er að mennta fagfólk með sérþekkingu og færni til að beita atferlisgreiningu á árangursríkan hátt í starfi. Að námi loknu munu nemendur meðal annars hafa góða þekkingu á hugmyndafræði og aðferðum atferlisgreiningar til að starfa bæði sjálfstætt og í samstarfi við aðra fagaðila.
Námið veitir réttindi til að sækja um doktorsnám.
Skilyrði til inngöngu í meistaranám í hagnýtri atferlisgreiningu er að hafa lokið bakkalárprófi á sviði sálfræði eða á sviði menntunar-, uppeldis- eða kennslufræði. Umsóknir nemenda með annars konar grunnpróf verða skoðaðar með tilliti til starfssviðs og reynslu viðkomandi.
Fjöldatakmörkun er í námið og miðað er við að árlega fái alla jafna 20 nemendur inngöngu í viðbótarpróf á meistarastigi og meistaranám í hagnýtri atferlisgreiningu. Við mat á hæfni umsækjenda er byggt á eftirtöldum viðmiðum: Persónulegri greinargerð um forsendur og áhugasvið, starfsreynslu, umsögn frá yfirmanni á stofnun á sviði mennta-, félags- eða heilbrigðisþjónustu, einkunnum í háskólanámi, reynslu af rannsóknum og ritstörfum, annarri menntun og persónulegum viðtölum þegar þurfa þykir.
Nám til prófgráðunnar MS í hagnýtri atferlisgreiningu er þverfræðilegt á milli Heilbrigðisvísindasviðs og Menntavísindasviðs. Námið er 120 einingar að loknu bakkalárprófi. Námskeið skulu svara til 60 eininga, starfsþjálfun til 30 eininga og meistaraverkefni til 30 eininga.
Miðað er við að nemendur séu í fullu námi í tvö ár (fjögur misseri). Skilgreindur hluti námsins getur farið fram að sumri til, að loknum prófum á öðru námsmisseri. Nemendur geta sótt um til að ljúka námi á lengri tíma en fjórum misserum. Til að útskrifast með prófgráðuna MS í hagnýtri atferlisgreiningu þarf vegin meðaleinkunn nemanda í námskeiðum þar sem einkunn er gefin að vera 7,0 eða hærri.
Hér að neðan má sjá hvernig námsleiðin er byggð upp og hvernig hún skiptist upp eftir árum og önnum.
Á þessari námsleið eru engin kjörsvið.
Markmið námskeiðsins er að auka þekkingu á gagnreyndum og áhrifaríkum leiðum til að skilja, kenna og styðja við börn með röskun á einhverfurófinu og/eða þroskafrávik. Fjallað verður um áskoranir sem þessi hópur getur glímt við varðandi nám, hegðun eða félagsleg samskipti og ýmis álitamál tengd kennslu þeirra og stuðningi. Kynntar verða ýmsar matsaðferðir til að kortleggja af nákvæmni stöðu hvers einstaklings á mismunandi sviðum og hvernig slíkt mat er góður grundvöllur fyrir raunhæfa og skýra einstaklingsnámskrá. Fjallað verður um val á viðeigandi skammtíma- og langtímamarkmiðum með hliðsjón af niðurstöðum mats og óskum fjölskyldu. Gefin verða dæmi um kennslu- og/eða stuðningsáætlanir og veittar ráðleggingar um gerð einstaklingsmiðaðra áætlana.
Sérstök áhersla verður á umfjöllun um gagnreyndar aðferðir til að mæta margbreytilegum þörfum, hvort sem varðar nám, hegðun, tjáningu, samskipti eða daglegar athafnir. Þeirra á meðal eru heildstæð atferlisþjálfun, afmarkaðar kennsluæfingar, virknimat, boðskiptaþjálfun, náttúruleg kennsla og hreinlætisþjálfun. Fjallað verður um mikilvægi eftirfylgdar og hvernig hægt er að styðja við árangursríka framkvæmd kennslu/stuðnings og meta áhrif á færni, hegðun og/eða líðan barna. Samhliða allri umfjöllun verða ræddar leiðir til að stuðla að farsælu samstarfi allra hlutaðeigandi aðila með hagsmuni, styrkleika og velferð hvers einstaklings að leiðarljósi.
Meginviðfangsefni námskeiðsins snýr að grundvallarþáttum atferlisgreiningar og hagnýtingu hennar, meðal annars í skólastarfi og uppeldi. Fjallað verður um grunnlögmál hegðunar, hvernig þau birtast í samskiptum og hagnýtingu þeirra á sviði uppeldis og menntunar. Undirstöðuhugtök og megin aðferðir í hagnýtri atferlisgreiningu verða skilgreindar og ræddar með áherslu á hvernig hægt er nýta þessa nálgun til að bæta hegðun sem er félagslega mikilvæg. Gefin verða fjölbreytt dæmi um hagnýtingu atferlisgreiningar í uppeldi og skólastarfi. Námsefnið er kennt með fyrirlestrum, hagnýtum verkefnum og hópavinnu.
Nemendur ljúka starfsþjálfun á vettvangi undir handleiðslu sérfræðinga. Nemendur velja vinnustaði í samráði við kennara. Þeir munu æfast í að beita aðferðum hagnýtrar atferlisgreiningar við lausn fjölbreyttra viðfangsefna. Nemar kynnast eigin styrkleikum og veikleikum í starfi og vinna að þróun þekkingar sinnar og hæfni.
