Sjálfbær þróun, stefnumótun umhverfismála og stjórnun náttúruauðlinda (UAU101F)

Ýmsum aðferðum má beita til að hafa áhrif á lífsstíl fólks og hegðun til að draga úr óæskilegum áhrifum á umhverfið og stuðla að sjálfbærri þróun. Þetta námskeið fjallar um umhverfis og auðlindastjórnun sem hefur að markmiði sjálfbæra þróun. Námskeiðinu er skipt í þrjá hluta. Í þeim fyrsta er fjallað um sjálfbæra þróun og hugtakið skilgreint frá ýmsum sjónarhornum. Sérstaklega er rætt hvort hagvöxtur samrýmist sjálfbærri þróun, hvernig megi samræma hin mörgu markmið sem felast í sjálfbærri þróun, umhverfisvísar og framkvæmd markmiða sjálfbærrar þróunnar. Í öðrum hluta verður fjallað um aðferðir sem notaðar eru við ákvarðanatöku í umhverfis og auðlindastjórnun svo sem ákvarðanagreiningu, og kostnaðar-og ábatagreiningu sem og mat á virði nátturuauðs. Í síðasta hluta námskeiðsins verða ýmis stjórntæki sem notuð eru til umhverfis- og auðlindastjórnunar kynnt og krufin til mergjar í alþjóðlegu samhengi, bæði hvað varðar hugmyndafræðilegan grunn þeirra og þær aðferðir sem þau byggja á. Þau dæmi sem tekin eru breytast ár frá ári og byggja á áhuga þeirra nemenda sem taka námskeiðið hvert ár, svo sem kvótakerfi, skilagjöld, mengunarskattar og fjölmarkmiða stjórnun.

Hafið og sjálfbærni (UAU128F)

Conservation and sustainable use of the world oceans and marine resources is one of the biggest challenges of our time. The course offers a broad and comprehensive overview of the marine environment in a global perspective, in relation to the three pillars of sustainable development. The course will cover an overview of major oceanography features globally and locally. The course covers biological and fisheries science definitions that are important in marine resource management in relation to biological and ecological processes that may influence the resources such as stock size or distribution. The impact of climate change and large-scale changes in the marine environment will be covered and set in context with related variation in marine resources. The course covers multiple processes and environmental change impacting Oceans and their sustainability, such as pollution, ocean acidification, coral bleaching and trophic cascades. The role of different policies for the marine environment and its sustainable development will be explored with a focus on their multi-level nature and diverse ecosystem services, connecting global commitments to local realities. The role and implementation of Marine Protected Areas (MPA’s) will be discussed in international and local context. The course offers basic training in the theory of and practice of resources management of Ocean resources such as fisheries. Different management tools are explored, along with natural and institutional requirements. Appropriate management choices for different management problems are discussed. The student is provided with a solid understanding of the basic principles of sustainable marine resource policy and practical training in the design and implementation of such a policy.

Inngangsnámskeið fyrir UAU-nema (UAU115F)

Námskeiðið er inngangur að rannsóknum og vísindasamfélaginu. Farið verður yfir hagnýtar upplýsingar fyrir meistaranema í umhverfis- og auðlindafræði, svo sem hverju eiga nemendur von á, hver eru réttindi og skyldur nemenda, fræðileg vinnubrögð, möguleikar á starfsframa, samstarf og hlutverk leiðbeinenda og nemenda. Einnig verður farið yfir hvernig standa skal að heimildaleit, þróun rannsóknaverkefna og skrifum rannsóknaáætlana.

Nemandi skráir sig í Inngangsnámskeið fyrir UAU-nema (UAU115F eða UAU246F ) annað hvort að vori eða hausti, ekki er hægt að taka bæði námskeiðin. UAU115F er kennt í upphafi haustmisseris, UAU246F er kennt í upphafi vormisseris.

Námskeiðið verður kennt í ágúst áður en kennsla hefst. 

Náttúruauðlindir og fiskihagfræði (HAG031M)

Markmið þessa námskeiðs er að kynna og útskýra hagræn grundvallarlögmál um nýtingu náttúruaðlinda. Hagkvæmasta nýting í kyrrstæðu og tímatengdu samhengi er leidd út. Ástæðurnar fyrir því að nýting náttúruauðlinda er iðulega ekki hagkvæm eru raktar og útskýrðar. Á þeim grundvelli er fjallað um hagkvæm stjórnkerfi fyrir nýtingu náttúruauðlinda. Hagfræði fiskveiða, orkulinda og umhverfisgæða er skoðuð sérstaklega. Beitt er greiningaraðferðum hagfræðinnar.

Sjávarvistfræði (LÍF201M)

Í námskeiðinu verður fjallað um uppbyggingu og virkni sjávar- og vatnavistkerfa. Auk þess verður áhersla á haffræði, eðlis- og efnafræði sjávar og vatna, einkenni búsvæða og lífríkis á norðlægum breiddargráðum, næringarefnaferla, fæðukeðjur, líffræðilega fjölbreytni, samfélagsvistfræði og búsvæðanýtingu. Farið verður yfir nýtingu stofna í sjó og ferskvatni hérlendis. Feltferðir, verkefni og dæmatímar kynna nemendur fyrir vistkerfum sjávar, ferskvatns og fjörunnar. Verkefnin eru byggð upp með rannsóknaráherslum, út frá vísindalegum tilgátum, beitingu aðferða við öflun gagna og úrvinnslu. Nemendur rita einnig ritgerð um tiltekið efni innan fagsins og halda erindi um það fyrir kennara og samnemendur.

Law of the Sea (LÖG213F)

Um er að ræða námskeið kennt á ensku um hafrétt sem er eitt sérsviða þjóðaréttar og er einkum ætlað fyrir meistaranema við Lagadeild, skiptinema og mögulega einnig aðra nema við háskólann sem leggja stund á nám er tengist hafrétti og auðlindum. Stefnt er að því að nemendur verði að námi loknu færir um að leysa viðfangsefni á sviði hafréttar og einnig til að stunda rannsóknir á því sviði. Grunnur námsins byggir á Hafréttarsáttmála SÞ sem telst vera heildstæður þjóðréttarsamningur á sviði hafréttar. Þá verður einnig  fjallað um aðra mikilvæga samninga á sviði hafréttar á borð við Úthafsveiðisáttmála SÞ, o.fl. Áhersla er lögð á að gera grein fyrir afmörkun ólíkra svæða á hafi og á hafsbotni, auk þess að gera grein fyrir ólíkum réttindum og skyldum strandríkja og annarra ríkja á þeim mismunandi hafsvæðum.

Verndarsvæði í sjó (UAU260M)

Verndarsvæði í sjó gegna mikilvægu hlutverki til að viðhalda líffræðilegum fjölbreytileika hafsins sem og við stjórnun fiskveiða og hverskonar annarri nýtingu. Stjórnun verndarsvæða í sjó er gjarnan í samstarfi ríkis, sveitarfélaga og annarra staðbundinna aðila. Virk verndarsvæði í hafi eru þó enn fágæt og aðeins um 8% alls hafsvæðis eru alfriðað. Á næstu árum er hins vegar stefnt að verulegri aukingu slíkar svæða, en í nýju samkomulag um líffræðilega fjöldbreytni á vegum Sameinuðu þjóðanna (UN-CBD) var samþykkt að þau skuli ná yfir 30% allra hafsvæðis.  Mögulegt er að ná markmiðum verndarsvæða í sjó með góðum stjórnunar- og verndaráætlunum, virkri framkvæmd og eftirfylgni verndaráætlana sem og virku eftirliti. Notagildi verndarsvæða í sjó eru fjölmörg og margbreytileg en erfitt getur reynst að ná markmiðum um vernd, til dæmis vegna ólöglegra veiða og ef lögum og reglum er ábótavant. Góð þekking á staðháttum, góðar verndaráætlanir, nægt fjármagn og fjárfesting í mannauði eru nauðsynleg til að markmið verndarsvæða í sjó skili tilætluðum árangri. Í námskeiðinu verður fjallað um hugmyndafræði verndarsvæða í sjó, stofnun slíkra svæða, stjórnkerfi þeirra sem og verklag við gerð stjórnunar- og verndaáætlana.

Námskeiðið er venjulega kennt aðra vikuna í maí ár hvert í Stykkishólmi, með áherslu á verndarsvæði Breiðafjarðar.  Námskeiðið byggist á kennslu, vettvangsferðum og hópavinnu. Nemendur bera sjálfir ábyrgð á flutningskostnaði til Stykkishólms, gistingu og fæði. 

Stjórnkerfi umhverfis- og auðlindamála (UAU201F)

Í sumum aðstæðum hefur maðurinn samskipti við umhverfið og nýtir náttúruauðlindir á sjálfbæran hátt, en ekki í öðrum. Það sem skýrir muninn sem stafar af samskiptum manna og umhverfis er stjórnun. Hægt er að skilja umhverfisstjórnun sem samfélagslegt hlutverk sem miðar að því að stýra og leiðbeina aðgerðum manna – sem eru einstaklingar, lítill staðbundinn notendahópur eða alþjóðasamfélagið – í átt að tilætluðum árangri frá niðurstöðum sem teljast óæskilegar (Young, 2013).

Námskeiðið beinir sjónum sínum að því að kynna og efla skilning á mismunandi víddum umhverfis- og náttúruauðlindastjórnunar í samhengi við sjálfbærni.

Það skiptist í fjóra samtengda hluta:

1. Umhverfisstjórnun: Grunnatriði. Hvað er stjórnun? Umhverfið sem vettvangur samhæfingar og átaka. Hvernig skiljum við aðila, hlutverk þeirra og ákvarðanatöku? Vald og valdatengsl. Stofnanir og stofnanabreytingar. Félagsvistfræðileg kerfi. Stjórnskipulag. Almannagæði.
2. Alþjóðleg og innlend umhverfisstjórnun. Alþjóðleg umhverfisstjórnun og stofnanir, s.s. ESB, SÞ, Umhverfisstofnun Sameinuðu þjóðanna, FAO, Alþjóðabankinn o.fl. Norður-Suður málefni. Umhverfislegt stjórnfyrirkomulag; óson, loftslagsbreytingar, eyðimerkurmyndun o.fl. Samlegðaráhrif. Kynning á umhverfisstjórnun á Íslandi og hvernig hún tengist ákvarðanatöku með tilliti til umhverfis og auðlinda. Stjórnskipulag, miðlæg og staðbundin ákvarðanataka. Tengsl ýmissa stjórnsýslustiga, þings, ráðuneyta, stofnana.
3. Almannaábyrgð og umhverfismál. Þátttaka almennings. Hvernig getur almenningur haft áhrif á ákvarðanatöku? Innlend og alþjóðleg umhverfisverndarsamtök.
4. Stjórnarhættir fyrirtækja í sjálfbærnisamhengi. Þessi hluti námskeiðsins fjallar um stjórnarhætti fyrirtækja, eins og lýst er í leiðbeiningum Nasdaq um stjórnarhætti fyrirtækja sett í samhengi við sjálfbærniáherslur fyrirtækja. Viðkomandi umræðuna er umboðsskylda (e. fiduciary duty), ESRS staðlar um stjórnarhætti (ERSR G1) og þverlægir staðlar (ESRS 1 og 2; ESRS G1), heimsmarkmið 8-10, 12, 13, 17, grundvallarviðmið Global Compact sáttmála Sameinuðu þjóðanna um samfélagslega ábyrgð númer 10, almennir staðlar GRI sem og 200 staðla serían, efnahagslegt viðskiptamódel (e. economic layer canvas) o.fl.

Inngangsnámskeið fyrir UAU-nema (UAU246F)

Námskeiðið er inngangur að rannsóknum og vísindasamfélaginu. Farið verður yfir hagnýtar upplýsingar fyrir meistaranema í umhverfis- og auðlindafræði, svo sem hverju eiga nemendur von á, hver eru réttindi og skyldur nemenda, fræðileg vinnubrögð, möguleikar á starfsframa, samstarf og hlutverk leiðbeinenda og nemenda. Einnig verður farið yfir hvernig standa skal að heimildaleit, þróun rannsóknaverkefna og skrifum rannsóknaáætlana.

Nemandi skráir sig í Inngangsnámskeið fyrir UAU-nema (UAU115F eða UAU246F ) annað hvort að vori eða hausti, ekki er hægt að taka bæði námskeiðin. UAU115F er kennt í upphafi haustmisseris, UAU246F er kennt í upphafi vormisseris.

Námskeiðið verður kennt í janúar áður en kennsla hefst. 

Vísindamiðlun og ritgerðaskrif (UAU116F)

Hvernig skal byggja upp og skrifa rannsóknarritgerð. Grundvallaratriði fyrir munnlegar kynningar. Hvernig skal rita vísindagreinar.

Námskeiðið er kennt á hverju misseri og er skylda fyrir meistaranema í umhverfis- og auðlindafræði.

Nemendur verða að vera komin áleiðis í skrifum meistararitgerðar þegar þau taka námskeiðið og þurfa að skila rannsóknaráætlun meistararitgerðar strax í upphafi námskeiðs.

Nemandi skráir sig í námskeiðið Vísindamiðlun og ritgerðarskrif (UAU116F eða UAU244F) annað hvort að vori eða hausti, ekki er hægt að taka bæði námskeiðin.

Vísindamiðlun og ritgerðaskrif (UAU244F)

Hvernig skal byggja upp og skrifa rannsóknarritgerð. Grundvallaratriði fyrir munnlegar kynningar. Hvernig skal rita vísindagreinar.

Námskeiðið er kennt á hverju misseri og er skylda fyrir meistaranema í umhverfis- og auðlindafræði.

Nemendur verða að vera komin áleiðis í skrifum meistararitgerðar þegar þau taka námskeiðið og þurfa að skila rannsóknaráætlun meistararitgerðar strax í upphafi námskeiðs.

Nemandi skráir sig í námskeiðið Vísindamiðlun og ritgerðarskrif (UAU116F eða UAU244F) annað hvort að vori eða hausti, ekki er hægt að taka bæði námskeiðin.

Hagnýtt línuleg tölfræðilíkön (STÆ312M)

Í námskeiðinu er fjallað um einfalda og fjölvíða aðhvarfsgreiningu ásamt fervikagreiningu (ANOVA) og samvikagreiningu (ANCOVA). Að auki er farið í tvíkosta aðhvarfsgreiningu (binomial regression) og rætt um hugtök því tengt, svo sem gagnlíkindi (odds) og gagnlíkindahlutfall (odds ratio).
Námskeiðið er framhald af dæmigerðu grunnnámskeiði í tölfræði sem kennd eru á hinum ýmsu sviðum skólans. Farið verður í aðferðir til að meta stika í línulegum líkönum, hvernig smíða má öryggisbil og kanna tilgátur fyrir stikana, hverjar forsendur líkananna eru og hvað hægt sé að gera sé þeim ekki fullnægt. Verkefni eru unnin í tölfræðihugbúnaðinum R.

Umhverfisstjórnun fyrirtækja (UAU109M)

Í þessu námskeiði er leitast við að kanna ábyrgð fyrirtækja gagnvart umhverfinu. Miðað er við virka þátttöku nemenda með því að greina málefnum sem tengjast fyrirtækjum, umhverfismálum og hagaðilum, en það er t.d. gert með hermileikjum (simulations) og tilviksgreiningum (case studies).

Markmið námskeiðsins er að skapa skilning á og kenna nemendum að velja og nota nauðsynleg tæki til að leggja mat á markmið og taka ákvarðanir þegar kemur að umhverfis- og auðlindastjórnun í samhengi við sjálfbæra þróun. Þar má t.d. nefna Þar á meðal má nefna Heimsmarkmið Sameinuðu þjóðanna um sjálfbæra þróun, Parísarsamkomulagið, grundvallarviðmið Global Compact sáttmála Sameinuðu þjóðanna um samfélagslega ábyrgð, Global Reporting Initiative og fleira.

Námskeiðinu er skipt upp í þrjá hluta. Í hluta eitt munum við kanna hver er uppruni og merking á ábyrgð fyrirtækja. Í öðrum hluta er lögð áhersla á það hvernig má stjórna og innleiða ábyrgð fyrirtækja. Í þriðja hluta munum við læra um ábyrgð fyrirtækja út frá áhrifum, gagnrýni og framtíðarhorfum.

Í lok námskeiðsins er gert ráð fyrir að nemendur hafi að nemendur hafi öðlist fræðilegan skilning á viðfangsefninu, geti beitt þeim aðferðum sem kenndar hafa verið og séu læsir á upplýsingar sem snúa að fyrirtækjum, umhverfistengdum viðfangsefnum þeirra og árangri og áhrifum.

Sjálfbærni og fjármál (UAU129F)

Í þessu námskeiði öðlast nemendur skilning á samspili umhverfisfræða og fjármálamarkaða.
Nemendur öðlast skilning á aðferðafræði grænna skuldabréfa, viðeigandi leiðbeiningar við smíði grænna og sjálfbærra fjármálaramma, ferli við útgáfu, uppbygging grænna ramma, vottun og helstu aðferðir og hugtök við framsetningu áhrifaskýrslna. Nemendur öðlast færni í uppbyggingu sjálfbærra fjármálaramma og hvernig þeir eru nýttir, sér í lagi innan fjármálafyrirtækja. Farið er yfir sjálfbærniáhættumat, uppbyggingu aðferðafræða við greiningu UFS (umhverfi, félagslegir þættir og stjórnarhættir) áhættu og nýtingu niðurstaða við fjárfestingaákvarðanir og uppbyggingu eignasafna. Farið er yfir helstu lykiltölur sem fjármálafyrirtæki þurfa að þekkja varðandi útlána og fjárfestingasöfn sín, s.s. GAR (Green asset ratio) og BTAR (book taxonomy aligned ratio). Farið er yfir tegundir loftslagsáhættu samkvæmt TCFD (Task force on climate related financial disclosures). Nemendur læra um aðferðafræði ábyrgra fjárfestinga og áhrifafjárfestinga og hvaða markmiðum fjárfestar sækjast eftir við slíkar fjárfestingar. Nemendur öðlast skilning á viðeigandi regluverki varðandi upplýsingagjöf, sér í lagi flokkunarreglugerð Evrópusambandsins (EU Taxonomy) og tengdum reglugerðum. Nemendur læra um fjármagnaða losun gróðurhúsalofttegunda með aðferðafræði PCAF (Partnership for Carbon Accounting Financials). Að lokum læra nemendur um þróun samspils á milli tryggingageirans og sjálfbærni.

