Umsækjendur þurfa að hafa lokið MA-prófi eða sambærilegu prófi. Einnig er tekið tillit til annarrar náms og starfsreynslu við mat á umsóknum. Umsókn er skilað á umsóknarvef Háskóla Íslands. Nauðsynlegt er að henni fylgi ítarleg lýsing á fyrirhuguðu doktorsverkefni. Í umsókn þarf einnig að koma fram hvaða leiðbeinanda óskað er eftir. Þá er mikilvægt að umsækjendur geri grein fyrir fræðilegum undirbúningi sínum þannig að hægt sé að meta hvort og þá hvaða undirbúningsnámskeið kunna að koma að gagni samhliða náminu eða áður en doktorsnám getur hafist.
Doktorsnám í menningarfræði skiptist í annars vegar almennan hluta (60 ECTS einingar) og hins vegar doktorsritgerð (180 ECTS einingar). Í almennur hluti námsins felst í þjálfun sem styrkir nemanda sem sjálfstæðan fræðimann. Það skiptist í námskeið, fræðileg skrif og birtingar og kennslu.
Eftir að umsókn hefur verið samþykkt er skipuð doktorsnefnd sem í sitja leiðbeinandi og tveir til þrír fastir kennarar eða viðurkenndir sérfræðingar á fræðasviðinu. Þeir skulu hafa doktorspróf eða jafngildi þess. Samskipti við doktorsnefnd fara fram í gegnum leiðbeinanda sem boðar fundi nefndarinnar eftir því sem þörf krefur. Leiðbeinandi vinnur með doktorsnema í samræmi við þann tímaramma sem deild setur.
Doktorsnemi ákveður í samráði við doktorsnefnd hvernig almennum hluta námsins er lokið. Einnig leiðbeinir nefndin um námskeið sem gagnlegt væri fyrir nemanda að ljúka til að styrkja fræðilegan grunn. Æskilegt er að nemandi sæki námskeið, vinnufundi, málþing eða ráðstefnur erlendis, eða dvelji um skeið við nám eða rannsóknir við erlendan háskóla.
Doktorsnemi skilar doktorsnefnd lýsingu á rannsóknarefni sínu (prospectus) í lok annars misseris, alla jafna, og gerir grein fyrir henni á fundi með nefndinni. Lýsingin inniheldur stutta greinargerð fyrir viðfangsefni, greiningu á nokkrum meginspurningum ritgerðarinnar og greinargerð fyrir heimildum og fyrihugaðri vinnu með þær.
Leiðbeinandi aðstoðar doktorsnema við að koma að kennslu á sínu sviði á meðan á náminu stendur. Skólinn veitir nemendum vinnuaðstöðu hvetur þá til að taka virkan þátt í vísindastarfi á sínu sviði. Á vettvangi námsbrautar eru skipulagðar málstofur doktorsnema sem gert er ráð fyrir að allir taki þátt í. Í lok náms síns leggur doktorsnemi fram ritgerð til varnar. Fallist doktorsnefnd á að verkið sé tækt til varnar er skipulögð doktorsvörn sem opin er almenningi. Doktorsritgerð skal alla jafna ekki vera lengri en 100.000 orð.
Sjá nánar um ritun doktorsritgerðar og námsframvindu í reglum um doktorsnám við Hugvísindasvið (http://www.hi.is/adalvefur/reglur_nr_1160_2015).
Jón Bragi Pálsson
Verkefnisstjóri.