Fjallað verður um kennslu og námsörðugleika barna og unglinga, eðli þeirra, uppruna, mælitæki og greiningaraðferðir. Raunprófaðar kennsluaðferðir sem byggja á námslögmálin verða kynntar með áherslu á rannsóknir í hagnýtri atferlisgreiningu. Hugtakið raunprófuð kennsla verður kryfjað og viðmið kennd.
Í námskeiðinu er farið yfir siðareglur í starfi á sviði hagnýtrar atferlisgreiningar og mikilvægi faglegra vinnubragða. Áhersla er á ábyrga starfshætti, ábyrgð fagaðila gagnvart skjólstæðingum, faginu, samstarfsfólki og viðeigandi vinnubrögð. Fjallað verður um áhrif hlutdrægni hjá fagfólki og farið yfir algengar skekkjur sem geta haft áhrif á mat fagmanna. Einnig er fjallað um hvað einkennir góð og fagleg samskipti og samstarf, annarsvegar á milli fagaðila og hins vegar við aðstandendur. Samband laga og siðareglna verður athugað. Mikilvægi góðrar teymisvinnu og einkenni þess verða rædd. Námskeiðið uppfyllir kröfur sem ýmsir vottunaraðilar gera til þeirra sem starfa í atferlisgreiningu.
Námskeiðinu er ætlað að undirbúa nemendur til að fyrirbyggja, meta og draga úr hegðunarvanda með aðferðum hagnýtrar atferlisgreiningar. Fjallað verður um krefjandi hegðun barna og unglinga og áhrifaþætti hennar. Kynntar verða gagnreyndar og jákvæðar leiðir til að skapa hvetjandi námsumhverfi með stuðningi við jákvæða hegðun á einstaklingsgrundvelli, með áhættuhópum og á samræmdan hátt í bekknum eða skólanum öllum. Nemendur kynnast aðferðum við bekkjar- eða hópastjórnun og æfa framkvæmd virknimats og stuðningsáætlunar til að draga úr langvarandi hegðunarvanda. Fjallað verður um leiðir við ráðgjöf og handleiðslu í ofangreindum aðferðum. Í námskeiðinu öllu er lögð áhersla á mikilvægi jákvæðra samskipta og uppbyggilegs samstarfs við börn, foreldra, kennara og aðra fagaðila.
Nemendur ljúka starfsþjálfun á vettvangi undir handleiðslu sérfræðinga. Nemendur velja vinnustaði í samráði við kennara. Þeir munu æfast í að beita aðferðum hagnýtrar atferlisgreiningar við lausn fjölbreyttra viðfangsefna. Nemar kynnast eigin styrkleikum og veikleikum í starfi og vinna að þróun þekkingar sinnar og hæfni.
Nemendur ljúka starfsþjálfun á vettvangi undir handleiðslu sérfræðinga. Nemendur velja vinnustaði í samráði við kennara. Þeir munu æfast í að beita aðferðum hagnýtrar atferlisgreiningar við lausn fjölbreyttra viðfangsefna. Nemar kynnast eigin styrkleikum og veikleikum í starfi og vinna að þróun þekkingar sinnar og hæfni.
Atferlisgreining sem byggir á róttækri atferlishyggju B. F. Skinners er megininntak námskeiðsins . Kynnt verða grundvallaratriði virkra og klassískra vensla og önnur lögmál um hegðun og nám. Lítillega er fjallað um hvernig niðurstöður grunnrannsókna nýtast við kennslu, þjálfun og meðferð. Áhersla er lögð á grundvallarhugtök atferlisgreiningar.
Meistaranám í hagnýtri atferlisgreiningu er 120 eininga þverfræðilegt framhaldsnám og þar af skal hagnýtt rannsóknarverkefni vera 30 einingar. Rannsóknarverkefnið er unnið á öðru, þriðja og fjórða misseri meistaranáms í hagnýtri atferlisgreiningu.
Vor (2. misseri): Við lok þessa misseris á nemandi að velja sér viðfangsefni meistaraverkefnis í samráði við leiðbeinanda og hefja undirbúning.
Haust (3. misseri): Á þessu misseri afmarka nemendur rannsóknarviðfangsefni sitt og rannsóknarspurningar og leggja fram ítarlega og vel rökstudda rannsóknaráætlun til samþykktar fyrir leiðbeinanda meistaraverkefnis hagnýtri atferlisgreiningu. Nemendur skulu enn fremur ljúka vinnu á fræðilegum bakgrunni verkefnisins á þessari önn og sjá um að senda umsóknir til viðeigandi aðila ef þörf krefur, t.d. Vísindasiðanefndar Íslands eða Vísindasiðanefndar HÍ, eftir því sem við á.
Vor (4. misseri): Vinnu við lokaverkefnið lýkur á þessari síðustu önn námsins með skrifum fræðigreinar um rannsóknina.
Námsmat: Staðið/fallið.
Þetta er klíniskt námskeið þar sem nemendur munu fá úhlutaðan nemanda í grunnskóla sem dregist hefur aftur úr í námi. Markmiðið með verkefninu er að beita raunprófuðum kennsluháttum sem lesið var um í námskeiðinu Gagnreyndar aðferðir í kennslu og námi A, haustið á undan. Í vikulegum kennslutímum verður farið yfir stöðu hvers máls og nemendur taka þátt í að leysa vanda sem upp kann að koma. Nemendur sem hafa kynnst svona vinnu áður eins og greint er frá hér að ofan, t.d. í lokaverkefni, munu mæla áreiðanleika og meðferðartryggð hjá þeim sem vinna með nemandanum, stundum aðstoða í kennslu og halda skýrslu um ákvarðanir sem teknar eru til að leysa vanda og athuga hvort þeim er fylgt eftir.