Sjálfbær landbúnaður og byggðaþróun (UAU028F)

Öflugur sjálfbær landbúnaður, það er landbúnaður í sátt við umhverfi og samfélag er ein af grunnstoðum þróunar samfélaga um allan heim, ekki síst með tilliti til fæðuöryggis og byggðaþróunar.  

Námskeiðið veitir innsýn í fjölmörg þemu sjálfbærs landbúnaðar og byggðaþróunar og er skipt í 5 samtengda hluta: i) saga landbúnaðar og grundvallaratriði, þ.m.t. áhrif á samfélög og menningu, mismunandi tegundir landbúnaðar og framleiðsluhátta, erfðaauðlindir og dýravelferð;  ii) byggð og samfélag þ.m.t. byggðaþróunar og byggðamynsturs, skipulags og landnotkunar; iii) Umhverfi og náttúra þ.m.t. áhrif landbúnaðar á líffræðileg fjölbreytni, tengsl við loftslagsmál, hringrásarhagkerfi, vistkerfisþjónustu og auðlindanotkun;  iv) stefnur og stjórnkerfi þ.m.t. alþjóðasamningar, stefna ESB, stjórnsýsla og stofnanir og stefnumótun og, v) nýsköpun, framleiðsla og markaðsmál þ.m.t. fjármögnun og umgjörð nýsköpunar í landbúnaði, markaðsetning og styrkir, hvatar og fjármögnunarleiðir.

Arctic Politics in International Context (ASK113F)

This course examines the aims, interests, opportunities, and challenges of states, non-state actors, regional fora, and international organizations in a changing Arctic region. With a focus on policy, politics, and current issues, it analyses the contemporary dilemmas posed by Arctic governance, cooperation, and imaginaries of the region.

Building on the fundamentals taught in ‘Introduction to Arctic Studies’, this course investigates the Arctic policies of the ‘Arctic Eight’ states, as well as states located outside the region. Five of the ‘Arctic Eight’ are Nordic small states, and so this angle is also considered. The role and achievements of other relevant entities such as the Arctic Council, the Arctic Coast Guard Forum, NATO, the EU, and the UN is also analyzed. The course has an international focus and provides an in-depth examination of the major political contours in today’s Arctic

Íslenskur sjávarútvegur (UAU122F)

NÁMSKEIÐIÐ ER KENNT VIÐ HÁSKÓLANN Á AKUREYRI

Í námskeiðinu fá nemendur yfirsýn um núverandi fyrirkomulag og þróun í íslenskum sjávarútvegi.

Helstu viðfangsefni: Ágrip af sögu íslensks sjávarútvegs. Vistkerfið og helstu sjávardýr í hafinu umhverfis Ísland. Hagtölur íslensks sjávarútvegs og umfjöllun um stærstu sjávarútvegsfyrirtækin. Fyrirkomulag og uppbygging skipa og veiðarfæri sem notuð eru á Íslandsmiðum. Yfirlit um helstu aðferðir við stjórnun fiskveiða með áherslu á íslenska aflamarkskerfið (kvótakerfið) og þróun þess. Afurðir, vinnsluleiðir og þróun markaða fyrir sjávarafurðir í gegnum tíðina. Starfsumhverfi, fjárhagsstaða og afkoma fyrirtækja í sjávarútvegi. Virðiskeðja sjávarútvegs og hugtökin „fullnýting afurða“ og „hámörkun verðmæta í stað magns“. Verklegur hluti námskeiðsins inniheldur heimsókn í fiskiðjuver og skip, ásamt æfingu í flökun og framleiðslu helstu afurða af botnfiskflaki. Námsmat: Fræðiritgerð með gagnagreiningu og fyrirlestri, auk verklegrar æfingar með skýrslu. Umræðutímar eru við tiltekna námsþætti hér að ofan til þess að dýpka skilning nemenda og auka þátttöku þeirra.

Fiskiðnaðartækni 1 (VÉL502M)

Markmið: Að gera nemendur færa um að skilja þýðingu góðrar meðferðar á fiskafla og fiskafurðum og að reikna út nauðsynlegar stærðir í vinnslu sjávarfangs. Námsefni m.a.:  Helstu fiskistofnar, veiðimynstur og veiðarfæri, aflameðferð, efni og efnabreytingar, prótein, fita o.fl., þættir, sem hafa áhrif á efnabreytingar, s.s. hitastig, selta, loftaðgangur, raki, sýrustig o.fl. Skemmdareinkenni á sjávarfangi vegna örveru- og efnabreytinga. Mikilvægar örverur og vöxtur örvera í sjávarfangi og tengsl við þrifavæna hönnun. Vöxtur örvera vegna hita, seltu, loftaðgangs, sýrustigs, raka, aukaefna o.fl. Kynning á helstu verkunar- og varðveisluaðferðum, s.s. saltfiskverkun, skreiðarverkun, harðfiskverkun, kælingu, ofurkælingu og frystingu. Orku- og massavægi fyrir hvert vinnsluþrep og vinnslurásina í heild sinni. Verklegt: Einstaka vinnslueiningar greindar og/eða endurhannaðar. 

Nýsköpun og sjálfbærni í sjávarútvegi og eldi (VIÐ302M)

Í námskeiðinu munu nemendur fá innsýn inn í einn af hornsteinum íslensks atvinnulífs, sjávarútveg og eldi. Lögð er áhersla á nýsköpun, sjálfbærni, fullnýtingu sjávarafurða og tækifærin sem felast í tækniframförum, gervigreind og hringrásarhagkerfi. Þátttakendur fá einnig að kynnast því  hvernig íslenskur sjávarútvegur og eldi standast alþjóðlega samkeppni, leggja sitt af mörkum til heimsmarkmiða Sameinuðu þjóðanna og nýta íslenskt hugvit til að skapa aukið virði.

Með verkefnamiðuðu námi vinna nemendur raunhæf verkefni í samvinnu við fyrirtæki og stofnanir í greininni, þar sem tekist verður á við raunverulegar áskoranir tengdar markaðssetningu, sjálfbærni, tæknivæðingu og fullnýtingu til aukinnar verðmætasköpunar.

Áhersla er lögð á:

• Nýsköpun og þróun á fullnýtingu sjávarafurða.
• Sjálfbærni og tengsl við umhverfismál og hringrásarhagkerfi.
• Ný tækifæri með tækniframförum, svo sem gervigreind og framleiðslu með lágmarks kolefnisspori.
• Sögu, stjórnun og stefnumótun í sjávarútvegi og eldi.

Nemendur fá tækifæri til að heimsækja framúrskarandi fyrirtæki í greininni og læra í gegnum reynslu þeirra. Aðstaða fyrir verkefnavinnu verður í Sjávarklasanum, þar sem nemendur geta tengst frumkvöðlum í atvinnugreininni.

Námskeiðið er í nánu samstarfi við fyrirtæki, ráðuneyti og stofnanir í sjávarútvegi en samstarfsaðilar Viðskiptafræðideildar eru: Brim, Fisk, Ísfélag Vestmannaeyja, Ice Fresh, Íslandsstofa, Matvælaráðuneytið, Marel, Samherji, Síldarvinnslan, Sjávarklasinn, Vinnslustöðin og Vísir.

Athugið að skyldumæting er á Stefnumót við stjórnendur í sjávarútvegi

Lífmælingar (LÍF127F)

 Tölulegar aðferðir eru nauðsynlegur hluti margra greina líffræðinnar og nýtast við högun tilrauna og athugana, samantekt niðurstaðna og greiningu þeirra. Nemendur læra þessar aðferðir og meðhöndla fjölbreytt gögn úr líffræði, auk þess að fá þjálfun í að túlka niðurstöður mismunandi aðferða. Helstu aðferðir eru sennileikamat,  línuleg líkön, aðhvarf og fervikagreining og alhæfð línuleg líkön til að greina talningar. Fjölbreytugreining. Endursýnataka (skóþvengur og umröðunarpróf). Kennt verður að nota  tölfræðiforritið R til að framkvæma þær aðferðir sem fjallað er í fyrirlestrum.  Nemendur leysa verkefni sem byggja á líffræðilegum rannsóknum og fá ítarlega þjálfun í notkun R. Greining  á eigin gögnum eða viðameira gagnasetti sem tekið er saman í skýrslu og kynnt í fyrrlestri.

Námsmat: Verkefni 50%  og skriflegt próf 50%. Nemandi þarf að ná lágmarkseinkunn í báðum prófþáttum.

Megindlegar rannsóknaraðferðir I (MVS302F)

Markmið

Að nemendur þekki og geti beitt algengustu tölfræðiaðferðum við úrvinnslu gagna og geti metið tölfræðilegar niðurstöður. Að nemandi hafi kunnáttu og þekkingu til þess að greina og miðla tölulegum upplýsingum samkvæmt APA-7 útgáfustaðlinum (t.d. í vísindatímaritsgrein eða lokaritgerð) og geti sýnt frumkvæði við tölfræðilega úrvinnslu gagna. Einnig að nemendur kynnist helstu rannsóknarsniðum í megindlegri aðferðafræði.

Inntak og viðfangsefni

Fjallað verður um megindlegar rannsóknaraðferðir og ólík rannsóknarsnið. Í tölfræðihlutanum verður mest áhersla lögð á uppbyggingu og túlkun almenna línulega líkansins (e. general linear model) sem nær yfir fjölda sígildra tölfræðiaðferða s.s. fylgni, aðhvarfsgreiningu og dreifigreiningu. Einnig læra nemendur að beita aðferðum leitandi og staðfestandi þáttagreiningar. Að lokum verða nemendur kynntir fyrir einliðasniðnum, grunnhugsun bayesískrar tölfræði og mati á heildarvillu (e. total survey error). Nemendur læra að vinna greiningar með tölfræðiforriti. Mikil áhersla verður á skýra túlkun og miðlun megindlegra niðurstaðna samkvæmt APA-7 útgáfustaðlinum.

Vinnulag

Námskeiðið er kennt vikulega á fjarfundum að undanskyldum tveimur staðlotum (sjá vikuáætlun) þar sem gert er ráð fyrir að nemendur og kennarar mæti í eigin persónu. Hægt er að sækja um undanþágu frá því að mæta í eigin persónu ef nemandi á um mjög langan veg að fara (t.d. búsettir erlendis). Viðkomandi nemandi tekur þá þátt í staðlotunni um fjarfund. Nemendur verða að hafa nýjustu stöðugu (e. solid) útgáfu af jamovi (sjá jamovi.org) uppsetta á fartölvum sem þeir mæta með í kennslustundir. 

Faraldsfræði - megindleg aðferðafræði (LÝÐ107F)

Námskeiðið er inngangur að faraldsfræðilegum rannsóknaraðferðum og nálgun orsaka. Námskeiðið gefur yfirlit yfir mælingar á tíðni sjúkdóma, áhættu og afstæðri áhættu, gerðir faraldsfræðilegra rannsókna (tilraunir og íhlutandi rannsóknir, hóprannsóknir, tilfella-viðmiðsrannsóknir). Áhersla er lögð á kerfisbundna skekkjuvalda og á aðferðir til að sneiða hjá þeim á undirbúningsstigi rannsókna svo og í úrvinnslu gagna. Nemendur fá þjálfun í því að ritrýna faraldsfræðilegar rannsóknarniðurstöður.

Eigindlegar rannsóknaraðferðir I (MVS301F)

Í námskeiðinu verða teknar fyrir eigindlegar rannsóknaraðferðir, einkenni þeirra og saga. Kynntar verða helstu rannsóknarleiðir eða nálganir innan eigindlegar aðferða. Fjallað verður um aðferðir við gagnasöfnun og mismunandi tegundir gagna, s.s. viðtöl af ýmsum gerðum, sjónræn gögn og fyrirliggjandi gögn bæði sjónræn og textar. Kynntar verða mismunandi leiðir til að túlka og greina gögnin t.d. þema-, frásagnar- og orðræðugreining og nemendur þjálfaðir í að koma niðurstöðum frá sér á skipulegan og vandaðan hátt.

Vinnulag:

Þetta námskeið byggir á vendikennslu. Myndbönd með fyrirlestrum hverrar viku verða rædd á vikulegri vinnustofu. Vinnustofur eru ekki teknar upp. Nemendur vinna virkniverkefni sem þeir skila vikulega. Staðnemar vinna þau í tímum en fjarnemar vinna þau saman í hópum. Einnig þurfa nemendur að skila einstaklingsverkefnum.

Aðhvarfsgreining (FMÞ501M)

Markmið námskeiðsins er að nemendur öðlist skilning og verklega færni til að beita aðhvarfsgreiningu á eigin spýtur. Fjallað er um þau afbrigði aðhvarfsgreiningar sem hvað oftast eru notuð í rannsóknum á sviði félagsvísinda. Farið er í stjórnun breyta, notkun nafnbreyta, línuleg og ólínuleg líkön, aðferðir til þess að prófa miðlun breyta og samvirkni breyta og aðferðir til að nota breytur sem hafa skekkta dreifingu svo eitthvað sé nefnt. Fjallað er um forsendur aðhvarfsgreiningar og aðferðir til að fást við þær. Einnig er fjallað um "logistic" aðhvarfsgreiningu, þar sem háða breytan er tvígild nafnbreyta. Samhliða þessari umfjöllun verður farið í saumana á ályktunartölfræði, notkun marktektarprófa og túlkun niðurstaðna. Áhersla er lögð á að nemendur fái umtalsverða verklega reynslu af því að greina megindleg gögn. Kennari útvegar könnunargögn sem nemendur nota til þess að prófa þær aðferðir sem kenndar eru. Eftir fremsta megni verður reynt að samþætta fræðilegar spurningar og tilgátuprófun. Tölfræðiforritið SPSS fyrir Windows er notað.

Meistararitgerð í umhverfis- og auðlindafræði (UAU441L)

Meistararitgerð í umhverfis- og auðlindafræði er sjálfstætt rannsóknarverkefni sem nemandi vinnur undir leiðsögn kennara. Meistararitgerð er 30 eða 60 ECTS.

Meistaranemendur þurfa að velja sér leiðbeinanda í meistaraprófsritgerð úr hópi fastra akademískra starfsmanna Háskóla Íslands. Heimadeild leiðbeinanda segir til um frá hvaða deild nemandi mun brautskrást frá að námi loknu. Meistaraprófsritgerð skal leggja fram í samræmi við reglur þeirrar deildar sem nemandi brautskráist frá.

The Arctic Circle (UAU018M)

Með loftslagsbreytingum er talið að mikilvægi norðurslóða muni aukast á næstu áratugum þar sem náttúruauðlindir verða aðgengilegri og nýjar samgönguleiðir opnast. Á sama tíma skapast ógnir við viðkvæm vistkerfi og samfélög en efnhagsleg tækifæri verða einnig til. Arctic Circle samtökin mynda viðamikið tengslanet sem byggir á alþjóðlegu samstarfi og umræðu um framtíð norðurskautsins. Arctic Circle samtökin eru opinn og lýðræðislegur vettvangur með þátttöku ríkisstjórna, stofnana, fyrirtækja, háskóla, fræðimannahópa, umhverfissamtaka, samfélaga frumbyggja, almennra borgara og annars áhugafólks um þróun norðurskautsins og afleiðinga þess á framtíð jarðar. Árlega Arctic Circle ráðstefnan er stærsta alþjóðlega samkoman með áherslu á norðurskautið. Árlega mæta yfir 2000 þátttakendur frá yfir 50 löndum.

Á Arctic Circle ráðstefnunni hefur meðal annars verið fjallað um eftirtalin málefni:

• Bráðnun íss og öfgakennd veður
• Hlutverk og réttur innfæddra
• Öryggismál á norðurslóðum
• Innviðir fjárfestinga á norðuslóðum
• Byggðaþróun
• Innviðir flutningakerfa
• Orkumál
• Hlutverk Evrópu- og Asíuþjóða
• Asía og Norðursjávarsiglingaleiðin
• Lýðheilsa og velferð á heimskautasvæðum
• Vísindi og þekking frumbyggja
• Ferðamennska og flugsamgöngur á norðurslóðum
• Vistkerfi og haffræði
• Sjálfbær þróun
• Þróun endurnýjanlegrar orku fyrir afskekkt samfélög
• Tækifæri og ógnir við borun eftir náttúruauðlindum
• Auðlindir á norðuslóðum
• Viðskiptasamstarf á norðurslóðum
• Úthöfin á norðurslóðum
• Sjávarútvegur og lífrænar auðlindir
• Jarðfræði og jöklafræði
• Heimskautaréttur: sáttmálar og samningar
• Heimur háður ís: norðurslóðir og Himalaya

Á námskeiðinu taka nemendur þátt í Arctic Circle ráðstefnunni í Hörpu. Skyldumæting er fyrir nemendur á ráðstefnuna. Nemendur þurfa að mæta í tvær kennslustundir, eina stuttu fyrir ráðstefnuna og aðra stuttu eftir ráðstefnuna.

Arctic Circle Assembly verður 8. - 10. október 2026 í Hörpu. Skyldumæting er á ráðstefnuna, auk mætingar í eina session fyrir ráðstefnuna (6. október) og aðra í vikunni eftir ráðstefnuna. 

Nemendur greiða skráningargjald á ráðstefnuna. Gjaldið er almennt nemendagjald með afslætti. 

Vistferilsgreiningar í byggðu umhverfi (UMV119F)

Markmið: Að nemendur skilji mikilvægustu álagsþætti á umhverfið vegna notkunar og uppbyggingar hins byggða umhverfis. Að nemendur geti notað vistferilsgreiningu (LCA – life cycle assessment) á tiltekna framleiðsluvöru eða kerfi og skilji hin flóknu tengsl víxlverkana og gagnáhrifa sem tengjast kerfum hins byggða umhverfis.

 Efni: Námskeiðið kynnir fyrir nemendum hugsunarhátt vistferilsgreininga og gerir nemendum kleyft að skilja umhverfisáhrif notkunar og uppbyggingar hins byggða umhverfis. Helstu aðferðir vistferilsgreiningar eru kynntar með dæmum úr hinu byggða umhverfi. Áherslan er á að skilja og meta flókin tengsl víxlverkana og gagnáhrifa sem hafa tilhneigingu til að minnka áhrifamátt aðgerða sem eiga að draga úr umhverfisáhrifum; t.d. hvernig aukin hagkvæmni orkunýtingar tiltekinnar framleiðsluvöru getur aukið heildar orkunotkun, eða hvernig minnkun á akstri einkabifreiða getur aukið útblástur gróðurhúsalofttegunda vegna aukinna ferðalaga með flugi. Í heildina læra nemendur að hanna framleiðsluvörur og kerfi sem auka sjálfbærni hins byggða umhverfis og taka tillit til vistferils og kerfislegra skorða. Námskeiðið kynnir nemendur einnig fyrir notkun og ritun fræðigreina.