Í námskeiðinu eru kennd grundvallaratriði einliðasniða (N=1) og hvernig hægt er að rannsaka, fylgjast með og svara spurningum um áhrif inngrips á hegðun fólks. Fjallað verður um helstu einstaklingstilraunasniðin og helstu atriði í hönnun, framkvæmd og úrvinnslu rannsókna með einliðasniði, allt frá vali og skilgreiningu á markhegðun til mats á áhrifum inngrips.
Nemendur ljúka starfsþjálfun á vettvangi undir handleiðslu sérfræðinga. Nemendur velja vinnustaði í samráði við kennara. Þeir munu æfast í að beita aðferðum hagnýtrar atferlisgreiningar við lausn fjölbreyttra viðfangsefna. Nemar kynnast eigin styrkleikum og veikleikum í starfi og vinna að þróun þekkingar sinnar og hæfni.
Námskeiðið er kennt samhliða Aðferðum í hagnýtri atferlisgreiningu A. Í þessum hluta fá nemendur að kynnast betur einstaklingstilraunasniðum (single subjects designs) með því að lesa birtar greinar um rannsóknir sem hafa beitt þessum aðferðum til að meta árangur íhlutunar. Nemendur fá einnig æfingu í að kynna og ræða slíkan texta. Áhersla er á sýn Sidman á þessa aðferðarfræði.
Í námskeiðinu er farið yfir mikilvægi faglegra vinnubragða og siðareglur rannsókna í hagnýtri atferlisgreiningu. Áhersla er á ábyrga starfshætti og ábyrgð fagaðila gagnvart þátttakendum í rannsóknum og viðeigandi vinnubrögð við rannsóknastörf, t.d. réttindi og trúnaður við þátttakendur, leyfi til gagnaöflunar og úrvinnslu gagna. Fjallað verður um fagleg vinnubrögð varðandi skipulag, vinnslu, dreifingu og kynningu niðurstaðna og einnig rætt um það hvernig brugðist er við óheiðarleika og misbeitingu.
Meistaranám í hagnýtri atferlisgreiningu er 120 eininga þverfræðilegt framhaldsnám og þar af skal hagnýtt rannsóknarverkefni vera 30 einingar. Rannsóknarverkefnið er unnið á öðru, þriðja og fjórða misseri meistaranáms í hagnýtri atferlisgreiningu.
Vor (2. misseri): Við lok þessa misseris á nemandi að velja sér viðfangsefni meistaraverkefnis í samráði við leiðbeinanda og hefja undirbúning.
Haust (3. misseri): Á þessu misseri afmarka nemendur rannsóknarviðfangsefni sitt og rannsóknarspurningar og leggja fram ítarlega og vel rökstudda rannsóknaráætlun til samþykktar fyrir leiðbeinanda meistaraverkefnis hagnýtri atferlisgreiningu. Nemendur skulu enn fremur ljúka vinnu á fræðilegum bakgrunni verkefnisins á þessari önn og sjá um að senda umsóknir til viðeigandi aðila ef þörf krefur, t.d. Vísindasiðanefndar Íslands eða Vísindasiðanefndar HÍ, eftir því sem við á.
Vor (4. misseri): Vinnu við lokaverkefnið lýkur á þessari síðustu önn námsins með skrifum fræðigreinar um rannsóknina.
Námsmat: Staðið/fallið.
Nemendur ljúka starfsþjálfun á vettvangi undir handleiðslu sérfræðinga. Nemendur velja vinnustaði í samráði við kennara. Þeir munu æfast í að beita aðferðum hagnýtrar atferlisgreiningar við lausn fjölbreyttra viðfangsefna. Nemar kynnast eigin styrkleikum og veikleikum í starfi og vinna að þróun þekkingar sinnar og hæfni.
Nemendur ljúka starfsþjálfun á vettvangi undir handleiðslu sérfræðinga. Nemendur velja vinnustaði í samráði við kennara. Þeir munu æfast í að beita aðferðum hagnýtrar atferlisgreiningar við lausn fjölbreyttra viðfangsefna. Nemar kynnast eigin styrkleikum og veikleikum í starfi og vinna að þróun þekkingar sinnar og hæfni.
Markmið námskeiðsins er að auka þekkingu á gagnreyndum og áhrifaríkum leiðum til að skilja, kenna og styðja við börn með röskun á einhverfurófinu og/eða þroskafrávik. Fjallað verður um áskoranir sem þessi hópur getur glímt við varðandi nám, hegðun eða félagsleg samskipti og ýmis álitamál tengd kennslu þeirra og stuðningi. Kynntar verða ýmsar matsaðferðir til að kortleggja af nákvæmni stöðu hvers einstaklings á mismunandi sviðum og hvernig slíkt mat er góður grundvöllur fyrir raunhæfa og skýra einstaklingsnámskrá. Fjallað verður um val á viðeigandi skammtíma- og langtímamarkmiðum með hliðsjón af niðurstöðum mats og óskum fjölskyldu. Gefin verða dæmi um kennslu- og/eða stuðningsáætlanir og veittar ráðleggingar um gerð einstaklingsmiðaðra áætlana.
Sérstök áhersla verður á umfjöllun um gagnreyndar aðferðir til að mæta margbreytilegum þörfum, hvort sem varðar nám, hegðun, tjáningu, samskipti eða daglegar athafnir. Þeirra á meðal eru heildstæð atferlisþjálfun, afmarkaðar kennsluæfingar, virknimat, boðskiptaþjálfun, náttúruleg kennsla og hreinlætisþjálfun. Fjallað verður um mikilvægi eftirfylgdar og hvernig hægt er að styðja við árangursríka framkvæmd kennslu/stuðnings og meta áhrif á færni, hegðun og/eða líðan barna. Samhliða allri umfjöllun verða ræddar leiðir til að stuðla að farsælu samstarfi allra hlutaðeigandi aðila með hagsmuni, styrkleika og velferð hvers einstaklings að leiðarljósi.
Meginviðfangsefni námskeiðsins snýr að grundvallarþáttum atferlisgreiningar og hagnýtingu hennar, meðal annars í skólastarfi og uppeldi. Fjallað verður um grunnlögmál hegðunar, hvernig þau birtast í samskiptum og hagnýtingu þeirra á sviði uppeldis og menntunar. Undirstöðuhugtök og megin aðferðir í hagnýtri atferlisgreiningu verða skilgreindar og ræddar með áherslu á hvernig hægt er nýta þessa nálgun til að bæta hegðun sem er félagslega mikilvæg. Gefin verða fjölbreytt dæmi um hagnýtingu atferlisgreiningar í uppeldi og skólastarfi. Námsefnið er kennt með fyrirlestrum, hagnýtum verkefnum og hópavinnu.
Nemendur ljúka starfsþjálfun á vettvangi undir handleiðslu sérfræðinga. Nemendur velja vinnustaði í samráði við kennara. Þeir munu æfast í að beita aðferðum hagnýtrar atferlisgreiningar við lausn fjölbreyttra viðfangsefna. Nemar kynnast eigin styrkleikum og veikleikum í starfi og vinna að þróun þekkingar sinnar og hæfni.
Fjallað verður um kennslu og námsörðugleika barna og unglinga, eðli þeirra, uppruna, mælitæki og greiningaraðferðir. Raunprófaðar kennsluaðferðir sem byggja á námslögmálin verða kynntar með áherslu á rannsóknir í hagnýtri atferlisgreiningu. Hugtakið raunprófuð kennsla verður kryfjað og viðmið kennd.
Í námskeiðinu er farið yfir siðareglur í starfi á sviði hagnýtrar atferlisgreiningar og mikilvægi faglegra vinnubragða. Áhersla er á ábyrga starfshætti, ábyrgð fagaðila gagnvart skjólstæðingum, faginu, samstarfsfólki og viðeigandi vinnubrögð. Fjallað verður um áhrif hlutdrægni hjá fagfólki og farið yfir algengar skekkjur sem geta haft áhrif á mat fagmanna. Einnig er fjallað um hvað einkennir góð og fagleg samskipti og samstarf, annarsvegar á milli fagaðila og hins vegar við aðstandendur. Samband laga og siðareglna verður athugað. Mikilvægi góðrar teymisvinnu og einkenni þess verða rædd. Námskeiðið uppfyllir kröfur sem ýmsir vottunaraðilar gera til þeirra sem starfa í atferlisgreiningu.
Námskeiðinu er ætlað að undirbúa nemendur til að fyrirbyggja, meta og draga úr hegðunarvanda með aðferðum hagnýtrar atferlisgreiningar. Fjallað verður um krefjandi hegðun barna og unglinga og áhrifaþætti hennar. Kynntar verða gagnreyndar og jákvæðar leiðir til að skapa hvetjandi námsumhverfi með stuðningi við jákvæða hegðun á einstaklingsgrundvelli, með áhættuhópum og á samræmdan hátt í bekknum eða skólanum öllum. Nemendur kynnast aðferðum við bekkjar- eða hópastjórnun og æfa framkvæmd virknimats og stuðningsáætlunar til að draga úr langvarandi hegðunarvanda. Fjallað verður um leiðir við ráðgjöf og handleiðslu í ofangreindum aðferðum. Í námskeiðinu öllu er lögð áhersla á mikilvægi jákvæðra samskipta og uppbyggilegs samstarfs við börn, foreldra, kennara og aðra fagaðila.
Nemendur ljúka starfsþjálfun á vettvangi undir handleiðslu sérfræðinga. Nemendur velja vinnustaði í samráði við kennara. Þeir munu æfast í að beita aðferðum hagnýtrar atferlisgreiningar við lausn fjölbreyttra viðfangsefna. Nemar kynnast eigin styrkleikum og veikleikum í starfi og vinna að þróun þekkingar sinnar og hæfni.
Nemendur ljúka starfsþjálfun á vettvangi undir handleiðslu sérfræðinga. Nemendur velja vinnustaði í samráði við kennara. Þeir munu æfast í að beita aðferðum hagnýtrar atferlisgreiningar við lausn fjölbreyttra viðfangsefna. Nemar kynnast eigin styrkleikum og veikleikum í starfi og vinna að þróun þekkingar sinnar og hæfni.