Kennsluhættir: Kennt er með fyrirlestrum, heimaverkefnum fyrir einstaklinga og hópverkefnum. Fyrirlestrar kynna hugtök og framkvæmd vistferilsgreiningar á framleiðsluvöru eða kerfi í hinu byggða umhverfi. Nemendur lesa fræðigreinar um efni fyrirlestra og skrifa umfjallanir. Lestur og ritun fræðigreina verður einnig kenndur í fyrirlestrum. Helstu skil fyrir námsmat er fræðigrein um vistferilsgreiningu framleiðsluvöru eða kerfis sem verður unnin í hópvinnu yfir misserið. Bestu fræðigreinarnar verða mögulega sendar til birtingar í fræðirit eða á vísindaráðstefnu.

 Námskeiðið hentar einnig nemendum utan umhverfis- og byggingarverkfræði, t.d. í öðrum verkfræðigreinum, umhverfis- og auðlindafræði, hagfræði, önnur umhverfisfræði.

Sjálfbær framtíð (UAU207M)

Markmið námskeiðsins er að þjálfa gagnrýna hugsun nemenda  og leiðtogahæfileika með sjálfbæra framtíð að markmiði. Námskeiðið mun kenna praktískar aðferðir sem minnka munu vistfótspor (e. ecological footprint), einstaklinga/fyrirtækja/stofnana/samfélags. Áhersla verður lögð á þverfræðileika og vísindalegan ramma sjálfbærni - byggðan á aðferðafræði "systems thinking". Nemendur munu læra að nýta vísindi í víðum skilningi til að styðja við regulgerðir (e. Policy), kynnast þeim eiginleikum og aðferðum sem þarf til að leiða breytingar þjóðfélaga í átt til sjálfbærni auk þeirra þátta sem nauðsynlegir eru þegar sjálfbær samfélög eru skipulögð.

Við lok námskeiðsins munu nemendur hafa öðlast hæfileika til að leiða breytingar samfélags í átt til sjálfbærrar framtíðar. Nemendur munu ma. annars geta leitt vinnustofur sem miða að sjálfbærni. Námsmat mun fara byggt á frammistöðu í vinnustofum, kynningum og hópverkefnum. 

Lotunámskeið, kennt yfir fjórar helgar. Dagsetningar á vormisseri 2023 eru: 20.-21. janúar, 10.-11. febrúar, 3.-4. mars og 24.-25. mars. 

Umhverfishagfræði (UAU206M)

Í þessu námskeiði er fjallað um ýmsar veigamiklar hliðar umhverfishagfræði. Rætt er um efnahagslegt gildi umhverfisins, mismunandi not þess, kostnað við umhverfisrýrnun og svokallaða "græna" landsframleiðslu. Ennfremur er fjallað sérstaklega um land, landnotkun og landvirði. Þá er geta markaðskerfisins til að framkalla hagkvæma nýtingu umhverfisins rannsökuð, aðferðir til að lagfæra "mistök" í því efni skoðaðar og bornar saman við hugmyndir umhverfissinna.

Kolefnisfótspor fyrirtækja (UAU027F)

Í þessu námskeiði öðlast nemendur færni í útreikningum á losun gróðurhúsalofttegunda frá rekstri fyrirtækja. Nemendur öðlast þekkingu á helstu aðferðafræðum við útreikninga, hvernig styðjast skal við gagnabanka og hvaða leiðir standa fyrirtækjum til boða við upplýsingagjöf (e. disclosure platforms), s.s. CDP, Nasdaq og GRI. Nemendur læra að þekkja umföng, notkun lífsferilsgreininga (LCA) við upplýsingagjöf, hvaða sjálfbærnimælikvarðar eru viðeigandi (e. material) og hvernig má skoða mótvægisaðgerðir í samhengi við rekstur fyrirtækja. Leiðbeiningar Greenhouse Gas Protocol eru grunnviðfangsefni námskeiðsins, enda eru þær leiðbeiningar gjarnan nýttar til grundvallar upplýsingagjöf. Við lok námskeiðs hafa nemendur færni til að reikna út losun gróðurhúsalofttegunda frá rekstri og virðiskeðju fyrirtækja og setja fram á viðeigandi vettvangi. Nemendur þekkja einnig þróun í aðferðafræði á útreikningum losunar gróðurhúsalofttegunda, sér í lagi með tilliti til fjármálastarfsemi. Nemendur þekkja einnig hvernig upplýsingar sem þessar eru nýttar, s.s. með tilliti til ESG áhættumats. 

Stefnumiðuð samfélagsábyrgð fyrirtækja (UAU262M)

Í þessu 14 vikna námskeiði er gert ráð fyrir virkri þátttöku nemenda. Námskeiðið byggir á þeirri hugmynd að þótt stjórnvöld og félagasamtök séu lykilaðilar í nútímasamfélagi, þá eru fyrirtæki að mestu ábyrg því að skapa þann auð sem velferð samfélagsins byggir á – en þau séu jafnframt hluti af þeim vandamálum sem skapast hefur. Við verðmætasköpun hafa aðgerðir þeirra áhrif á samfélagið, sem samanstendur af fjölbreyttum hópi hagsmunaaðila, og á náttúrulegt umhverfi. Á móti mótar samfélagið reglur og væntingar sem fyrirtæki þurfa að fylgja. Þetta felur meðal annars í sér að horfa til Heimsmarkmiða Sameinuðu þjóðanna um sjálfbæra þróun (markmið 1–5, 8, 9, 10, 11, 12, 13 og 16), Parísarsamkomulagið, the UN Global Compact, European Sustainability Reporting Standards (ESRS), Global Reporting Initiative o.fl. Þessi gagnvirkni milli fyrirtækja, samfélags (í víðasta skilningi) og náttúrulegs umhverfis er kjarni í samfélagslegri ábyrgð fyrirtækja (CSR), en viðfangsefnið verður skoða út frá stefnumiðuðu sjónarhorni.

Óháð sjónarmiðum um samskipti fyrirtækja og samfélags er samstarf þar á milli nauðsynlegt. Markmið námskeiðsins er að kanna víddir þessara samskipta út frá fjölbreyttum hagsmunaaðilum. Það felur í sér gagnvirka nálgun sem felur í sér greiningu á CSR-tengdum málefnum, hermilíkani og raundæmum.

Námskeiðið er sett upp í sex hlutm. Í fyrsta hlutanum er skoðað hvað samfélagsleg ábyrgð (CSR) fyrirtækja þýðir og hvaða drifkraftar liggja að baki CSR. Annar hluti fjallar um hagsmunaaðila og í þriðja hluta er lagalega sjónarhorn skoðað. Í fjórða hluta munum er atferli skoðað, í fimmta hluta er áherslá á stefnumiðað sjónarhorn og í sjötta hluta er áhersla á sjálfbærni og verðmætasköpun.

Hlutverk og stefnumótun alþjóðastofnana (ASK201F)

Alþjóðastofnunum hefur fjölgað verulega frá lokum síðari heimsstyrjaldar og samskipti ríkja fara í vaxandi mæli fram innan veggja þeirra. Í námskeiðinu verður gerð grein fyrir kenningum um eðli og hlutverk alþjóðastofnana og þeim ferlum sem stjórna starfsemi þeirra.

Í stað þess að fjalla sérstaklega um sögu og skipulag einstakra stofnana, mun þetta námskeið leggja áherslu á að kanna hið pólitíska kerfi sem liggur til grundvallar samstarfs ríkja innan alþjóðastofnana. Að hvaða leyti eru alþjóðastofnanir sjálfstæðir aðilar í alþjóðakerfinu?  Hverjir hafa áhrif á alþjóðastofnanir og hvernig gera þeir það? Hvernig eru alþjóðastofnanir fjármagnaðar og hvaða áhrif hefur það á rekstur þeirra? Hvers konar fólk vinnur í alþjóðastofnunum og hvaða áhrif hefur það á stofnanirnar sem það vinnur hjá? Þessum, og fleiri, spurningum verða gerð skil á námskeiðinu.

Nemendur munu kynnast þeim margvíslegu rannsóknaraðferðum sem nýttar eru til að svara þessum spurningum. Lesefni námskeiðsins er fjölbreytt og við munum m.a. nýta okkur sögulegar rannsóknir, tilviksrannsóknir,  og bæði eigindlegar og megindlegar fræðigreinar og bókakafla. Lögð verður sérstök áhersla á nýlegar rannsóknir á sviði alþjóðastjórnmála svo nemendur fá góða yfirsýn yfir stöðu fræðasviðsins. Markmið námskeiðsins er því tvíþætt: í fyrsta lagi, að nemendur öðlist skilning á þeim þáttum, bæði pólitískum og stjórnsýslulegum, sem stýra starfsemi alþjóðastofnana og, í öðru lagi, að gera nemendum kleift að kryfja og vinna með fjölbreyttar rannsóknir á sviði alþjóðastofnana í sinni eigin rannsóknarvinnu.

Námskeiðið byggir á helstu kenningum í alþjóðasamskiptum en ekki er gert ráð fyrir að nemendur búi yfir þekkingu á einstökum stofnunum umfram það sem almennt mætti telja eðlilegt af nemanda með áhuga á alþjóðamálum. Þar sem við á verður bætt við ítarefni fyrir á sem þurfa að kynna sér grunnstarfsemi einstakra stofnana betur. Áhersla verður lögð á stóru alþjóðlegu stofnanirnar, eins og Sameinuðu þjóðirnar, Alþjóðabankann og Alþjóðagjaldeyrissjóðinn, en við munum einnig fjalla um svæðisbundnar stofnanir, eins og Evrópuráðið, alþjóðleg félagasamtök (INGOs) og aðkomu einkaaðila að alþjóðakerfinu.

Tækninýsköpun (IÐN202M)

Markmiðið með námskeiðinu er að þjálfa nemendur í að skilja og spá fyrir um samspil tækniþróunar og nýsköpunar. Sérstök áhersla er á að geta gert grein fyrir og útskýrt grundvallaratriði tæknilegrar nýsköpunar og að setja fram rökstudda spá um tækifæri til nýsköpunar á tæknisviði sem er í mótun. Námið fer fyrst og fremst fram með aðstoð gervigreindar (stór mállíkön) þar sem niðurstöður gervigreindarinnar eru rýndar á skipulegan hátt m.a. með astoð gagna og með hjálp frá hópnum, kennara og sérfræðingum.

Almenn haffræði 1 (JAR414M)

Markmið námskeiðs er að nemendur öðlist yfirsýn á undirstöðum almennrar haffræði, gerð hafsbotns, eðlis- og efna- og lífefnafræði sjávar.  Ennfremur hvernig samspil þessara þátta mótar aðstæðurnar í höfunum. Viðfangsefnið er skipting lands og sjávar, heimshöfin, stærð og landfræðileg einkenni, botnlögun. Tæki og aðferðir í hafrannsóknum. Eðliseiginleikar sjávar, selta. Ljós og hljóð í hafinu. Breytingar eiginleika vegna sveims og strauma. Orkubúskapur og vatnshagur. Dreifing sjávarhita og seltu, sjógerðir og hita-seltuhringrásin. Ágrip af stöðu- og hreyfifræði hafsins. Efnafræði sjávar: Jarðefnafræðileg hringrás, aðalefni, snefilefni og uppleystar lofttegundir í sjó. Næringarsölt í sjó og tengsl þeirra við kolefni og súrefni. Áhrif eðlis- og efnafræðilegra eiginleika á frjósemi hafsvæða.  Hafið við Ísland.

Verklegar æfingar ná yfir dæmaæfingar, skýringar dæma, úrvinnslu og túlkun haffræðilegra gagna og heimsókn í Hafrannsóknarstofnun og í rannsóknaskip.

Náttúruvá og samfélag (LAN215F)

Í námskeiðinu er fjallað ítarlega um þann vanda sem náttúruvá af ýmsu tagi skapar samfélögum af mismunandi gerð og við ólíkar aðstæður. Framlag landfræði og félagsvísinda til þekkingar á náttúruvá og tengslum hennar við samfélagið er rakið. Farið er yfir helstu fræðileg hugtök og kenningar til að varpa ljósi á viðbrögð fólks og aðlögun þess að náttúruvá. Áhættuhugtakið er skoðað sérstaklega og gerð grein fyrir rannsóknum á skynjun einstaklinga og hópa á áhættu tengdri náttúruvá. Einnig er skoðað hvernig unnt er að leggja hlutlægt mat á áhættu og draga úr áhrifum atburða, staðbundið eða á stærri svæðum. Almannavarnahringrásin er kynnt og fjallað um hlutverk og ábyrgð hinna ýmsu viðbragðsaðila. Dæmi eru tekin af tilteknum atburðum í ríkari og fátækari hlutum heimsins. Nemendur kynna sér og safna gögnum um tiltekna atburði ítarlega, greina þau og rökræða viðbrögð og afleiðingar. Íslenskar rannsóknir landfræðinga og annarra á þessu sviði verða skoðaðar sérstaklega. Einnig fara nemendur í kynnisheimsóknir til íslenskra aðila og stofnana sem sinna almannavörnum og viðbragði við náttúruhamförum.

Alþjóðlegur sjávarútvegur (UAU254F)

NÁMSKEIÐIÐ ER KENNT VIÐ HÁSKÓLANN Á AKUREYRI Í FJARNÁMI

Í þessu námskeiði er fjallað um nokkrar valdar fiskveiðar erlendis. Þar með talið í Norður Atlantshafi, Norður Kyrrahafi og á uppstreymissvæðum. Í námskeiðinu verður gefið yfirlit yfir valda þætti varðandi fiskveiðar í viðkomandi stöðum, svo sem haffræði, helstu tegundir og veiðarfæri sem notuð eru. Fjallað verður um sögulega þróun veiða og reynslu af fiskveiðistjórnun. Í áfanganum verður einnig skoðuð þróun í kröfum um vistfræðilega, efnahagslega og samfélagslega sjálfbærni og áhrif þess á markaði fyrir sjávarfang. Önnur tengd viðfangsefni eru: Framboð sjávarafurða og mannfjöldaþróun, Fiskveiðar eftir heimsálfum og helstu þjóðum, Fiskeldi á heimsvísu, Vinnsla og afurðaflokkar frá fiskveiðum og eldi, Stærstu sjávarútvegs- og fiskeldisfyrirtækin, ásamt alþjóðavæðing fyrirtækja, Nútíma iðnvæddar veiðar á móti veiðum í þróunarlöndum.

Námsmat byggir á ritgerð, fyrirlestri, veggspjaldi og þátttöku í umræðum.

Fiskiðnaðartækni 2 (VÉL601M)

ATH: námskeiðið verður ekki kennt vorið 2022. 

Markmið: Gera nemendur færa um að beita þverfaglegri þekkingu á helstu sviðum vélaverkfræðinnar til að hanna fiskvinnslurásir/flutningsferla. Námsefni m.a.: Vinnsluþrep og búnaður við vinnslu ferskfisks, frystingu, söltun, þurrkun, fiskmjölsvinnslu, lýsisgerð, meltugerð o.fl. Orku- og massavægi. Hönnunarforsendur fyrir fiskvinnslufyrirtæki. Vinnsluvélar, pökkunar- og geymsluaðferðir,  greining á starfsumhverfi sjávarútvegsfyrirtækja, markaðsmál, hreinni framleiðslutækni, samkeppnisstaða, arðsemi, gæðamál, tæknivæðing o.fl.

Geymsluskilyrði (ljós, raki, hiti, samsetning lofts, o.s.frv.) og lykilþættir sem áhrif hafa á breytingar fiskafurða við geymslu, flutning og sölu/dreifingu. Stöðug og tímaháð varmaflutningsfræði, hagnýting Heisler- og Mollier-rita. 

Verklegt: Fiskvinnslurás/fiskvinnslufyrirtæki greint og/eða endurhannað.

Hagnýt gagnagreining (MAS202M)

Námskeiðið fjallar um tölfræðiúrvinnslu í forritinu R. Gert er ráð fyrir að nemendur hafi grunnþekkingu í tölfræði og tölfræðihugbúnaðnum R. Æskilegt er að nemendur þekki til margbreytu aðhvarfsgreiningar (e. multiple linear regression). Nemendur læra að beita hinum ýmsu tölfræðiaðferðum í R (ss. classification methods, resampling methods, linear model selection og tree-based methods). Námskeiðið er kennt á tólf vikum og verður það á vendikennsluformi þar sem nemendur lesa námsefni og horfa á myndbönd áður en þeir mæta í tíma og fá svo aðstoð með fyrirliggjandi verkefni í tímum.

Hagnýt tölfræði (STJ201F)

Markmið þessa námskeiðs er að nemendur öðlist skilning á eðli hinnar vísindalegu aðferðar og undirstöðuþekkingu í að greina tölfræðileg gögn sem notuð eru við margs konar opinbera ákvarðanatöku. Farið er yfir hugtök á borð við orsök, réttmæti og áreiðanleika. Fjallað er bæði um lýsandi tölfræði og ályktunartölfræði, þar á meðal um breytur, gildi, miðlægni, staðalfrávik, úrtök, marktækni og tilgátuprófanir. Áhersla er lögð á að nemendur öðlist færni í að greina og meta megindlegar rannsóknir með tilliti til aðferðafræði og jafnframt að þeir geti sótt gögn og framkvæmt einfaldar tölfræðiaðgerðir í töflureikni. 

Eigindleg aðferðafræði (STJ203F)

Qualitative Methods is a graduate course that provides students with an introduction to some of the most commonly used qualitative methods and methodological tools in political science. The main focus in the course is on case studies (including process tracing) and various tools and techniques used within case studies, e.g., interviewing, focus groups, and qualitative content analysis. One part of the course is also dedicated to discourse analysis. The course begins with a very brief introduction to philosophy of science and outlines basic ontological, epistemological and methodological issues in the social sciences. Students will gain a deeper understanding of the philosophical underpinnings, assumptions and ambitions of the different methods, but they will also gain practical experience as to the design and execution of research within the different traditions.