Atferlisgreining sem byggir á róttækri atferlishyggju B. F. Skinners er megininntak námskeiðsins . Kynnt verða grundvallaratriði virkra og klassískra vensla og önnur lögmál um hegðun og nám. Lítillega er fjallað um hvernig niðurstöður grunnrannsókna nýtast við kennslu, þjálfun og meðferð. Áhersla er lögð á grundvallarhugtök atferlisgreiningar.
Meistaranám í hagnýtri atferlisgreiningu er 120 eininga þverfræðilegt framhaldsnám og þar af skal hagnýtt rannsóknarverkefni vera 30 einingar. Rannsóknarverkefnið er unnið á öðru, þriðja og fjórða misseri meistaranáms í hagnýtri atferlisgreiningu.
Vor (2. misseri): Við lok þessa misseris á nemandi að velja sér viðfangsefni meistaraverkefnis í samráði við leiðbeinanda og hefja undirbúning.
Haust (3. misseri): Á þessu misseri afmarka nemendur rannsóknarviðfangsefni sitt og rannsóknarspurningar og leggja fram ítarlega og vel rökstudda rannsóknaráætlun til samþykktar fyrir leiðbeinanda meistaraverkefnis hagnýtri atferlisgreiningu. Nemendur skulu enn fremur ljúka vinnu á fræðilegum bakgrunni verkefnisins á þessari önn og sjá um að senda umsóknir til viðeigandi aðila ef þörf krefur, t.d. Vísindasiðanefndar Íslands eða Vísindasiðanefndar HÍ, eftir því sem við á.
Vor (4. misseri): Vinnu við lokaverkefnið lýkur á þessari síðustu önn námsins með skrifum fræðigreinar um rannsóknina.
Námsmat: Staðið/fallið.
Þetta er klíniskt námskeið þar sem nemendur munu fá úhlutaðan nemanda í grunnskóla sem dregist hefur aftur úr í námi. Markmiðið með verkefninu er að beita raunprófuðum kennsluháttum sem lesið var um í námskeiðinu Gagnreyndar aðferðir í kennslu og námi A, haustið á undan. Í vikulegum kennslutímum verður farið yfir stöðu hvers máls og nemendur taka þátt í að leysa vanda sem upp kann að koma. Nemendur sem hafa kynnst svona vinnu áður eins og greint er frá hér að ofan, t.d. í lokaverkefni, munu mæla áreiðanleika og meðferðartryggð hjá þeim sem vinna með nemandanum, stundum aðstoða í kennslu og halda skýrslu um ákvarðanir sem teknar eru til að leysa vanda og athuga hvort þeim er fylgt eftir.
Í námskeiðinu eru kennd grundvallaratriði einliðasniða (N=1) og hvernig hægt er að rannsaka, fylgjast með og svara spurningum um áhrif inngrips á hegðun fólks. Fjallað verður um helstu einstaklingstilraunasniðin og helstu atriði í hönnun, framkvæmd og úrvinnslu rannsókna með einliðasniði, allt frá vali og skilgreiningu á markhegðun til mats á áhrifum inngrips.
Nemendur ljúka starfsþjálfun á vettvangi undir handleiðslu sérfræðinga. Nemendur velja vinnustaði í samráði við kennara. Þeir munu æfast í að beita aðferðum hagnýtrar atferlisgreiningar við lausn fjölbreyttra viðfangsefna. Nemar kynnast eigin styrkleikum og veikleikum í starfi og vinna að þróun þekkingar sinnar og hæfni.
Námskeiðið er kennt samhliða Aðferðum í hagnýtri atferlisgreiningu A. Í þessum hluta fá nemendur að kynnast betur einstaklingstilraunasniðum (single subjects designs) með því að lesa birtar greinar um rannsóknir sem hafa beitt þessum aðferðum til að meta árangur íhlutunar. Nemendur fá einnig æfingu í að kynna og ræða slíkan texta. Áhersla er á sýn Sidman á þessa aðferðarfræði.
Í námskeiðinu er farið yfir mikilvægi faglegra vinnubragða og siðareglur rannsókna í hagnýtri atferlisgreiningu. Áhersla er á ábyrga starfshætti og ábyrgð fagaðila gagnvart þátttakendum í rannsóknum og viðeigandi vinnubrögð við rannsóknastörf, t.d. réttindi og trúnaður við þátttakendur, leyfi til gagnaöflunar og úrvinnslu gagna. Fjallað verður um fagleg vinnubrögð varðandi skipulag, vinnslu, dreifingu og kynningu niðurstaðna og einnig rætt um það hvernig brugðist er við óheiðarleika og misbeitingu.
Meistaranám í hagnýtri atferlisgreiningu er 120 eininga þverfræðilegt framhaldsnám og þar af skal hagnýtt rannsóknarverkefni vera 30 einingar. Rannsóknarverkefnið er unnið á öðru, þriðja og fjórða misseri meistaranáms í hagnýtri atferlisgreiningu.
Vor (2. misseri): Við lok þessa misseris á nemandi að velja sér viðfangsefni meistaraverkefnis í samráði við leiðbeinanda og hefja undirbúning.
Haust (3. misseri): Á þessu misseri afmarka nemendur rannsóknarviðfangsefni sitt og rannsóknarspurningar og leggja fram ítarlega og vel rökstudda rannsóknaráætlun til samþykktar fyrir leiðbeinanda meistaraverkefnis hagnýtri atferlisgreiningu. Nemendur skulu enn fremur ljúka vinnu á fræðilegum bakgrunni verkefnisins á þessari önn og sjá um að senda umsóknir til viðeigandi aðila ef þörf krefur, t.d. Vísindasiðanefndar Íslands eða Vísindasiðanefndar HÍ, eftir því sem við á.