The course design aims to stimulate active student participation. Students are expected to have done the mandatory reading for each day and to be ready to participate in group work and discussions in class. The course features two distinct types of classes, specifically lecture & discussion classes and workshops. Nine of the thirteen classes are in the form of lecture & discussion classes and will be divided into two parts: a lecture by the lecturer (2 x approx. 40 minutes) and a student-led discussion session, consisting of 20 minutes of group work and 20 minutes of general discussion. The remaining four sessions are taught in the form of workshops. For these, the class will be divided into two groups (A and B) at the beginning of the semester. The workshop for group A will take place from 10:00 to 11:00, the workshop for group B from 11:15 to 12:15 on the day in question. In these workshops, students will work on practical examples connected to the respective topics of the day.

Meistararitgerð í umhverfis- og auðlindafræði (UAU441L)

Meistararitgerð í umhverfis- og auðlindafræði er sjálfstætt rannsóknarverkefni sem nemandi vinnur undir leiðsögn kennara. Meistararitgerð er 30 eða 60 ECTS.

Meistaranemendur þurfa að velja sér leiðbeinanda í meistaraprófsritgerð úr hópi fastra akademískra starfsmanna Háskóla Íslands. Heimadeild leiðbeinanda segir til um frá hvaða deild nemandi mun brautskrást frá að námi loknu. Meistaraprófsritgerð skal leggja fram í samræmi við reglur þeirrar deildar sem nemandi brautskráist frá.

Ferðamennska og umhverfi (LAN022M)

Í námskeiðinu verður fjallað um náttúru og landslag sem auðlind ferðamennsku. Áhersla verður lögð á samspil manns og náttúru. Farið verður yfir sögu náttúruverndar og staða náttúruverndar í dag skoðuð í alþjóðlegu samhengi. Fjallað verður um skipulag og stjórnun þjóðgarða og annarra friðlýstra svæða og skoðaðar aðferðir við gildismat náttúrunnar. Áhrif ferðamennsku á umhverfi verða rædd með áherslu á álag ferðamanna og þolmörk umhverfis. Gefin verður innsýn í náttúrusiðfræði og viðhorf og umgengni ferðamanna við náttúruna rædd. Sérstök áhersla verður lögð á sjálfbæra ferðamennsku og möguleikar þróunar slíkrar ferðamennsku hér á landi verða ræddir í ljósi skipulagningar og stjórnunar ferðamennsku.

Námskeiðið mun samanstanda af fræðilegum fyrirlestrum, umræðuverkefnum og æfingum. Stúdentar þurfa að standast alla prófþætti námskeiðsins.

Mat á umhverfisáhrifum 1 (UMV205M)

Markmið: Að kynna hugmyndafræði og þær aðferðir, sem notaðar eru við mat á umhverfisáhrifum framkvæmda og á umhverfismati sem samfléttuðum þáttum við gerð skipulagsáætlana.

Efni: Ástæður og aðdragandi lagasetningar um mat á umhverfisáhrifum og hvernig framkvæmd mats er háttað á Íslandi. Aðferðafræði; gátlistar, töflur, glæruaðferðir og flæðirit. Notkun landfræðilegra upplýsingakerfa (LUK), sem byggjast á stafrænum kortagrunnum og gagnasöfnum. Fræðasvið, sem nýtast við matið; landfræði, vistfræði, straumfræði, jarðfræði, efnafræði, lögfræði, félagsfræði, hagfræði og fagurfræði. Aðferðir við framsetningu á matinu; skýrslugerð, myndræn framsetning og tölvugrafík. Dæmi um notkun mats á umhverfisáhrifum við undirbúning og hönnun mannvirkja; losun og förgun úrgangsefna, vega- og línulagnir, brýr, hafnir og flugvellir, verksmiðjur og einstök mannvirki. Einnig ný aðferðafræði um hvernig þarf að flétta aðferðir MÁU inn í gerð skipulagsáætlana, á þann veg að skipulags-, landnýtingar og staðarvalsákvarðanir taki mið af umhverfissjónarmiðum. Hópverkefni, sem tengjast efni námskeiðsins.

Starfsþjálfun í umhverfis- og auðlindafræði (UAU114F)

Starfsþjálfun í umhverfis- og auðlindafræði er hagnýtt námskeið sem veitir nemendum tækifæri til að fá innsýn í starfsemi frjálsra félagasamtaka, fyrirtækja eða stofnana (skipulagsheilda) sem tengjast umhverfis- og auðlindafræði. Verkefni nemanda skulu vera tvenns konar: 1) eitt veigamikið verkefni sem a.m.k. helmingi starfsþjálfunar er varið í (120 klst) og 2) ýmis tilfallandi verkefni skipulagsheildarinnar. Æskilegt er að nemandi kynnist sem flestum starfssviðum hennar og fái innsýn í starfsemina.

Starfsþjálfun er á einstaklingsgrundvelli og nemendur þurfa að vera komin með starfsþjálfunarverkefni til að geta skráð sig í námskeiðið. Hægt er að skrá nemendur í námskeiðið hvenær sem er, þ.e. utan hefðbundinna skráningartímabila.

Mögulegt er að hefja starfsþjálfun með tveimur leiðum:

• Frjáls félagasamtök, fyrirtæki eða stofnun auglýsa eftir starfsnemum í tiltekin starfsþjálfunarverkefni.

eða

• Nemendur hafa frumkvæði að starfsþjálfunarverkefni (í samráði við kennara umhverfis- og auðlindafræði) hjá tilteknu fyrirtæki, stofnun, eða frjálsum félagasamtökum og þróa verkefnið í samstarfi.

Starfsþjálfun getur ekki hafist fyrr en samþykki kennara umhverfis- auðlindafræði liggur fyrir. Einstaklingssamkomulag um starfsþjálfun er gerð milli nemandans, viðkomandi skipulagsheildar og námsbrautar í umhverfis- og auðlindafræði. Samkomulagið þarf að innhalda verkefnislýsingu sem og lýsingu á hvernig nemandinn fær innsýn í starfsemina.

Gert er ráð fyrir að um takmarkaðan fjölda námsplássa sé að ræða. Verkefnin geta tengst ólíkum hliðum umhverfis- og auðlindafræði.

Nemendur skila lokaskýrslu um verkefnið og dagbók með vikulegu yfirliti til verkefnastjóra námsbrautarinnar og til þess aðila sem veitir starfsnámið.

Meistararitgerð í umhverfis- og auðlindafræði (UAU441L)

Meistararitgerð í umhverfis- og auðlindafræði er sjálfstætt rannsóknarverkefni sem nemandi vinnur undir leiðsögn kennara. Meistararitgerð er 30 eða 60 ECTS.

Meistaranemendur þurfa að velja sér leiðbeinanda í meistaraprófsritgerð úr hópi fastra akademískra starfsmanna Háskóla Íslands. Heimadeild leiðbeinanda segir til um frá hvaða deild nemandi mun brautskrást frá að námi loknu. Meistaraprófsritgerð skal leggja fram í samræmi við reglur þeirrar deildar sem nemandi brautskráist frá.

Spurningalistakannanir (FÉL089F, FÉL089F)

Markmið námskeiðsins er að nemendur öðlist skilning og verklega færni til að hanna og framkvæma spurningalistakannanir. Rætt verður um helstu úrtaksaðferðir og tegundir spurningalistakannanna (símakönnun, netkönnun o.s.frv.). Fjallað verður um helstu atriði í spurningalistagerð; einkanlega um orðalag og samhengi mælitækja (spurninga). Enn fremur verður fjallað um grundvallaratriði í mælingafræði og aðferðir til þess að meta áreiðanleika og réttmæti mælitækja. Í þessu samhengi verður farið yfir notkun þáttagreiningu (factor analysis) og atriðagreiningu (item analysis). Áhersla er lögð á að nemendur fái verklega reynslu af framkvæmd og úrvinnslu kannanna.

Að jafnaði er þetta námskeið kennt annað hvert ár.

Spurningalistakannanir (FÉL089F, FÉL089F)

Markmið námskeiðsins er að nemendur öðlist skilning og verklega færni til að hanna og framkvæma spurningalistakannanir. Rætt verður um helstu úrtaksaðferðir og tegundir spurningalistakannanna (símakönnun, netkönnun o.s.frv.). Fjallað verður um helstu atriði í spurningalistagerð; einkanlega um orðalag og samhengi mælitækja (spurninga). Enn fremur verður fjallað um grundvallaratriði í mælingafræði og aðferðir til þess að meta áreiðanleika og réttmæti mælitækja. Í þessu samhengi verður farið yfir notkun þáttagreiningu (factor analysis) og atriðagreiningu (item analysis). Áhersla er lögð á að nemendur fái verklega reynslu af framkvæmd og úrvinnslu kannanna.

Megindleg aðferðafræði (FMÞ001F)

Meginefni námskeiðsins eru megindlegar rannsóknaraðferðir og tölfræði í félags- og menntavísindum. Lögð er áhersla á virka þátttöku nemenda og umfjöllun um þátt rannsókna í samfélaginu. Fjallað er um helstu rannsóknarsnið, úrtaksfræði og gerð spurningalista. Í tölfræðihluta er kennt um lýsandi tölfræði og ályktunartölfræði og fjallað ítarlega um dreifigreiningu og aðhvarfsgreiningu. Nemendur vinna hagnýt verkefni í tölfræðilegri úrvinnslu gagna með jamovi forritinu samhliða fyrirlestrum. Nemendur geta unnið með eigin gögn.

Eigindlegar rannsóknaraðferðir I (FMÞ103F)

Markmið námskeiðsins er að nemendur kynnist fjölbreytileika og fræðilegum forsendum eigindlegrar rannsóknahefðar í félagsvísindum og öðlist reynslu í að beita eigindlegum aðferðum. Um hagnýtt námskeið er að ræða þar sem hver nemandi vinnur sjálfstætt rannsóknarverkefni sem felst í því að hanna og undirbúa rannsókn, afla gagna, greina þau og skrifa um helstu niðurstöður undir handleiðslu kennara. Í námskeiðinu verður farið ítarlega í undirbúning rannsókna, gerð rannsóknaráætlunar, gagnaöflun, greiningu og skrif.

Tímaraðagreining (IÐN113F)

Markmið: Að veita bæði hagnýta og fræðilega þekkingu í gerð líkana, mati á stikum og spám í kvikum kerfum. Námsefni: ARMAX og önnur hliðstæð ferli og helstu eiginleikar þeirra. Meðhöndlun á óstöðnuðum ferlum. Sjálffylgni- og samfylgniföll. Mismunandi aðferðir við rófgreiningar. Mat á stikum, þar á meðal aðferð minnstu kvaðrata og sennileikaaðferðin. Tölulegar aðferðir við lágmörkun markfalla. Fjallað er um ýmis vandamál sem geta komið upp við líkangerð, svo sem ef mælingar vantar eða þær eru óeðlilegar. Inngangur að ólínulegum tímaraðalíkönum. Stakræn kerfi á ástandsformi. Lögð er áhersla á að leysa hagnýt verkefni.

Kerfisgreining og kvik kerfislíkön - lesnámskeið (IÐN124F)

Námskeiðið er unnið samhliða "Kvik kerfislíkön og kerfisgreining, hluti B, 7,5 ECTS”. Allir nemendur sem eru skráðir í hluta A, eru sjálfkrafa líka skráðir í hluta B. Í raun er þetta einn og sami kúrsinn en nemendur fá tvær lokaeinkunnir sem báðar um sig uppfylla 7,5 ECTS einingum.

Nemendur fá staðið/fall fyrir hluta A sem byggist á því hvort skilað sé inn nægjanlega góðum heimaverkefnum í námskeiðinu.

Lokaeinkunn fyrir hluta B byggist á hefðbundna 0-10 skalanum sem samanstendur af einkunnum fyrir heimadæmin og fyrir lokaprófið, verkefni 1 (5%), verkefni 2 (10%), verkefni 3 (20%), verkefni 4 (35%) og lokaprófið (30%).

Markmið námskeiðisins er að nemendur öðlist færni í og geti beytt aðferðum kerfislíkana (e. system dynamics modelling) til að takast á við margvísleg vandamál í atvinnulífinu. Þar á meðal eru tæknileg viðfangsefni og hagræn en einnig faraldsfræðileg vandamál og mál er varða samskipti, ágreining og aflfræði í hópstarfi svo dæmi séu tekin. Í námskeiðinu verður farið yfir undirstöðuatriði kerfislíkana, jákvæða og neikvæða svörun og gerð rita fyrir orsakalykkjur (causal loop diagram). Líkanagerð og hermun kerfislíkana þar sem fjallað verður um framsetningu líkana, tafir, tímaafleiður, lýsingu ákvarðanaferla og notkun myndrita. Einnig verður fjallað um stefnu- og næmnigreiningu, hagnýtingu kerfislíkana við stefnumótun og við að skapa yfirsýn, sem og beina notkun þeirra. Raunhæf verkefni verða greind bæði úr heimi viðskipta og opinberri stefnumótun. Má þar nefna almenn birgðalíkön, útbreiðslu faraldra (HIV, inflúensu), samspil fólksfjölgunar og efnahagsþróunar og fleira. Við úrlausn verkefna verður einkum stuðst við forritið STELLA.

Lífmælingar (LÍF127F)

 Tölulegar aðferðir eru nauðsynlegur hluti margra greina líffræðinnar og nýtast við högun tilrauna og athugana, samantekt niðurstaðna og greiningu þeirra. Nemendur læra þessar aðferðir og meðhöndla fjölbreytt gögn úr líffræði, auk þess að fá þjálfun í að túlka niðurstöður mismunandi aðferða. Helstu aðferðir eru sennileikamat,  línuleg líkön, aðhvarf og fervikagreining og alhæfð línuleg líkön til að greina talningar. Fjölbreytugreining. Endursýnataka (skóþvengur og umröðunarpróf). Kennt verður að nota  tölfræðiforritið R til að framkvæma þær aðferðir sem fjallað er í fyrirlestrum.  Nemendur leysa verkefni sem byggja á líffræðilegum rannsóknum og fá ítarlega þjálfun í notkun R. Greining  á eigin gögnum eða viðameira gagnasetti sem tekið er saman í skýrslu og kynnt í fyrrlestri.

Námsmat: Verkefni 50%  og skriflegt próf 50%. Nemandi þarf að ná lágmarkseinkunn í báðum prófþáttum.

Almenn tölfræði fyrir meistara- og doktorsnema (LÆK101F)

Skyldunámskeið. Markmið námskeiðsins er að leggja grunn að almennri þekkingu og færni meistara- og doktorsnema í aðferðum vísinda. Farið er í lýsandi tölfræði, áhrifstölur, áreiðanleika og réttmæti, ályktunartölfræði, algengustu tölfræðipróf bæði stikabundin og óstikabundin og fjölþátta aðhvarfsgreiningar. Þá er nemendum kynnt tölfræðiúrvinnsla í tölvum í verklegum tímum.

Vettvangsaðferðir (MAN601F)

Fjallað er um vettvangsaðferðir mannfræðinnar og nemendur þjálfaðir í beitingu þeirra. Áhersla er lögð á siðfræðileg álitamál, rannsóknaráætlanir, vettvanginn, þátttökuathugnanir, mismunandi tegundir viðtala, notkun myndrænna gagna, öflun heimilda, greiningu gagna og kynningu niðurstaðna.

Starfendarannsóknir (MVS011F)

Inntak / viðfangsefni
Á námskeiðinu verður farið yfir tilurð og þróun starfendarannsókna í ýmsum löndum, m.a. Japan, Ástralíu, Bandaríkjunum og Bretlandi. Rýnt verður í hugmyndafræði slíkra rannsókna og hinar margvíslegu myndir sem þær hafa tekið á sig og birtast í ólíkum orðum sem notuð eru um slíkar rannsóknir, t.d. starfendarannsóknir (action research), kennararannsóknir (teacher research), kennslurýni (lesson study), starfstengd sjálfsrýni (self-study) og practitioner research. Sérstök áhersla verður lögð á starfendarannsóknir í skólum og öðrum vettvangi menntunnar, þar á meðal á Íslandi og ákveðin dæmi skoðuð í því sambandi. Megináherslan í námskeiðinu er á að þátttakendur geri rannsókn á eigin starfi/starfsháttum og kynni hana í námskeiðinu. Ekki er skilyrði að nemendur séu í starfi þegar þeir taka námskeiðið.

Vinnulag
Námskeiðið er vettvangs- og samstarfsmiðað. Grunnhugmyndin er sú að þátttakendur geri rannsókn í tengslum við eigið starf í samráði við kennara og aðra þátttakendur í námskeiðinu og vinni úr henni í nánu samstarfi við kennara og aðra þátttakendur, t.d. í gegnum ígrundanir, kynningar og samræður. Nemendur halda leiðarbók eða rannsóknardagbók um rannsókn sínar og gera lestrardagbók í tengslum við lestur fræðigreina. Að auki taka þeir þátt í ýmis konar verkefnum og umræðum á netinu.

Inngangur að eigindlegum rannsóknaraðferðum (MVS212F)

Fjallað verður um ólíkar rannsóknarstefnur og tengsl þeirra við uppbyggingu og útfærslu rannsókna. Einnig um siðfræði vísinda með áherslu á hagnýt atriði og um gæðahugtök, s.s. réttmæti, trúverðugleika og ólíka sýn á þessi hugtök. Í námskeiðinu beinist athyglin að eigindlegum aðferðum. Kynnt verða algeng rannsóknarsnið eigindlegra rannsókna, aðferðir við öflun gagna og greiningu þeirra, og fjallað um ritun og framsetningu niðurstaðna. Nemar fá nokkra þjálfun í að beita algengum aðferðum rannsókna m.a. vettvangsathugunum, viðtölum og heimildaathugunum. Þá vinna nemar með öflun, skráningu, flokkun, greiningu og túlkun gagna, og með framsetningu þeirra og gera heildstæða rannsóknaræfingu.

Fyrirlestrar, umræður og verkefni. Skyldumæting er í staðlotum.

Inngangur að megindlegum rannsóknaraðferðum (MVS213F)

Markmiðið er að nemendur

• hafi innsýn í megindlega aðferðafræði á sviði rannsókna í uppeldis- og menntunarfræði
• þekki helstu rannsóknaraðferðir og hugtök sem þeim tengjast
• geti beitt algengum rannsóknaraðferðum og þannig aflað gagna, unnið úr þeim og túlkað á agaðan og viðurkenndan hátt
• séu færir um að rýna í rannsóknir og nýta sér niðurstöður þeirra
• hafi tileinkað sér rannsakandi hugarfar og gagnrýna hugsun

Kynnt verða algeng rannsóknarsnið megindlegra rannsókna, aðferðir við öflun gagna og greiningu þeirra, og fjallað um ritun og framsetningu niðurstaðna. Nemendur nota tölvuforrit til að reikna algenga tölfræðistuðla og halda utan um og vinna úr gögnum. Sérstök áhersla verður lögð á þjálfun í túlkun matsniðurstaðna sem líklegt er að verði á vegi þeirra hópa sem taka námskeiðið.

Fyrirlestrar á vef, umræður og verkefni. Námskeiðið er kennt vikulega en fyrirlestrar verða eingöngu á vef. Verkefnatímar verða ekki teknir upp. Ekki er mætingarskylda í námskeiðið en nemendur eru hvattir til að mæta í kennslustundir.

Nemendur verða að hafa Jamovi (sjá nýjustu útgáfu á https://www.jamovi.org) uppsetta á fartölvum sem þeir mæta með í kennslustundir. 

Lesefni: Kaflar 1-11 í Navarro DJ and Foxcroft DR (2019). Learning statistics with jamovi: a tutorial for psychology students and other beginners. (Version 0.70). DOI: 10.24384/hgc3-7p15. Rafræn ókeypis kennslubók sem hala má niður á síðunni https://www.learnstatswithjamovi.com.

Eigindlegar rannsóknaraðferðir I (MVS301F)

Í námskeiðinu verða teknar fyrir eigindlegar rannsóknaraðferðir, einkenni þeirra og saga. Kynntar verða helstu rannsóknarleiðir eða nálganir innan eigindlegar aðferða. Fjallað verður um aðferðir við gagnasöfnun og mismunandi tegundir gagna, s.s. viðtöl af ýmsum gerðum, sjónræn gögn og fyrirliggjandi gögn bæði sjónræn og textar. Kynntar verða mismunandi leiðir til að túlka og greina gögnin t.d. þema-, frásagnar- og orðræðugreining og nemendur þjálfaðir í að koma niðurstöðum frá sér á skipulegan og vandaðan hátt.

Vinnulag:

Þetta námskeið byggir á vendikennslu. Myndbönd með fyrirlestrum hverrar viku verða rædd á vikulegri vinnustofu. Vinnustofur eru ekki teknar upp. Nemendur vinna virkniverkefni sem þeir skila vikulega. Staðnemar vinna þau í tímum en fjarnemar vinna þau saman í hópum. Einnig þurfa nemendur að skila einstaklingsverkefnum.

Megindlegar rannsóknaraðferðir I (MVS302F)

Markmið

Að nemendur þekki og geti beitt algengustu tölfræðiaðferðum við úrvinnslu gagna og geti metið tölfræðilegar niðurstöður. Að nemandi hafi kunnáttu og þekkingu til þess að greina og miðla tölulegum upplýsingum samkvæmt APA-7 útgáfustaðlinum (t.d. í vísindatímaritsgrein eða lokaritgerð) og geti sýnt frumkvæði við tölfræðilega úrvinnslu gagna. Einnig að nemendur kynnist helstu rannsóknarsniðum í megindlegri aðferðafræði.

Inntak og viðfangsefni

Fjallað verður um megindlegar rannsóknaraðferðir og ólík rannsóknarsnið. Í tölfræðihlutanum verður mest áhersla lögð á uppbyggingu og túlkun almenna línulega líkansins (e. general linear model) sem nær yfir fjölda sígildra tölfræðiaðferða s.s. fylgni, aðhvarfsgreiningu og dreifigreiningu. Einnig læra nemendur að beita aðferðum leitandi og staðfestandi þáttagreiningar. Að lokum verða nemendur kynntir fyrir einliðasniðnum, grunnhugsun bayesískrar tölfræði og mati á heildarvillu (e. total survey error). Nemendur læra að vinna greiningar með tölfræðiforriti. Mikil áhersla verður á skýra túlkun og miðlun megindlegra niðurstaðna samkvæmt APA-7 útgáfustaðlinum.

Vinnulag

Námskeiðið er kennt vikulega á fjarfundum að undanskyldum tveimur staðlotum (sjá vikuáætlun) þar sem gert er ráð fyrir að nemendur og kennarar mæti í eigin persónu. Hægt er að sækja um undanþágu frá því að mæta í eigin persónu ef nemandi á um mjög langan veg að fara (t.d. búsettir erlendis). Viðkomandi nemandi tekur þá þátt í staðlotunni um fjarfund. Nemendur verða að hafa nýjustu stöðugu (e. solid) útgáfu af jamovi (sjá jamovi.org) uppsetta á fartölvum sem þeir mæta með í kennslustundir. 

Kvik Kerfislíkön (UAU259F)

The System Dynamics approach, rooted in Systems Thinking, is best suited for the deconstruction and analysis of complex socio-economic environments and political systems. There is a growing call among scientists and practitioners today on systemic approaches to tackle complex problems such as the climate and environmental crises. System dynamics is a multidisciplinary approach that uses both qualitative and quantitative methods. It has been successfully applied for other complex socioeconomic questions such as for national planning models, analysing climate change policies, food market transformation, and government health policies.

This course aims to introduce students to thinking in systems, understanding the dynamic nature of system behaviour and acquiring basic system dynamic modelling skills.

Kennt frá 15 janúar í 5 vikur í fjarnámi á Canvas;  intensive kúrs á staðnum 19-26 febrúar; nemendakynningar 4-8 Mars

Understanding the New Arctic (áður Introduction to Arctic Studies) (ASK117F)

Námskeiðinu er ætlað að kynna nemendur fyrir hugmyndum, hugtökum og nálgunum sem stuðst er við í norðurslóðafræðum til þess að veita betri skilning á norðurskautssvæðinu. Námskeiðið byrjar á yfirliti yfir grunnatriði norðurslóða í nútíma og víkur síðan að framlagi bæði hefðbundinna og gagnrýninna kenninga innan norðurslóðafræða. Ítarleg yfirferð er á grunnnálgunum norðurslóða sem og grunnhugtökum líkt og stjórnun norðurslóða, öryggi, fullveldi og sérstöðuhyggja. Einnig eru skoðaðar þær áskoranir og tækifæri sem þessar mismunandi nálganir bjóða upp á.

Markmið námskeiðsins er að veita nemendum vandaðan grunn á sviði norðurslóðafræða og dýpka þekkingu og skilning á ört breytilegu svæði sem skiptir miklu máli fyrir Ísland. Námskeiðið er hugsað sem viðbót við ASK113F Arctic Politics in International Context sem leggur meiri áherslu á stefnur og beitingu þeirra.

Kostnaðar- og nytjagreining (HAG101F)

Tilgangur kostnaðar-nytjagreiningar er að auðvelda töku ákvarðana sem snerta marga þjóðfélagsþegna með beinum eða óbeinum hætti. Markmið námskeiðsins í kostnaðar-nytjagreiningu er að kynna nemendum fræðilega undirstöður aðferðarinnar jafnt sem hagnýtingu hennar. Umfjöllunarefnin eru m.a.: Rekstrarhagfræðilegur grundvöllur kostnaðar-nytjagreiningar, mat á neytendaábata, framleiðendaábata og samfélagslegum ábata. Þjóðhagsleg og rekstrarhagfræðileg áhrif framkvæmda. Afvöxtun, ávöxtun og opinberir reiknivextir. Áhrif óvissu á mat á þjóðhagslegum áhrifum og verðmæti upplýsinga. Tilvistarvirði (existence value). Skilyrt verðmætamat. Verðmat á tíma, mannslífum, hávaða.

Greining landupplýsinga (LAN025M)

„Allir hlutir tengjast öllum öðrum hlutum, en nálægir hlutir tengjast meira en fjarlægir hlutir.“ - Waldo R. Tobler (1970)

Greining landupplýsinga byggir á þeirri staðreynd að staðsetning skiptir máli. Gagnkvæm tengsl fyrirbæra í landfræðilegu rúmi, fjölbreytileiki þeirra, kvarði og skipan hefur mótandi áhrif á hvernig ferlar tengdir samfélaginu, umhverfinu og efnahagslífinu þróast. Þessum áfanga er ætlað að auka færni nemenda við greiningar hvers kyns landupplýsinga og gera þeim kleift að framkvæma slíkar greiningar með hugbúnaðarpakkanum R.

Í námskeiðinu er farið í gegnum samþætt vinnuflæði fyrir greiningu landupplýsinga, allt frá öflun og undirbúningi gagna til könnunar þeirra og greiningar á tengslum í rúmi. Sérstök áhersla er lögð á greiningar sem unnt er að endurtaka, sem og gagnrýna túlkun niðurstaðna og ábyrga miðlun niðurstaðna.

Nemendur nýta tölvustuddar aðferðir við landfræðilega greiningar á þverfræðilegum viðfangsefnum og auka hæfni sína til að skipuleggja slíkar greiningar og rökstyðja val á greiningaraðferðum. Sérstakur gaumur er gefinn að aðferðafræðilegum álitaefnum, svo sem þeim vanda sem fylgir breytilegri afmörkun svæða, landfræðilegum kvarða, áhrifum hnitakerfa, óvissu, og hættu sem fylgir ályktunum um einstök tilfelli út frá almennum alhæfingum. Námskeiðið er byggt upp af fyrirlestrum og verklegum æfingum í R. Því lýkur með sjálfstæðu verkefni í landfræðilegri greiningu sem krefst aðferðafræðilegs rökstuðnings, gagnsæis í vinnuferli og gagnrýninnar hugsunar.

Fjarkönnun og umhverfisvöktun (LAN514M)

Lögmál og grundvallaratriði fjarkönnunar. Rafsegulgeislun, víxlverkun við lofthjúp og yfirborð jarðar. Endurvarp og eigingeislun. Eiginleikar ljósmynda, hitamynda, örbylgju- og ratsjármynda. Yfirlit yfir annars konar fjarkönnun: LIDAR, bylgjuvíxlmyndir, fjölgeisla- og jarðsjármælingar, fjarkönnun á öðrum reikistjörnum.

Fjarkönnunargögn og aðferðir við öflun þeirra. Nemar og skannar um borð í gervitunglum og flugvélum. Upplausn mynda: rúmfræðileg, rófgreinihæfni, geislastyrkur, tími. Saga fjarkönnunar á 20. og 21. öld.

Notkun og túlkun loftmynda og gervitunglamynda. Myndvinnsla og greining: forvinna, upprétting, strekking, vinnsla með fjölda banda, stýrð og sjálfvirk flokkun, landgreiningar og rannsóknir á breytingum, líkangerð. GPS. Samfelling gagna og landupplýsinga. Framsetning og miðlun fjarkönnunargagna.

Umhverfisvöktun og gildi fjarkönnunar á ýmsum fræðasviðum: landfræði, jarðfræði og líffræði. Umhverfisvöktunarkerfi vegna snöggra og hægfara umhverfisbreytinga, náttúruvár, atburða og kortagerðar. Öflun og vinnsla rauntímagagna.

Kennslufyrirkomulag: Fyrirlestarar, umræðutímar og vikuleg verkefni í tölvuveri í öflun, greiningu og túlkun fjarkönnunargagna. Unnið verður með landupplýsingakerfi, einkum ArcGIS og QuantumGIS, svo og ýmis myndvinnsluforrit.

Visthagfræði (UAU105F)

Vistfræðileg hagfræði hefur stundum verið kölluð hagfræði sjálfbærrar þróunar. Sjálfbær þróun byggir á þremur meginstoðum - að tryggja áframhaldandi efnahagsvöxt, að tryggja félagslega velferð - án þess að skaða náttúru og vistkerfi heimsins. Því byggir sjálfbær þróun á því að maður og náttúra/vistkerfi eru tengd órjúfanlegum böndum. Mælingar á ástandi náttúru og vistkerfa gefa vísbendingar um að efnahagsvöxtur og fólksfjölgun ásamt tækniþróun hafi undanfarin árhundruð raskað jafnvægi mikilvægra hringrása náttúrunnar, og ber mögulegar lofslagsbreytingar þar hæst þessa dagana. En hvernig er hægt að viðhalda heilbrigðum vistkerfum og á sama tíma tryggja áframhaldandi hagsæld og félagslega velferð?

Þetta námskeið mun fjalla um fræðilegan mun á neoklassískri hagfræði og vistfræðilegri hagfræði í nálgun þessara tveggja lína innan hagfræði. Farið í grundvallarhugtök og hugmyndafræði visthagfræði ásamt praktískum dæmum; t.d. græna þjóðhagsreikninga.

Námskeiðið verður kennt 3 til 5 október 2025.

Hnattrænar loftslagsbreytingar (UAU107M)

Loftslagsbreytingar eru hnattrænt vandamál og eitt af mest krefjandi umhverfisvandamálum líðandi stundar og verður áfram í nánustu framtíð. Síðan 1992 hafa verið margir fundir og samkomulög á vegum Sameinuðu þjóðanna.

Í námskeiðinu verður farið yfir loftslagsbreytingar frá nokkrum sjónarhornum. Byrjað á að fara yfir helstu gögn og vísindi er tengjast loftslagsbreytingum og líkönum af framtíðar breytingum. Síðan verður fjallað um áhrif og varnarleysi (e. vulnerability) og viðleitni til að draga úr áhrifum og aðlagast loftslagsbreytingum. Einnig er fjallað um málefni eins og loftslags-flóttamenn, mismunandi áhrif eftir kyni og samningaviðræður.

Einkunnargjöf byggir á skriflegu verkefnum, þátttöku í tímum og kynningum, auk prófa. Nemendur sem taka þetta námskeið hafa almennt mjög mismunandi bakgrunn og þú munt hafa tækifæri til að læra um loftslagsbreytingar frá mismunandi sjónarhornum.

Starfsþjálfun í umhverfis- og auðlindafræði (UAU114F, UAU114F, UAU114F)

Starfsþjálfun í umhverfis- og auðlindafræði er hagnýtt námskeið sem veitir nemendum tækifæri til að fá innsýn í starfsemi frjálsra félagasamtaka, fyrirtækja eða stofnana (skipulagsheilda) sem tengjast umhverfis- og auðlindafræði. Verkefni nemanda skulu vera tvenns konar: 1) eitt veigamikið verkefni sem a.m.k. helmingi starfsþjálfunar er varið í (120 klst) og 2) ýmis tilfallandi verkefni skipulagsheildarinnar. Æskilegt er að nemandi kynnist sem flestum starfssviðum hennar og fái innsýn í starfsemina.

Starfsþjálfun er á einstaklingsgrundvelli og nemendur þurfa að vera komin með starfsþjálfunarverkefni til að geta skráð sig í námskeiðið. Hægt er að skrá nemendur í námskeiðið hvenær sem er, þ.e. utan hefðbundinna skráningartímabila.

Mögulegt er að hefja starfsþjálfun með tveimur leiðum:

• Frjáls félagasamtök, fyrirtæki eða stofnun auglýsa eftir starfsnemum í tiltekin starfsþjálfunarverkefni.

eða

• Nemendur hafa frumkvæði að starfsþjálfunarverkefni (í samráði við kennara umhverfis- og auðlindafræði) hjá tilteknu fyrirtæki, stofnun, eða frjálsum félagasamtökum og þróa verkefnið í samstarfi.

Starfsþjálfun getur ekki hafist fyrr en samþykki kennara umhverfis- og auðlindafræði liggur fyrir. Einstaklingssamkomulag um starfsþjálfun er gerð milli nemandans, viðkomandi skipulagsheildar og námsbrautar í umhverfis- og auðlindafræði. Samkomulagið þarf að innhalda verkefnislýsingu sem og lýsingu á hvernig nemandinn fær innsýn í starfsemina.

Gert er ráð fyrir að um takmarkaðan fjölda námsplássa sé að ræða. Verkefnin geta tengst ólíkum hliðum umhverfis- og auðlindafræði.

Nemendur skila lokaskýrslu um verkefnið og dagbók með vikulegu yfirliti til verkefnastjóra námsbrautarinnar og til þess aðila sem veitir starfsnámið.

Starfsþjálfun í umhverfis- og auðlindafræði (UAU114F, UAU114F, UAU114F)

Starfsþjálfun í umhverfis- og auðlindafræði er hagnýtt námskeið sem veitir nemendum tækifæri til að fá innsýn í starfsemi frjálsra félagasamtaka, fyrirtækja eða stofnana (skipulagsheilda) sem tengjast umhverfis- og auðlindafræði. Verkefni nemanda skulu vera tvenns konar: 1) eitt veigamikið verkefni sem a.m.k. helmingi starfsþjálfunar er varið í (120 klst) og 2) ýmis tilfallandi verkefni skipulagsheildarinnar. Æskilegt er að nemandi kynnist sem flestum starfssviðum hennar og fái innsýn í starfsemina.

Starfsþjálfun er á einstaklingsgrundvelli og nemendur þurfa að vera komin með starfsþjálfunarverkefni til að geta skráð sig í námskeiðið. Hægt er að skrá nemendur í námskeiðið hvenær sem er, þ.e. utan hefðbundinna skráningartímabila.

Mögulegt er að hefja starfsþjálfun með tveimur leiðum:

• Frjáls félagasamtök, fyrirtæki eða stofnun auglýsa eftir starfsnemum í tiltekin starfsþjálfunarverkefni.

eða

• Nemendur hafa frumkvæði að starfsþjálfunarverkefni (í samráði við kennara umhverfis- og auðlindafræði) hjá tilteknu fyrirtæki, stofnun, eða frjálsum félagasamtökum og þróa verkefnið í samstarfi.

Starfsþjálfun getur ekki hafist fyrr en samþykki kennara umhverfis- auðlindafræði liggur fyrir. Einstaklingssamkomulag um starfsþjálfun er gerð milli nemandans, viðkomandi skipulagsheildar og námsbrautar í umhverfis- og auðlindafræði. Samkomulagið þarf að innhalda verkefnislýsingu sem og lýsingu á hvernig nemandinn fær innsýn í starfsemina.

Gert er ráð fyrir að um takmarkaðan fjölda námsplássa sé að ræða. Verkefnin geta tengst ólíkum hliðum umhverfis- og auðlindafræði.

Nemendur skila lokaskýrslu um verkefnið og dagbók með vikulegu yfirliti til verkefnastjóra námsbrautarinnar og til þess aðila sem veitir starfsnámið.

Starfsþjálfun í umhverfis- og auðlindafræði (UAU114F, UAU114F, UAU114F)

Starfsþjálfun í umhverfis- og auðlindafræði er hagnýtt námskeið sem veitir nemendum tækifæri til að fá innsýn í starfsemi frjálsra félagasamtaka, fyrirtækja eða stofnana (skipulagsheilda) sem tengjast umhverfis- og auðlindafræði. Verkefni nemanda skulu vera tvenns konar: 1) eitt veigamikið verkefni sem a.m.k. helmingi starfsþjálfunar er varið í (120 klst) og 2) ýmis tilfallandi verkefni skipulagsheildarinnar. Æskilegt er að nemandi kynnist sem flestum starfssviðum hennar og fái innsýn í starfsemina.