Vor (4. misseri): Vinnu við lokaverkefnið lýkur á þessari síðustu önn námsins með skrifum fræðigreinar um rannsóknina.
Námsmat: Staðið/fallið.
Nemendur ljúka starfsþjálfun á vettvangi undir handleiðslu sérfræðinga. Nemendur velja vinnustaði í samráði við kennara. Þeir munu æfast í að beita aðferðum hagnýtrar atferlisgreiningar við lausn fjölbreyttra viðfangsefna. Nemar kynnast eigin styrkleikum og veikleikum í starfi og vinna að þróun þekkingar sinnar og hæfni.
Nemendur ljúka starfsþjálfun á vettvangi undir handleiðslu sérfræðinga. Nemendur velja vinnustaði í samráði við kennara. Þeir munu æfast í að beita aðferðum hagnýtrar atferlisgreiningar við lausn fjölbreyttra viðfangsefna. Nemar kynnast eigin styrkleikum og veikleikum í starfi og vinna að þróun þekkingar sinnar og hæfni.
Markmið námskeiðsins er að auka þekkingu á gagnreyndum og áhrifaríkum leiðum til að skilja, kenna og styðja við börn með röskun á einhverfurófinu og/eða þroskafrávik. Fjallað verður um áskoranir sem þessi hópur getur glímt við varðandi nám, hegðun eða félagsleg samskipti og ýmis álitamál tengd kennslu þeirra og stuðningi. Kynntar verða ýmsar matsaðferðir til að kortleggja af nákvæmni stöðu hvers einstaklings á mismunandi sviðum og hvernig slíkt mat er góður grundvöllur fyrir raunhæfa og skýra einstaklingsnámskrá. Fjallað verður um val á viðeigandi skammtíma- og langtímamarkmiðum með hliðsjón af niðurstöðum mats og óskum fjölskyldu. Gefin verða dæmi um kennslu- og/eða stuðningsáætlanir og veittar ráðleggingar um gerð einstaklingsmiðaðra áætlana.
Sérstök áhersla verður á umfjöllun um gagnreyndar aðferðir til að mæta margbreytilegum þörfum, hvort sem varðar nám, hegðun, tjáningu, samskipti eða daglegar athafnir. Þeirra á meðal eru heildstæð atferlisþjálfun, afmarkaðar kennsluæfingar, virknimat, boðskiptaþjálfun, náttúruleg kennsla og hreinlætisþjálfun. Fjallað verður um mikilvægi eftirfylgdar og hvernig hægt er að styðja við árangursríka framkvæmd kennslu/stuðnings og meta áhrif á færni, hegðun og/eða líðan barna. Samhliða allri umfjöllun verða ræddar leiðir til að stuðla að farsælu samstarfi allra hlutaðeigandi aðila með hagsmuni, styrkleika og velferð hvers einstaklings að leiðarljósi.
Meginviðfangsefni námskeiðsins snýr að grundvallarþáttum atferlisgreiningar og hagnýtingu hennar, meðal annars í skólastarfi og uppeldi. Fjallað verður um grunnlögmál hegðunar, hvernig þau birtast í samskiptum og hagnýtingu þeirra á sviði uppeldis og menntunar. Undirstöðuhugtök og megin aðferðir í hagnýtri atferlisgreiningu verða skilgreindar og ræddar með áherslu á hvernig hægt er nýta þessa nálgun til að bæta hegðun sem er félagslega mikilvæg. Gefin verða fjölbreytt dæmi um hagnýtingu atferlisgreiningar í uppeldi og skólastarfi. Námsefnið er kennt með fyrirlestrum, hagnýtum verkefnum og hópavinnu.
Nemendur ljúka starfsþjálfun á vettvangi undir handleiðslu sérfræðinga. Nemendur velja vinnustaði í samráði við kennara. Þeir munu æfast í að beita aðferðum hagnýtrar atferlisgreiningar við lausn fjölbreyttra viðfangsefna. Nemar kynnast eigin styrkleikum og veikleikum í starfi og vinna að þróun þekkingar sinnar og hæfni.
Fjallað verður um kennslu og námsörðugleika barna og unglinga, eðli þeirra, uppruna, mælitæki og greiningaraðferðir. Raunprófaðar kennsluaðferðir sem byggja á námslögmálin verða kynntar með áherslu á rannsóknir í hagnýtri atferlisgreiningu. Hugtakið raunprófuð kennsla verður kryfjað og viðmið kennd.
Í námskeiðinu er farið yfir siðareglur í starfi á sviði hagnýtrar atferlisgreiningar og mikilvægi faglegra vinnubragða. Áhersla er á ábyrga starfshætti, ábyrgð fagaðila gagnvart skjólstæðingum, faginu, samstarfsfólki og viðeigandi vinnubrögð. Fjallað verður um áhrif hlutdrægni hjá fagfólki og farið yfir algengar skekkjur sem geta haft áhrif á mat fagmanna. Einnig er fjallað um hvað einkennir góð og fagleg samskipti og samstarf, annarsvegar á milli fagaðila og hins vegar við aðstandendur. Samband laga og siðareglna verður athugað. Mikilvægi góðrar teymisvinnu og einkenni þess verða rædd. Námskeiðið uppfyllir kröfur sem ýmsir vottunaraðilar gera til þeirra sem starfa í atferlisgreiningu.