Starfsþjálfun er á einstaklingsgrundvelli og nemendur þurfa að vera komin með starfsþjálfunarverkefni til að geta skráð sig í námskeiðið. Hægt er að skrá nemendur í námskeiðið hvenær sem er, þ.e. utan hefðbundinna skráningartímabila.

Mögulegt er að hefja starfsþjálfun með tveimur leiðum:

• Frjáls félagasamtök, fyrirtæki eða stofnun auglýsa eftir starfsnemum í tiltekin starfsþjálfunarverkefni.

eða

• Nemendur hafa frumkvæði að starfsþjálfunarverkefni (í samráði við kennara umhverfis- og auðlindafræði) hjá tilteknu fyrirtæki, stofnun, eða frjálsum félagasamtökum og þróa verkefnið í samstarfi.

Starfsþjálfun getur ekki hafist fyrr en samþykki kennara umhverfis- auðlindafræði liggur fyrir. Einstaklingssamkomulag um starfsþjálfun er gerð milli nemandans, viðkomandi skipulagsheildar og námsbrautar í umhverfis- og auðlindafræði. Samkomulagið þarf að innhalda verkefnislýsingu sem og lýsingu á hvernig nemandinn fær innsýn í starfsemina.

Gert er ráð fyrir að um takmarkaðan fjölda námsplássa sé að ræða. Verkefnin geta tengst ólíkum hliðum umhverfis- og auðlindafræði.

Nemendur skila lokaskýrslu um verkefnið og dagbók með vikulegu yfirliti til verkefnastjóra námsbrautarinnar og til þess aðila sem veitir starfsnámið.

Aðhvarfsgreining (FMÞ501M, FMÞ501M)

Markmið námskeiðsins er að nemendur öðlist skilning og verklega færni til að beita aðhvarfsgreiningu á eigin spýtur. Fjallað er um þau afbrigði aðhvarfsgreiningar sem hvað oftast eru notuð í rannsóknum á sviði félagsvísinda. Farið er í stjórnun breyta, notkun nafnbreyta, línuleg og ólínuleg líkön, aðferðir til þess að prófa miðlun breyta og samvirkni breyta og aðferðir til að nota breytur sem hafa skekkta dreifingu svo eitthvað sé nefnt. Fjallað er um forsendur aðhvarfsgreiningar og aðferðir til að fást við þær. Einnig er fjallað um "logistic" aðhvarfsgreiningu, þar sem háða breytan er tvígild nafnbreyta. Samhliða þessari umfjöllun verður farið í saumana á ályktunartölfræði, notkun marktektarprófa og túlkun niðurstaðna. Áhersla er lögð á að nemendur fái umtalsverða verklega reynslu af því að greina megindleg gögn. Kennari útvegar könnunargögn sem nemendur nota til þess að prófa þær aðferðir sem kenndar eru. Eftir fremsta megni verður reynt að samþætta fræðilegar spurningar og tilgátuprófun. Tölfræðiforritið SPSS fyrir Windows er notað.

Tölfræði félagsvísinda: Aðhvarfsgreining (FMÞ501M, FMÞ501M)

Markmið námskeiðsins er að nemendur öðlist skilning og verklega færni til að beita aðhvarfsgreiningu á eigin spýtur. Fjallað er um þau afbrigði aðhvarfsgreiningar sem hvað oftast eru notuð í rannsóknum á sviði félagsvísinda. Farið er í stjórnun breyta, notkun nafnbreyta, línuleg og ólínuleg líkön, aðferðir til þess að prófa miðlun breyta og samvirkni breyta og aðferðir til að nota breytur sem hafa skekkta dreifingu svo eitthvað sé nefnt. Fjallað er um forsendur aðhvarfsgreiningar og aðferðir til að fást við þær. Einnig er fjallað um "logistic" aðhvarfsgreiningu, þar sem háða breytan er tvígild nafnbreyta. Samhliða þessari umfjöllun verður farið í saumana á ályktunartölfræði, notkun marktektarprófa og túlkun niðurstaðna. Áhersla er lögð á að nemendur fái umtalsverða verklega reynslu af því að greina megindleg gögn. Kennari útvegar könnunargögn sem nemendur nota til þess að prófa þær aðferðir sem kenndar eru. Eftir fremsta megni verður reynt að samþætta fræðilegar spurningar og tilgátuprófun. Tölfræðiforritið SPSS fyrir Windows er notað.

Sjálfbær landbúnaður og byggðaþróun (UAU028F)

Öflugur sjálfbær landbúnaður, það er landbúnaður í sátt við umhverfi og samfélag er ein af grunnstoðum þróunar samfélaga um allan heim, ekki síst með tilliti til fæðuöryggis og byggðaþróunar.  

Námskeiðið veitir innsýn í fjölmörg þemu sjálfbærs landbúnaðar og byggðaþróunar og er skipt í 5 samtengda hluta: i) saga landbúnaðar og grundvallaratriði, þ.m.t. áhrif á samfélög og menningu, mismunandi tegundir landbúnaðar og framleiðsluhátta, erfðaauðlindir og dýravelferð;  ii) byggð og samfélag þ.m.t. byggðaþróunar og byggðamynsturs, skipulags og landnotkunar; iii) Umhverfi og náttúra þ.m.t. áhrif landbúnaðar á líffræðileg fjölbreytni, tengsl við loftslagsmál, hringrásarhagkerfi, vistkerfisþjónustu og auðlindanotkun;  iv) stefnur og stjórnkerfi þ.m.t. alþjóðasamningar, stefna ESB, stjórnsýsla og stofnanir og stefnumótun og, v) nýsköpun, framleiðsla og markaðsmál þ.m.t. fjármögnun og umgjörð nýsköpunar í landbúnaði, markaðsetning og styrkir, hvatar og fjármögnunarleiðir.

Grundvallaratriði landbúnaðar (UAU029F)

Áfangi hýstur í LBHÍ og kenndur þaðan UGLA - Kennsluskrá 2025-2026 > 07.47.02 GRUNDVALLARATRIÐI LANDBÚNAÐAR

Nemendur þurfa að sækja um námskeiðið í gegnum gestanám. 

Sjálfbær þróun, stefnumótun umhverfismála og stjórnun náttúruauðlinda (UAU101F)

Ýmsum aðferðum má beita til að hafa áhrif á lífsstíl fólks og hegðun til að draga úr óæskilegum áhrifum á umhverfið og stuðla að sjálfbærri þróun. Þetta námskeið fjallar um umhverfis og auðlindastjórnun sem hefur að markmiði sjálfbæra þróun. Námskeiðinu er skipt í þrjá hluta. Í þeim fyrsta er fjallað um sjálfbæra þróun og hugtakið skilgreint frá ýmsum sjónarhornum. Sérstaklega er rætt hvort hagvöxtur samrýmist sjálfbærri þróun, hvernig megi samræma hin mörgu markmið sem felast í sjálfbærri þróun, umhverfisvísar og framkvæmd markmiða sjálfbærrar þróunnar. Í öðrum hluta verður fjallað um aðferðir sem notaðar eru við ákvarðanatöku í umhverfis og auðlindastjórnun svo sem ákvarðanagreiningu, og kostnaðar-og ábatagreiningu sem og mat á virði nátturuauðs. Í síðasta hluta námskeiðsins verða ýmis stjórntæki sem notuð eru til umhverfis- og auðlindastjórnunar kynnt og krufin til mergjar í alþjóðlegu samhengi, bæði hvað varðar hugmyndafræðilegan grunn þeirra og þær aðferðir sem þau byggja á. Þau dæmi sem tekin eru breytast ár frá ári og byggja á áhuga þeirra nemenda sem taka námskeiðið hvert ár, svo sem kvótakerfi, skilagjöld, mengunarskattar og fjölmarkmiða stjórnun.

Inngangsnámskeið fyrir UAU-nema (UAU115F)

Námskeiðið er inngangur að rannsóknum og vísindasamfélaginu. Farið verður yfir hagnýtar upplýsingar fyrir meistaranema í umhverfis- og auðlindafræði, svo sem hverju eiga nemendur von á, hver eru réttindi og skyldur nemenda, fræðileg vinnubrögð, möguleikar á starfsframa, samstarf og hlutverk leiðbeinenda og nemenda. Einnig verður farið yfir hvernig standa skal að heimildaleit, þróun rannsóknaverkefna og skrifum rannsóknaáætlana.

Nemandi skráir sig í Inngangsnámskeið fyrir UAU-nema (UAU115F eða UAU246F ) annað hvort að vori eða hausti, ekki er hægt að taka bæði námskeiðin. UAU115F er kennt í upphafi haustmisseris, UAU246F er kennt í upphafi vormisseris.

Námskeiðið verður kennt í ágúst áður en kennsla hefst. 

Stjórnkerfi umhverfis- og auðlindamála (UAU201F)

Í sumum aðstæðum hefur maðurinn samskipti við umhverfið og nýtir náttúruauðlindir á sjálfbæran hátt, en ekki í öðrum. Það sem skýrir muninn sem stafar af samskiptum manna og umhverfis er stjórnun. Hægt er að skilja umhverfisstjórnun sem samfélagslegt hlutverk sem miðar að því að stýra og leiðbeina aðgerðum manna – sem eru einstaklingar, lítill staðbundinn notendahópur eða alþjóðasamfélagið – í átt að tilætluðum árangri frá niðurstöðum sem teljast óæskilegar (Young, 2013).

Námskeiðið beinir sjónum sínum að því að kynna og efla skilning á mismunandi víddum umhverfis- og náttúruauðlindastjórnunar í samhengi við sjálfbærni.

Það skiptist í fjóra samtengda hluta:

1. Umhverfisstjórnun: Grunnatriði. Hvað er stjórnun? Umhverfið sem vettvangur samhæfingar og átaka. Hvernig skiljum við aðila, hlutverk þeirra og ákvarðanatöku? Vald og valdatengsl. Stofnanir og stofnanabreytingar. Félagsvistfræðileg kerfi. Stjórnskipulag. Almannagæði.
2. Alþjóðleg og innlend umhverfisstjórnun. Alþjóðleg umhverfisstjórnun og stofnanir, s.s. ESB, SÞ, Umhverfisstofnun Sameinuðu þjóðanna, FAO, Alþjóðabankinn o.fl. Norður-Suður málefni. Umhverfislegt stjórnfyrirkomulag; óson, loftslagsbreytingar, eyðimerkurmyndun o.fl. Samlegðaráhrif. Kynning á umhverfisstjórnun á Íslandi og hvernig hún tengist ákvarðanatöku með tilliti til umhverfis og auðlinda. Stjórnskipulag, miðlæg og staðbundin ákvarðanataka. Tengsl ýmissa stjórnsýslustiga, þings, ráðuneyta, stofnana.
3. Almannaábyrgð og umhverfismál. Þátttaka almennings. Hvernig getur almenningur haft áhrif á ákvarðanatöku? Innlend og alþjóðleg umhverfisverndarsamtök.
4. Stjórnarhættir fyrirtækja í sjálfbærnisamhengi. Þessi hluti námskeiðsins fjallar um stjórnarhætti fyrirtækja, eins og lýst er í leiðbeiningum Nasdaq um stjórnarhætti fyrirtækja sett í samhengi við sjálfbærniáherslur fyrirtækja. Viðkomandi umræðuna er umboðsskylda (e. fiduciary duty), ESRS staðlar um stjórnarhætti (ERSR G1) og þverlægir staðlar (ESRS 1 og 2; ESRS G1), heimsmarkmið 8-10, 12, 13, 17, grundvallarviðmið Global Compact sáttmála Sameinuðu þjóðanna um samfélagslega ábyrgð númer 10, almennir staðlar GRI sem og 200 staðla serían, efnahagslegt viðskiptamódel (e. economic layer canvas) o.fl.

Inngangsnámskeið fyrir UAU-nema (UAU246F)

Námskeiðið er inngangur að rannsóknum og vísindasamfélaginu. Farið verður yfir hagnýtar upplýsingar fyrir meistaranema í umhverfis- og auðlindafræði, svo sem hverju eiga nemendur von á, hver eru réttindi og skyldur nemenda, fræðileg vinnubrögð, möguleikar á starfsframa, samstarf og hlutverk leiðbeinenda og nemenda. Einnig verður farið yfir hvernig standa skal að heimildaleit, þróun rannsóknaverkefna og skrifum rannsóknaáætlana.

Nemandi skráir sig í Inngangsnámskeið fyrir UAU-nema (UAU115F eða UAU246F ) annað hvort að vori eða hausti, ekki er hægt að taka bæði námskeiðin. UAU115F er kennt í upphafi haustmisseris, UAU246F er kennt í upphafi vormisseris.

Námskeiðið verður kennt í janúar áður en kennsla hefst. 

Vísindamiðlun og ritgerðaskrif (UAU116F)

Hvernig skal byggja upp og skrifa rannsóknarritgerð. Grundvallaratriði fyrir munnlegar kynningar. Hvernig skal rita vísindagreinar.

Námskeiðið er kennt á hverju misseri og er skylda fyrir meistaranema í umhverfis- og auðlindafræði.

Nemendur verða að vera komin áleiðis í skrifum meistararitgerðar þegar þau taka námskeiðið og þurfa að skila rannsóknaráætlun meistararitgerðar strax í upphafi námskeiðs.

Nemandi skráir sig í námskeiðið Vísindamiðlun og ritgerðarskrif (UAU116F eða UAU244F) annað hvort að vori eða hausti, ekki er hægt að taka bæði námskeiðin.

Vísindamiðlun og ritgerðaskrif (UAU244F)

Hvernig skal byggja upp og skrifa rannsóknarritgerð. Grundvallaratriði fyrir munnlegar kynningar. Hvernig skal rita vísindagreinar.

Námskeiðið er kennt á hverju misseri og er skylda fyrir meistaranema í umhverfis- og auðlindafræði.

Nemendur verða að vera komin áleiðis í skrifum meistararitgerðar þegar þau taka námskeiðið og þurfa að skila rannsóknaráætlun meistararitgerðar strax í upphafi námskeiðs.

Nemandi skráir sig í námskeiðið Vísindamiðlun og ritgerðarskrif (UAU116F eða UAU244F) annað hvort að vori eða hausti, ekki er hægt að taka bæði námskeiðin.

Tímaraðagreining (IÐN113F)

Markmið: Að veita bæði hagnýta og fræðilega þekkingu í gerð líkana, mati á stikum og spám í kvikum kerfum. Námsefni: ARMAX og önnur hliðstæð ferli og helstu eiginleikar þeirra. Meðhöndlun á óstöðnuðum ferlum. Sjálffylgni- og samfylgniföll. Mismunandi aðferðir við rófgreiningar. Mat á stikum, þar á meðal aðferð minnstu kvaðrata og sennileikaaðferðin. Tölulegar aðferðir við lágmörkun markfalla. Fjallað er um ýmis vandamál sem geta komið upp við líkangerð, svo sem ef mælingar vantar eða þær eru óeðlilegar. Inngangur að ólínulegum tímaraðalíkönum. Stakræn kerfi á ástandsformi. Lögð er áhersla á að leysa hagnýt verkefni.

Eigindlegar rannsóknaraðferðir I (FMÞ103F)

Markmið námskeiðsins er að nemendur kynnist fjölbreytileika og fræðilegum forsendum eigindlegrar rannsóknahefðar í félagsvísindum og öðlist reynslu í að beita eigindlegum aðferðum. Um hagnýtt námskeið er að ræða þar sem hver nemandi vinnur sjálfstætt rannsóknarverkefni sem felst í því að hanna og undirbúa rannsókn, afla gagna, greina þau og skrifa um helstu niðurstöður undir handleiðslu kennara. Í námskeiðinu verður farið ítarlega í undirbúning rannsókna, gerð rannsóknaráætlunar, gagnaöflun, greiningu og skrif.

Megindleg aðferðafræði (FMÞ001F)

Meginefni námskeiðsins eru megindlegar rannsóknaraðferðir og tölfræði í félags- og menntavísindum. Lögð er áhersla á virka þátttöku nemenda og umfjöllun um þátt rannsókna í samfélaginu. Fjallað er um helstu rannsóknarsnið, úrtaksfræði og gerð spurningalista. Í tölfræðihluta er kennt um lýsandi tölfræði og ályktunartölfræði og fjallað ítarlega um dreifigreiningu og aðhvarfsgreiningu. Nemendur vinna hagnýt verkefni í tölfræðilegri úrvinnslu gagna með jamovi forritinu samhliða fyrirlestrum. Nemendur geta unnið með eigin gögn.

Félagsfræði borgarsamfélaga og landsbyggða (FÉL301M)

Í námskeiðinu verður fjallað um borgir, bæi, þorp og sveitir í hnattvæddum heimi. Áhersla verður lögð á þann mikla hreyfanleika fólks, fjármagns, varnings og upplýsinga sem hefur umbylt innra gangverki, afmörkun og tengslum þéttbýlis og dreifbýlis í ólíkum löndum. Fjallað verður um helstu kenningar um samspil menningar og formgerðar og þær þjóðfélags- og tæknibreytingar sem riðlað hafa afmörkun og samskiptamynstri milli þéttbýlis og dreifbýlis. Sérstaklega verður fjallað um búferlaflutninga innan og milli landa og áhrif þeirra á þróun ólíkra byggðarlaga.

Lífmælingar (LÍF127F)

 Tölulegar aðferðir eru nauðsynlegur hluti margra greina líffræðinnar og nýtast við högun tilrauna og athugana, samantekt niðurstaðna og greiningu þeirra. Nemendur læra þessar aðferðir og meðhöndla fjölbreytt gögn úr líffræði, auk þess að fá þjálfun í að túlka niðurstöður mismunandi aðferða. Helstu aðferðir eru sennileikamat,  línuleg líkön, aðhvarf og fervikagreining og alhæfð línuleg líkön til að greina talningar. Fjölbreytugreining. Endursýnataka (skóþvengur og umröðunarpróf). Kennt verður að nota  tölfræðiforritið R til að framkvæma þær aðferðir sem fjallað er í fyrirlestrum.  Nemendur leysa verkefni sem byggja á líffræðilegum rannsóknum og fá ítarlega þjálfun í notkun R. Greining  á eigin gögnum eða viðameira gagnasetti sem tekið er saman í skýrslu og kynnt í fyrrlestri.