Námskeiðinu er ætlað að undirbúa nemendur til að fyrirbyggja, meta og draga úr hegðunarvanda með aðferðum hagnýtrar atferlisgreiningar. Fjallað verður um krefjandi hegðun barna og unglinga og áhrifaþætti hennar. Kynntar verða gagnreyndar og jákvæðar leiðir til að skapa hvetjandi námsumhverfi með stuðningi við jákvæða hegðun á einstaklingsgrundvelli, með áhættuhópum og á samræmdan hátt í bekknum eða skólanum öllum. Nemendur kynnast aðferðum við bekkjar- eða hópastjórnun og æfa framkvæmd virknimats og stuðningsáætlunar til að draga úr langvarandi hegðunarvanda. Fjallað verður um leiðir við ráðgjöf og handleiðslu í ofangreindum aðferðum. Í námskeiðinu öllu er lögð áhersla á mikilvægi jákvæðra samskipta og uppbyggilegs samstarfs við börn, foreldra, kennara og aðra fagaðila.
Nemendur ljúka starfsþjálfun á vettvangi undir handleiðslu sérfræðinga. Nemendur velja vinnustaði í samráði við kennara. Þeir munu æfast í að beita aðferðum hagnýtrar atferlisgreiningar við lausn fjölbreyttra viðfangsefna. Nemar kynnast eigin styrkleikum og veikleikum í starfi og vinna að þróun þekkingar sinnar og hæfni.
Nemendur ljúka starfsþjálfun á vettvangi undir handleiðslu sérfræðinga. Nemendur velja vinnustaði í samráði við kennara. Þeir munu æfast í að beita aðferðum hagnýtrar atferlisgreiningar við lausn fjölbreyttra viðfangsefna. Nemar kynnast eigin styrkleikum og veikleikum í starfi og vinna að þróun þekkingar sinnar og hæfni.
Atferlisgreining sem byggir á róttækri atferlishyggju B. F. Skinners er megininntak námskeiðsins . Kynnt verða grundvallaratriði virkra og klassískra vensla og önnur lögmál um hegðun og nám. Lítillega er fjallað um hvernig niðurstöður grunnrannsókna nýtast við kennslu, þjálfun og meðferð. Áhersla er lögð á grundvallarhugtök atferlisgreiningar.
Meistaranám í hagnýtri atferlisgreiningu er 120 eininga þverfræðilegt framhaldsnám og þar af skal hagnýtt rannsóknarverkefni vera 30 einingar. Rannsóknarverkefnið er unnið á öðru, þriðja og fjórða misseri meistaranáms í hagnýtri atferlisgreiningu.
Vor (2. misseri): Við lok þessa misseris á nemandi að velja sér viðfangsefni meistaraverkefnis í samráði við leiðbeinanda og hefja undirbúning.
Haust (3. misseri): Á þessu misseri afmarka nemendur rannsóknarviðfangsefni sitt og rannsóknarspurningar og leggja fram ítarlega og vel rökstudda rannsóknaráætlun til samþykktar fyrir leiðbeinanda meistaraverkefnis hagnýtri atferlisgreiningu. Nemendur skulu enn fremur ljúka vinnu á fræðilegum bakgrunni verkefnisins á þessari önn og sjá um að senda umsóknir til viðeigandi aðila ef þörf krefur, t.d. Vísindasiðanefndar Íslands eða Vísindasiðanefndar HÍ, eftir því sem við á.
Vor (4. misseri): Vinnu við lokaverkefnið lýkur á þessari síðustu önn námsins með skrifum fræðigreinar um rannsóknina.
Námsmat: Staðið/fallið.
Þetta er klíniskt námskeið þar sem nemendur munu fá úhlutaðan nemanda í grunnskóla sem dregist hefur aftur úr í námi. Markmiðið með verkefninu er að beita raunprófuðum kennsluháttum sem lesið var um í námskeiðinu Gagnreyndar aðferðir í kennslu og námi A, haustið á undan. Í vikulegum kennslutímum verður farið yfir stöðu hvers máls og nemendur taka þátt í að leysa vanda sem upp kann að koma. Nemendur sem hafa kynnst svona vinnu áður eins og greint er frá hér að ofan, t.d. í lokaverkefni, munu mæla áreiðanleika og meðferðartryggð hjá þeim sem vinna með nemandanum, stundum aðstoða í kennslu og halda skýrslu um ákvarðanir sem teknar eru til að leysa vanda og athuga hvort þeim er fylgt eftir.
Í námskeiðinu eru kennd grundvallaratriði einliðasniða (N=1) og hvernig hægt er að rannsaka, fylgjast með og svara spurningum um áhrif inngrips á hegðun fólks. Fjallað verður um helstu einstaklingstilraunasniðin og helstu atriði í hönnun, framkvæmd og úrvinnslu rannsókna með einliðasniði, allt frá vali og skilgreiningu á markhegðun til mats á áhrifum inngrips.
Nemendur ljúka starfsþjálfun á vettvangi undir handleiðslu sérfræðinga. Nemendur velja vinnustaði í samráði við kennara. Þeir munu æfast í að beita aðferðum hagnýtrar atferlisgreiningar við lausn fjölbreyttra viðfangsefna. Nemar kynnast eigin styrkleikum og veikleikum í starfi og vinna að þróun þekkingar sinnar og hæfni.