Námsmat: Verkefni 50%  og skriflegt próf 50%. Nemandi þarf að ná lágmarkseinkunn í báðum prófþáttum.

Greining landupplýsinga (LAN025M)

„Allir hlutir tengjast öllum öðrum hlutum, en nálægir hlutir tengjast meira en fjarlægir hlutir.“ - Waldo R. Tobler (1970)

Greining landupplýsinga byggir á þeirri staðreynd að staðsetning skiptir máli. Gagnkvæm tengsl fyrirbæra í landfræðilegu rúmi, fjölbreytileiki þeirra, kvarði og skipan hefur mótandi áhrif á hvernig ferlar tengdir samfélaginu, umhverfinu og efnahagslífinu þróast. Þessum áfanga er ætlað að auka færni nemenda við greiningar hvers kyns landupplýsinga og gera þeim kleift að framkvæma slíkar greiningar með hugbúnaðarpakkanum R.

Í námskeiðinu er farið í gegnum samþætt vinnuflæði fyrir greiningu landupplýsinga, allt frá öflun og undirbúningi gagna til könnunar þeirra og greiningar á tengslum í rúmi. Sérstök áhersla er lögð á greiningar sem unnt er að endurtaka, sem og gagnrýna túlkun niðurstaðna og ábyrga miðlun niðurstaðna.

Nemendur nýta tölvustuddar aðferðir við landfræðilega greiningar á þverfræðilegum viðfangsefnum og auka hæfni sína til að skipuleggja slíkar greiningar og rökstyðja val á greiningaraðferðum. Sérstakur gaumur er gefinn að aðferðafræðilegum álitaefnum, svo sem þeim vanda sem fylgir breytilegri afmörkun svæða, landfræðilegum kvarða, áhrifum hnitakerfa, óvissu, og hættu sem fylgir ályktunum um einstök tilfelli út frá almennum alhæfingum. Námskeiðið er byggt upp af fyrirlestrum og verklegum æfingum í R. Því lýkur með sjálfstæðu verkefni í landfræðilegri greiningu sem krefst aðferðafræðilegs rökstuðnings, gagnsæis í vinnuferli og gagnrýninnar hugsunar.

Vistkerfisfræði og sjálfbær nýting (UAU030F)

Áfangi hýstur í LBHÍ og kenndur þaðan, sjá https://ugla.lbhi.is/kennsluskra/index.php?tab=nam&chapter=namskeid&id=80037920256&kennsluar=2025

Nemendur þurfa að skrá sig í gestanám. Upplýsingar um gestanám

Soil Science and Land Condition (UAU032F)

Áfangi hýstur í LBHÍ og kenndur þaðan, sjá https://ugla.lbhi.is/kennsluskra/index.php?tab=nam&chapter=namskeid&id=80143320256&kennsluar=2025

Nemendur þurfa að sækja um í gegnum gestanám 

Nýsköpunar- og frumkvöðlafræði (VIÐ186F)

Markmiðið með námskeiðinu er að veita nemendum yfirsýn um fræðasviðið nýsköpunar- og frumkvöðlafræði og undirbúa þá undir frekara nám, bæði fræðilegt og hagnýtt.

Farið verður í helstu kenningar og álitamál innan sviðsins, nýlegar fræðigreinar rýndar og kynnt verkfæri sem nota má til að greina helstu strauma og stefnur nýsköpunar.

Náttúruvá: Atburðir og eðli þeirra (LAN513M)

Í námskeiðinu er fjallað um hina ýmsu atburði og ferla í náttúrunni sem skapað geta vá. Náttúruvá er skilgreind og hugað að sögu umfjöllunar á þessu mikilvæga fræðasviði í ýmsum greinum náttúruvísinda. Gerð er grein fyrir náttúrufræðilegum orsökum og eðli náttúruvár af ólíku tagi. Fjallað er um yfirstandandi loftslagsbreytingar sem náttúruvá, sem og um samhengi ýmissa veður- og loftslagstengdra atburða við loftslagsbreytingar. Fjallað verður um ferli náttúruvárvöktunar á Veðurstofu Íslands og ferli hættumats í tengslum við náttúruvá.

Nemendur fara í 1 dags ferð um Suðurland í byrjun september, þar sem ummerki atburða sem flokka má sem náttúruvá eru skoðuð og rædd.

Nemendur taka þátt í kostnaði við vettvangsferðir í þessu valnámskeiði.

Themes on International and European Union Environmental Law (LÖG110F)

Í námskeiðinu er fjallað um lagalegan grundvöll og meginreglur alþjóðlegs umhverfisréttar og umhverfisréttar Evrópusambandsins. Námskeiðið er tvískipt. Í fyrri hluta þess, sem byggir á gagnvirkum fyrirlestrum með þátttöku nemenda, verður megináherslan lögð á að skýra og fjalla um lagalegan grundvöll umhverfisréttar hvors réttarsviðs, meginreglur þeirra, þ.m.t. sjálfbæra þróun, sjálfbærni og heimsmarkmið SÞ, áhrif alþjóðlegs umhverfisréttar á umhverfisrétt Evrópusambandsins, þróun lagalegra lausna og áhrif réttarframkvæmdar. Jafnframt verða helstu efnissvið réttarsviðanna kynnt. Í seinni hluta námskeiðsins, verða tiltekin efnissvið alþjóðlegs umhverfisréttar og umhverfisréttar Evrópusambandsins krufin til mergjar á gagnrýninn hátt sem krefst virkrar þátttöku og frumkvæði nemenda. Meðal þessara efnissviða er vernd líffræðilegar fjölbreytni, varnir gegn mengun, þátttökuréttindi og aðgangur að dómstólum, mannréttindi og umhverfið, og málefni norðurslóða. (Sjá einnig LÖG187.F, Þverþjóðlegur loftslagsréttur).

Mannskepnur og önnur dýr (ÞJÓ110F)

Kennsla fer fram með fyrirlestrum, umræðu, rafrænum fyrirlestrum og vettvangsferðum í náttúru og á söfn.

Samskipti manneskjunnar við önnur dýr er viðfangsefni þessa námskeiðs sem við nálgumst frá bæði fræðilegum og listrænum sjónarhornum. Nemendur vinna sjálfstæð verkefni, um dýr að eigin vali, þar sem áhersla er einnig lögð á sjónræna framsetningu - t.d. teikningar eða ljósmyndir.  Í fyrirlestrum verður m.a. fjallað um hvítabirni, hvali, geirfugla og lunda og nýlegar rannsóknir á þeim.  Fjallað verður um áhrifavald og ólíkar birtingarmyndir dýra í margvíslegu listrænu og menningarlegu samhengi, til dæmis í fornbókmenntum, þjóðsögum, munnmælum, kvikmyndum, fréttum, efnismenningu og ferðamennsku. Þá verður til dæmis hugað að „framhaldslífi“ dýra í formi listmuna, safngripa og minjagripa. Við munum skoða gripi í einkaeigu og á opinberum vettvangi og spyrja spurninga á borð við: hvað gerist þegar lifandi dýri er breytt í safngrip? Hvernig þróast og breytist merking dýrsins í ólíku samhengi? Hvernig mótast hugmyndir okkar um dýr? Tekist verður á við hlutverk ólíkra dýra í þekkingasköpun og mótun orðræðu um loftslagsmál og málefni norðurslóða, tengsl við ákveðin landsvæði og menningarhópa og hlutverk þeirra í ímynda- og sjálfsmyndasköpun bæði fortíðar og samtíma.  Stigið verður út fyrir hefðbundna ramma sem snúa að aðgreiningu manna/dýra og annarra lífvera um leið og við könnum samtvinnaða hugmynda- og vistheima þeirra.

Markmið

Markmið námskeiðs er að velta upp áríðandi spurningum og málefnum er snúa að sambúð fólks og dýra, loftlagsbreytingum, útrýmingu dýrategunda og sjálfbærni. Við munum íhuga hvernig listamenn, rannsakendur, aðgerðasinnar og söfn hafa tekið þátt í umræðu um þessi málefni og hvernig hægt sé að þróa umræðuna áfram. Við munum skoða hvernig mismunandi lista- og menningarminjasöfn miðla hugmyndum og upplýsingum um samband manna og dýra í gegnum safneign sína og sýningar. Nemendur eru hvattir til að nálgast, með gagnrýnum hætti, sjónrænt efni, muni, gripi og texta, bæði rafrænt en einnig með heimsóknum á söfn og sýningar. 

Vistfræði B (LÍF505M)

Markmið og áherslur: nemendur læri grundvallaratriði vistfræði, þekki helstu hugtök, aðferðafræði og nálganir fræðigreinarinnar. Einkum er fjallað um þau svið vistfræði sem tengjast nýtingu lífrænna auðlinda. Fyrirlestrar: Saga og viðfangsefni vistfræði. Stofnvistfræði: grundvallaratriði stofnvaxtar, áhrif þéttleika, stjórnun stofnstærðar. Samspil tegunda: samkeppni, afrán og önnur samskiptaform. Samfélög lífvera: uppbygging lífverusamfélaga, framvinda, fæðuvefir, stöðugleiki, líffræðileg fjölbreytni . Vistkerfi: hringrás efna og orku, fæðukeðjur. Kynning á íslenskum vistkerfum.

Verklegt: útivinna þar sem nemendur kynnast og bera saman valin íslensk lífverusamfélög (skógar, graslendi/mólendi, votlendi, straumvatn). Málstofur og ritgerðir: nemendur taka saman efni um og kynna og ræða valin dæmi sem sýna hvernig vistfræðilegri þekkingu er beitt við náttúrvernd og nýtingu og stjórnun auðlinda.

Námsmat: Skýrslur og málstofur gilda 50% og próf 50% af lokaeinkunn.

Námskeiðið er ekki ætlað nemendum sem stunda nám í líffræði.

Hnattrænar loftslagsbreytingar (UAU107M)

Loftslagsbreytingar eru hnattrænt vandamál og eitt af mest krefjandi umhverfisvandamálum líðandi stundar og verður áfram í nánustu framtíð. Síðan 1992 hafa verið margir fundir og samkomulög á vegum Sameinuðu þjóðanna.

Í námskeiðinu verður farið yfir loftslagsbreytingar frá nokkrum sjónarhornum. Byrjað á að fara yfir helstu gögn og vísindi er tengjast loftslagsbreytingum og líkönum af framtíðar breytingum. Síðan verður fjallað um áhrif og varnarleysi (e. vulnerability) og viðleitni til að draga úr áhrifum og aðlagast loftslagsbreytingum. Einnig er fjallað um málefni eins og loftslags-flóttamenn, mismunandi áhrif eftir kyni og samningaviðræður.

Einkunnargjöf byggir á skriflegu verkefnum, þátttöku í tímum og kynningum, auk prófa. Nemendur sem taka þetta námskeið hafa almennt mjög mismunandi bakgrunn og þú munt hafa tækifæri til að læra um loftslagsbreytingar frá mismunandi sjónarhornum.

Starfsþjálfun í umhverfis- og auðlindafræði (UAU114F)

Starfsþjálfun í umhverfis- og auðlindafræði er hagnýtt námskeið sem veitir nemendum tækifæri til að fá innsýn í starfsemi frjálsra félagasamtaka, fyrirtækja eða stofnana (skipulagsheilda) sem tengjast umhverfis- og auðlindafræði. Verkefni nemanda skulu vera tvenns konar: 1) eitt veigamikið verkefni sem a.m.k. helmingi starfsþjálfunar er varið í (120 klst) og 2) ýmis tilfallandi verkefni skipulagsheildarinnar. Æskilegt er að nemandi kynnist sem flestum starfssviðum hennar og fái innsýn í starfsemina.

Starfsþjálfun er á einstaklingsgrundvelli og nemendur þurfa að vera komin með starfsþjálfunarverkefni til að geta skráð sig í námskeiðið. Hægt er að skrá nemendur í námskeiðið hvenær sem er, þ.e. utan hefðbundinna skráningartímabila.

Mögulegt er að hefja starfsþjálfun með tveimur leiðum:

• Frjáls félagasamtök, fyrirtæki eða stofnun auglýsa eftir starfsnemum í tiltekin starfsþjálfunarverkefni.

eða

• Nemendur hafa frumkvæði að starfsþjálfunarverkefni (í samráði við kennara umhverfis- og auðlindafræði) hjá tilteknu fyrirtæki, stofnun, eða frjálsum félagasamtökum og þróa verkefnið í samstarfi.

Starfsþjálfun getur ekki hafist fyrr en samþykki kennara umhverfis- og auðlindafræði liggur fyrir. Einstaklingssamkomulag um starfsþjálfun er gerð milli nemandans, viðkomandi skipulagsheildar og námsbrautar í umhverfis- og auðlindafræði. Samkomulagið þarf að innhalda verkefnislýsingu sem og lýsingu á hvernig nemandinn fær innsýn í starfsemina.

Gert er ráð fyrir að um takmarkaðan fjölda námsplássa sé að ræða. Verkefnin geta tengst ólíkum hliðum umhverfis- og auðlindafræði.

Nemendur skila lokaskýrslu um verkefnið og dagbók með vikulegu yfirliti til verkefnastjóra námsbrautarinnar og til þess aðila sem veitir starfsnámið.

Inngangur að umhverfis- og auðlindafræði (UAU102F)

Hin öra fjölgun mannkynsins og umsvifin sem henni fylgja hafa á undanförnum áratugum haft gríðarleg og sívaxandi áhrif á náttúruauðlindir og umhverfi. Til þess að skilja þessi áhrif og og geta valið réttu leiðirnar til að takast á við þau, þarf að beita þverfræðilegum aðferðum, þar sem gripið er jöfnum höndum til náttúrufræði, félagsfræði, hagfræði,verkfræði og fleiri greina. Áður en nemendur læra um þverfræðilegar aðferðir til að nálgast aðsteðjandi vanda, þurfa þeir að átta sig á því í hverju vandinn er fólginn en það er einmitt markmið þessa námskeiðs. Fjallað verður um umhverfi og auðlindir almennt með áherslu á gildi þeirra fyrir mannkynið og helstu orsakir umhverfisvandamála og þýðingu þeirra bæði í íslensku og alþjóðlegu samhengi. Einkum verður farið yfir eftirtalda efnisflokka: Fólksfjölgun, tækni og hagvöxt. Líffræðilega fjölbreytni og útrýmingu tegunda. Jarðveg og jarðvegseyðingu. Landbúnað og umhverfisáhrif. Mengun og heilsu . Loftmengun, vatnsmengun og jarðvegsmengun. Helstu mengunarvalda í andrúmslofti og áhrif þeirra. Eyðingu ósonlagsins og loftslagsbreytingar. Sorp og spilliefni. Ferskvatnsauðlindir. Auðlindir sjávar. Auðlindir skóga og votlendis. Orkuauðlindir. Orkunýtingu og umhverfisáhrif.

Visthagfræði (UAU105F)

Vistfræðileg hagfræði hefur stundum verið kölluð hagfræði sjálfbærrar þróunar. Sjálfbær þróun byggir á þremur meginstoðum - að tryggja áframhaldandi efnahagsvöxt, að tryggja félagslega velferð - án þess að skaða náttúru og vistkerfi heimsins. Því byggir sjálfbær þróun á því að maður og náttúra/vistkerfi eru tengd órjúfanlegum böndum. Mælingar á ástandi náttúru og vistkerfa gefa vísbendingar um að efnahagsvöxtur og fólksfjölgun ásamt tækniþróun hafi undanfarin árhundruð raskað jafnvægi mikilvægra hringrása náttúrunnar, og ber mögulegar lofslagsbreytingar þar hæst þessa dagana. En hvernig er hægt að viðhalda heilbrigðum vistkerfum og á sama tíma tryggja áframhaldandi hagsæld og félagslega velferð?

Þetta námskeið mun fjalla um fræðilegan mun á neoklassískri hagfræði og vistfræðilegri hagfræði í nálgun þessara tveggja lína innan hagfræði. Farið í grundvallarhugtök og hugmyndafræði visthagfræði ásamt praktískum dæmum; t.d. græna þjóðhagsreikninga.

Námskeiðið verður kennt 3 til 5 október 2025.

Umhverfisstjórnun fyrirtækja (UAU109M)

Í þessu námskeiði er leitast við að kanna ábyrgð fyrirtækja gagnvart umhverfinu. Miðað er við virka þátttöku nemenda með því að greina málefnum sem tengjast fyrirtækjum, umhverfismálum og hagaðilum, en það er t.d. gert með hermileikjum (simulations) og tilviksgreiningum (case studies).

Markmið námskeiðsins er að skapa skilning á og kenna nemendum að velja og nota nauðsynleg tæki til að leggja mat á markmið og taka ákvarðanir þegar kemur að umhverfis- og auðlindastjórnun í samhengi við sjálfbæra þróun. Þar má t.d. nefna Þar á meðal má nefna Heimsmarkmið Sameinuðu þjóðanna um sjálfbæra þróun, Parísarsamkomulagið, grundvallarviðmið Global Compact sáttmála Sameinuðu þjóðanna um samfélagslega ábyrgð, Global Reporting Initiative og fleira.

Námskeiðinu er skipt upp í þrjá hluta. Í hluta eitt munum við kanna hver er uppruni og merking á ábyrgð fyrirtækja. Í öðrum hluta er lögð áhersla á það hvernig má stjórna og innleiða ábyrgð fyrirtækja. Í þriðja hluta munum við læra um ábyrgð fyrirtækja út frá áhrifum, gagnrýni og framtíðarhorfum.

Í lok námskeiðsins er gert ráð fyrir að nemendur hafi að nemendur hafi öðlist fræðilegan skilning á viðfangsefninu, geti beitt þeim aðferðum sem kenndar hafa verið og séu læsir á upplýsingar sem snúa að fyrirtækjum, umhverfistengdum viðfangsefnum þeirra og árangri og áhrifum.