Námskeiðið er kennt samhliða Aðferðum í hagnýtri atferlisgreiningu A. Í þessum hluta fá nemendur að kynnast betur einstaklingstilraunasniðum (single subjects designs) með því að lesa birtar greinar um rannsóknir sem hafa beitt þessum aðferðum til að meta árangur íhlutunar. Nemendur fá einnig æfingu í að kynna og ræða slíkan texta. Áhersla er á sýn Sidman á þessa aðferðarfræði.
Í námskeiðinu er farið yfir mikilvægi faglegra vinnubragða og siðareglur rannsókna í hagnýtri atferlisgreiningu. Áhersla er á ábyrga starfshætti og ábyrgð fagaðila gagnvart þátttakendum í rannsóknum og viðeigandi vinnubrögð við rannsóknastörf, t.d. réttindi og trúnaður við þátttakendur, leyfi til gagnaöflunar og úrvinnslu gagna. Fjallað verður um fagleg vinnubrögð varðandi skipulag, vinnslu, dreifingu og kynningu niðurstaðna og einnig rætt um það hvernig brugðist er við óheiðarleika og misbeitingu.
Meistaranám í hagnýtri atferlisgreiningu er 120 eininga þverfræðilegt framhaldsnám og þar af skal hagnýtt rannsóknarverkefni vera 30 einingar. Rannsóknarverkefnið er unnið á öðru, þriðja og fjórða misseri meistaranáms í hagnýtri atferlisgreiningu.
Vor (2. misseri): Við lok þessa misseris á nemandi að velja sér viðfangsefni meistaraverkefnis í samráði við leiðbeinanda og hefja undirbúning.
Haust (3. misseri): Á þessu misseri afmarka nemendur rannsóknarviðfangsefni sitt og rannsóknarspurningar og leggja fram ítarlega og vel rökstudda rannsóknaráætlun til samþykktar fyrir leiðbeinanda meistaraverkefnis hagnýtri atferlisgreiningu. Nemendur skulu enn fremur ljúka vinnu á fræðilegum bakgrunni verkefnisins á þessari önn og sjá um að senda umsóknir til viðeigandi aðila ef þörf krefur, t.d. Vísindasiðanefndar Íslands eða Vísindasiðanefndar HÍ, eftir því sem við á.
Vor (4. misseri): Vinnu við lokaverkefnið lýkur á þessari síðustu önn námsins með skrifum fræðigreinar um rannsóknina.
Námsmat: Staðið/fallið.
Nemendur ljúka starfsþjálfun á vettvangi undir handleiðslu sérfræðinga. Nemendur velja vinnustaði í samráði við kennara. Þeir munu æfast í að beita aðferðum hagnýtrar atferlisgreiningar við lausn fjölbreyttra viðfangsefna. Nemar kynnast eigin styrkleikum og veikleikum í starfi og vinna að þróun þekkingar sinnar og hæfni.
Nemendur ljúka starfsþjálfun á vettvangi undir handleiðslu sérfræðinga. Nemendur velja vinnustaði í samráði við kennara. Þeir munu æfast í að beita aðferðum hagnýtrar atferlisgreiningar við lausn fjölbreyttra viðfangsefna. Nemar kynnast eigin styrkleikum og veikleikum í starfi og vinna að þróun þekkingar sinnar og hæfni.
Stundataflan hér að neðan gildir fyrir yfirstandandi námsár og er einungis til viðmiðunar..
Breytingar geta orðið á stundatöflu haustmisseris í ágúst og september og á stundatöflu vormisseris í desember og janúar. Endanlega stundatöflu finnur þú í Uglu þegar kennsla hefst.
Athugið: Ekki ætti að nota þessa stundatöflu til að skipuleggja vinnu ef þú ert í hlutastarfi.
Háskóli Íslands á í samstarfi við yfir 400 háskóla um allan heim. Það veitir nemendum HÍ einstakt tækifæri til að stunda hluta af náminu erlendis, öðlast alþjóðlega reynslu og styrkja stöðu sína á vinnumarkaði.
Nám erlendis er alltaf háð samþykki deildar.
Til að geta sótt um námsdvöl erlendis þarf námsleið við HÍ að vera að lágmarki:
Nemendur geta fengið námskeið sem tekin eru erlendis metin sem hluta af námi við HÍ, þannig að námsdvölin þarf ekki að lengja námstímann. Nemendur semja um mat á einingum við deildina áður en skiptinámið hefst með því að fylla út námssamning.
Nám í hagnýtri atferlisgreiningu býður upp á fjölbreytta starfsmöguleika að námi loknu. Fagfólk með þekkingu á faginu getur beitt henni á margvíslegum vettvangi. Þekking í hagnýtri atferlisgreiningu nýtist alls staðar þar sem unnið er með fólki.
Fólk með þessa menntun starfar meðal annars við:
Listinn er ekki tæmandi.
Námsleiðin er þverfagleg og skarast því tvö nemendafélög við hana.
Á hverju hefur þú áhuga?
Skref fyrir skref
Á Þjónustuborði Háskólatorgs færðu aðstoð og upplýsingar um þjónustu Háskóla Íslands. Þú getur komið við á Háskólatorgi eða notað vefspjallið neðst í hægra horninu á þessari síðu.