Nýsköpun og sprotaþróun (IÐN121F)

Í námskeiðinu vinna nemendur að þróun á sprotaverkefnum frá hugmynd til afurðar. Lögð er áhersla á hagnýta vinnu við raunveruleg viðfangsefni þar sem nemendur beita notendamiðuðum aðferðum, vinna með viðskiptalíkön og gera fjölbreyttar greiningar og áætlanir. Námskeiðið byggir mikið á vinnustofum og samvinnu milli nemenda með ólíkan faglegan bakgrunn. Áhersla er á gagnrýna greiningu á tækifærum til nýsköpunar og frumkvöðlastarfs, skapandi lausnaleit og þróun hugmynda út frá þörfum notenda. Nemendur öðlast hæfni í aðferðum við að prófa og miðla hugmyndum og lausnum og kynnast hagnýtum og samfélagslegum áhrifum nýsköpunar á breiðum grunni. Námskeiðið hentar nemendum sem vilja efla frumkvöðlahugsun og læra að beita aðferðum nýsköpunar, hvort sem er innan stofnana, starfandi fyrirtækja eða sem sjálfstæðir frumkvöðlar.

Lífmælingar (LÍF127F)

 Tölulegar aðferðir eru nauðsynlegur hluti margra greina líffræðinnar og nýtast við högun tilrauna og athugana, samantekt niðurstaðna og greiningu þeirra. Nemendur læra þessar aðferðir og meðhöndla fjölbreytt gögn úr líffræði, auk þess að fá þjálfun í að túlka niðurstöður mismunandi aðferða. Helstu aðferðir eru sennileikamat,  línuleg líkön, aðhvarf og fervikagreining og alhæfð línuleg líkön til að greina talningar. Fjölbreytugreining. Endursýnataka (skóþvengur og umröðunarpróf). Kennt verður að nota  tölfræðiforritið R til að framkvæma þær aðferðir sem fjallað er í fyrirlestrum.  Nemendur leysa verkefni sem byggja á líffræðilegum rannsóknum og fá ítarlega þjálfun í notkun R. Greining  á eigin gögnum eða viðameira gagnasetti sem tekið er saman í skýrslu og kynnt í fyrrlestri.

Námsmat: Verkefni 50%  og skriflegt próf 50%. Nemandi þarf að ná lágmarkseinkunn í báðum prófþáttum.

Megindlegar rannsóknaraðferðir I (MVS302F)

Markmið

Að nemendur þekki og geti beitt algengustu tölfræðiaðferðum við úrvinnslu gagna og geti metið tölfræðilegar niðurstöður. Að nemandi hafi kunnáttu og þekkingu til þess að greina og miðla tölulegum upplýsingum samkvæmt APA-7 útgáfustaðlinum (t.d. í vísindatímaritsgrein eða lokaritgerð) og geti sýnt frumkvæði við tölfræðilega úrvinnslu gagna. Einnig að nemendur kynnist helstu rannsóknarsniðum í megindlegri aðferðafræði.

Inntak og viðfangsefni

Fjallað verður um megindlegar rannsóknaraðferðir og ólík rannsóknarsnið. Í tölfræðihlutanum verður mest áhersla lögð á uppbyggingu og túlkun almenna línulega líkansins (e. general linear model) sem nær yfir fjölda sígildra tölfræðiaðferða s.s. fylgni, aðhvarfsgreiningu og dreifigreiningu. Einnig læra nemendur að beita aðferðum leitandi og staðfestandi þáttagreiningar. Að lokum verða nemendur kynntir fyrir einliðasniðnum, grunnhugsun bayesískrar tölfræði og mati á heildarvillu (e. total survey error). Nemendur læra að vinna greiningar með tölfræðiforriti. Mikil áhersla verður á skýra túlkun og miðlun megindlegra niðurstaðna samkvæmt APA-7 útgáfustaðlinum.

Vinnulag

Námskeiðið er kennt vikulega á fjarfundum að undanskyldum tveimur staðlotum (sjá vikuáætlun) þar sem gert er ráð fyrir að nemendur og kennarar mæti í eigin persónu. Hægt er að sækja um undanþágu frá því að mæta í eigin persónu ef nemandi á um mjög langan veg að fara (t.d. búsettir erlendis). Viðkomandi nemandi tekur þá þátt í staðlotunni um fjarfund. Nemendur verða að hafa nýjustu stöðugu (e. solid) útgáfu af jamovi (sjá jamovi.org) uppsetta á fartölvum sem þeir mæta með í kennslustundir. 

Faraldsfræði - megindleg aðferðafræði (LÝÐ107F)

Námskeiðið er inngangur að faraldsfræðilegum rannsóknaraðferðum og nálgun orsaka. Námskeiðið gefur yfirlit yfir mælingar á tíðni sjúkdóma, áhættu og afstæðri áhættu, gerðir faraldsfræðilegra rannsókna (tilraunir og íhlutandi rannsóknir, hóprannsóknir, tilfella-viðmiðsrannsóknir). Áhersla er lögð á kerfisbundna skekkjuvalda og á aðferðir til að sneiða hjá þeim á undirbúningsstigi rannsókna svo og í úrvinnslu gagna. Nemendur fá þjálfun í því að ritrýna faraldsfræðilegar rannsóknarniðurstöður.

Eigindlegar rannsóknaraðferðir I (MVS301F)

Í námskeiðinu verða teknar fyrir eigindlegar rannsóknaraðferðir, einkenni þeirra og saga. Kynntar verða helstu rannsóknarleiðir eða nálganir innan eigindlegar aðferða. Fjallað verður um aðferðir við gagnasöfnun og mismunandi tegundir gagna, s.s. viðtöl af ýmsum gerðum, sjónræn gögn og fyrirliggjandi gögn bæði sjónræn og textar. Kynntar verða mismunandi leiðir til að túlka og greina gögnin t.d. þema-, frásagnar- og orðræðugreining og nemendur þjálfaðir í að koma niðurstöðum frá sér á skipulegan og vandaðan hátt.

Vinnulag:

Þetta námskeið byggir á vendikennslu. Myndbönd með fyrirlestrum hverrar viku verða rædd á vikulegri vinnustofu. Vinnustofur eru ekki teknar upp. Nemendur vinna virkniverkefni sem þeir skila vikulega. Staðnemar vinna þau í tímum en fjarnemar vinna þau saman í hópum. Einnig þurfa nemendur að skila einstaklingsverkefnum.

Aðhvarfsgreining (FMÞ501M)

Markmið námskeiðsins er að nemendur öðlist skilning og verklega færni til að beita aðhvarfsgreiningu á eigin spýtur. Fjallað er um þau afbrigði aðhvarfsgreiningar sem hvað oftast eru notuð í rannsóknum á sviði félagsvísinda. Farið er í stjórnun breyta, notkun nafnbreyta, línuleg og ólínuleg líkön, aðferðir til þess að prófa miðlun breyta og samvirkni breyta og aðferðir til að nota breytur sem hafa skekkta dreifingu svo eitthvað sé nefnt. Fjallað er um forsendur aðhvarfsgreiningar og aðferðir til að fást við þær. Einnig er fjallað um "logistic" aðhvarfsgreiningu, þar sem háða breytan er tvígild nafnbreyta. Samhliða þessari umfjöllun verður farið í saumana á ályktunartölfræði, notkun marktektarprófa og túlkun niðurstaðna. Áhersla er lögð á að nemendur fái umtalsverða verklega reynslu af því að greina megindleg gögn. Kennari útvegar könnunargögn sem nemendur nota til þess að prófa þær aðferðir sem kenndar eru. Eftir fremsta megni verður reynt að samþætta fræðilegar spurningar og tilgátuprófun. Tölfræðiforritið SPSS fyrir Windows er notað.

Meistararitgerð í umhverfis- og auðlindafræði (UAU441L)

Meistararitgerð í umhverfis- og auðlindafræði er sjálfstætt rannsóknarverkefni sem nemandi vinnur undir leiðsögn kennara. Meistararitgerð er 30 eða 60 ECTS.

Meistaranemendur þurfa að velja sér leiðbeinanda í meistaraprófsritgerð úr hópi fastra akademískra starfsmanna Háskóla Íslands. Heimadeild leiðbeinanda segir til um frá hvaða deild nemandi mun brautskrást frá að námi loknu. Meistaraprófsritgerð skal leggja fram í samræmi við reglur þeirrar deildar sem nemandi brautskráist frá.

The Arctic Circle (UAU018M)

Með loftslagsbreytingum er talið að mikilvægi norðurslóða muni aukast á næstu áratugum þar sem náttúruauðlindir verða aðgengilegri og nýjar samgönguleiðir opnast. Á sama tíma skapast ógnir við viðkvæm vistkerfi og samfélög en efnhagsleg tækifæri verða einnig til. Arctic Circle samtökin mynda viðamikið tengslanet sem byggir á alþjóðlegu samstarfi og umræðu um framtíð norðurskautsins. Arctic Circle samtökin eru opinn og lýðræðislegur vettvangur með þátttöku ríkisstjórna, stofnana, fyrirtækja, háskóla, fræðimannahópa, umhverfissamtaka, samfélaga frumbyggja, almennra borgara og annars áhugafólks um þróun norðurskautsins og afleiðinga þess á framtíð jarðar. Árlega Arctic Circle ráðstefnan er stærsta alþjóðlega samkoman með áherslu á norðurskautið. Árlega mæta yfir 2000 þátttakendur frá yfir 50 löndum.

Á Arctic Circle ráðstefnunni hefur meðal annars verið fjallað um eftirtalin málefni:

• Bráðnun íss og öfgakennd veður
• Hlutverk og réttur innfæddra
• Öryggismál á norðurslóðum
• Innviðir fjárfestinga á norðuslóðum
• Byggðaþróun
• Innviðir flutningakerfa
• Orkumál
• Hlutverk Evrópu- og Asíuþjóða
• Asía og Norðursjávarsiglingaleiðin
• Lýðheilsa og velferð á heimskautasvæðum
• Vísindi og þekking frumbyggja
• Ferðamennska og flugsamgöngur á norðurslóðum
• Vistkerfi og haffræði
• Sjálfbær þróun
• Þróun endurnýjanlegrar orku fyrir afskekkt samfélög
• Tækifæri og ógnir við borun eftir náttúruauðlindum
• Auðlindir á norðuslóðum
• Viðskiptasamstarf á norðurslóðum
• Úthöfin á norðurslóðum
• Sjávarútvegur og lífrænar auðlindir
• Jarðfræði og jöklafræði
• Heimskautaréttur: sáttmálar og samningar
• Heimur háður ís: norðurslóðir og Himalaya

Á námskeiðinu taka nemendur þátt í Arctic Circle ráðstefnunni í Hörpu. Skyldumæting er fyrir nemendur á ráðstefnuna. Nemendur þurfa að mæta í tvær kennslustundir, eina stuttu fyrir ráðstefnuna og aðra stuttu eftir ráðstefnuna.

Arctic Circle Assembly verður 8. - 10. október 2026 í Hörpu. Skyldumæting er á ráðstefnuna, auk mætingar í eina session fyrir ráðstefnuna (6. október) og aðra í vikunni eftir ráðstefnuna. 

Nemendur greiða skráningargjald á ráðstefnuna. Gjaldið er almennt nemendagjald með afslætti. 

Vistferilsgreiningar í byggðu umhverfi (UMV119F)

Markmið: Að nemendur skilji mikilvægustu álagsþætti á umhverfið vegna notkunar og uppbyggingar hins byggða umhverfis. Að nemendur geti notað vistferilsgreiningu (LCA – life cycle assessment) á tiltekna framleiðsluvöru eða kerfi og skilji hin flóknu tengsl víxlverkana og gagnáhrifa sem tengjast kerfum hins byggða umhverfis.

 Efni: Námskeiðið kynnir fyrir nemendum hugsunarhátt vistferilsgreininga og gerir nemendum kleyft að skilja umhverfisáhrif notkunar og uppbyggingar hins byggða umhverfis. Helstu aðferðir vistferilsgreiningar eru kynntar með dæmum úr hinu byggða umhverfi. Áherslan er á að skilja og meta flókin tengsl víxlverkana og gagnáhrifa sem hafa tilhneigingu til að minnka áhrifamátt aðgerða sem eiga að draga úr umhverfisáhrifum; t.d. hvernig aukin hagkvæmni orkunýtingar tiltekinnar framleiðsluvöru getur aukið heildar orkunotkun, eða hvernig minnkun á akstri einkabifreiða getur aukið útblástur gróðurhúsalofttegunda vegna aukinna ferðalaga með flugi. Í heildina læra nemendur að hanna framleiðsluvörur og kerfi sem auka sjálfbærni hins byggða umhverfis og taka tillit til vistferils og kerfislegra skorða. Námskeiðið kynnir nemendur einnig fyrir notkun og ritun fræðigreina.

Kennsluhættir: Kennt er með fyrirlestrum, heimaverkefnum fyrir einstaklinga og hópverkefnum. Fyrirlestrar kynna hugtök og framkvæmd vistferilsgreiningar á framleiðsluvöru eða kerfi í hinu byggða umhverfi. Nemendur lesa fræðigreinar um efni fyrirlestra og skrifa umfjallanir. Lestur og ritun fræðigreina verður einnig kenndur í fyrirlestrum. Helstu skil fyrir námsmat er fræðigrein um vistferilsgreiningu framleiðsluvöru eða kerfis sem verður unnin í hópvinnu yfir misserið. Bestu fræðigreinarnar verða mögulega sendar til birtingar í fræðirit eða á vísindaráðstefnu.

 Námskeiðið hentar einnig nemendum utan umhverfis- og byggingarverkfræði, t.d. í öðrum verkfræðigreinum, umhverfis- og auðlindafræði, hagfræði, önnur umhverfisfræði.

Tölfræði félagsvísinda: Aðhvarfsgreining (FMÞ501M)

Markmið námskeiðsins er að nemendur öðlist skilning og verklega færni til að beita aðhvarfsgreiningu á eigin spýtur. Fjallað er um þau afbrigði aðhvarfsgreiningar sem hvað oftast eru notuð í rannsóknum á sviði félagsvísinda. Farið er í stjórnun breyta, notkun nafnbreyta, línuleg og ólínuleg líkön, aðferðir til þess að prófa miðlun breyta og samvirkni breyta og aðferðir til að nota breytur sem hafa skekkta dreifingu svo eitthvað sé nefnt. Fjallað er um forsendur aðhvarfsgreiningar og aðferðir til að fást við þær. Einnig er fjallað um "logistic" aðhvarfsgreiningu, þar sem háða breytan er tvígild nafnbreyta. Samhliða þessari umfjöllun verður farið í saumana á ályktunartölfræði, notkun marktektarprófa og túlkun niðurstaðna. Áhersla er lögð á að nemendur fái umtalsverða verklega reynslu af því að greina megindleg gögn. Kennari útvegar könnunargögn sem nemendur nota til þess að prófa þær aðferðir sem kenndar eru. Eftir fremsta megni verður reynt að samþætta fræðilegar spurningar og tilgátuprófun. Tölfræðiforritið SPSS fyrir Windows er notað.

Kvik Kerfislíkön (UAU259F)

The System Dynamics approach, rooted in Systems Thinking, is best suited for the deconstruction and analysis of complex socio-economic environments and political systems. There is a growing call among scientists and practitioners today on systemic approaches to tackle complex problems such as the climate and environmental crises. System dynamics is a multidisciplinary approach that uses both qualitative and quantitative methods. It has been successfully applied for other complex socioeconomic questions such as for national planning models, analysing climate change policies, food market transformation, and government health policies.

This course aims to introduce students to thinking in systems, understanding the dynamic nature of system behaviour and acquiring basic system dynamic modelling skills.

Kennt frá 15 janúar í 5 vikur í fjarnámi á Canvas;  intensive kúrs á staðnum 19-26 febrúar; nemendakynningar 4-8 Mars

Vettvangsaðferðir (MAN601F)

Fjallað er um vettvangsaðferðir mannfræðinnar og nemendur þjálfaðir í beitingu þeirra. Áhersla er lögð á siðfræðileg álitamál, rannsóknaráætlanir, vettvanginn, þátttökuathugnanir, mismunandi tegundir viðtala, notkun myndrænna gagna, öflun heimilda, greiningu gagna og kynningu niðurstaðna.

Spurningalistakannanir (FÉL089F)

Markmið námskeiðsins er að nemendur öðlist skilning og verklega færni til að hanna og framkvæma spurningalistakannanir. Rætt verður um helstu úrtaksaðferðir og tegundir spurningalistakannanna (símakönnun, netkönnun o.s.frv.). Fjallað verður um helstu atriði í spurningalistagerð; einkanlega um orðalag og samhengi mælitækja (spurninga). Enn fremur verður fjallað um grundvallaratriði í mælingafræði og aðferðir til þess að meta áreiðanleika og réttmæti mælitækja. Í þessu samhengi verður farið yfir notkun þáttagreiningu (factor analysis) og atriðagreiningu (item analysis). Áhersla er lögð á að nemendur fái verklega reynslu af framkvæmd og úrvinnslu kannanna.

Verndunarlíffræði (UAU214M)

Loftslagsbreytingar, síaukinn fjöldi jarðarbúa (>8 milljarðar og vaxandi) og hnattvæðing eru meðal þeirra þátta sem hafa djúpstæð áhrif á náttúruleg búsvæði og vistkerfi plantna og dýra. Ein af stærstu afleiðingunum er tjón á líffræðilegum fjölbreytileika, en um ein milljón tegunda eru í útrýmingarhættu. Með verndunarlíffræði er leitast við að auka skilning á áhrifum mannsins á líffræðilegan fjölbreytileika með það markmiði að draga úr tjóni á honum og skapa lausnir til varðveislu. Verndunarlíffræði byggir á mörgum stoðum, meðal annarra vistfræði, þróunarfræði, hagfræði og auðlindastjórnun. Markmið námskeiðsins er að veita nemendum yfirgripsmikla sýn á undirstöður verndunarlíffræði, mikilvægi líffræðilegs fjölbreytileika, ógnir við hann og leiðir til að skapa lausnir til varðveislu og verndar. Meðal umfjöllunarefna eru saga verndunarlíffræði, mynstur og ferlar líffræðilegs fjölbreytileika; umhverfishagfræði; siðfræði varðveislu; útrýmingarhætta; sundrun, niðurbrot og eyðilegging búsvæða; loftslagsbreytingar og áhrif þeirra; ofnýting; innrás framandi tegunda; sjúkdómar; verndunarerfðafræði; varðveisla stofna, tegunda og vistkerfa; vernduð svæði; endurreisn; sjálfbær þróun og áskoranir framtíðar í samhengi verndunarlíffræði. Tengsl milli líffræðilegs fjölbreytileika og sjálfbærrar þróunarmarkmiða eru sýnd, eins og t.d. markmið 3, 11, 12, 13, 14 og 15.

Mat á umhverfisáhrifum 1 (UMV205M)

Markmið: Að kynna hugmyndafræði og þær aðferðir, sem notaðar eru við mat á umhverfisáhrifum framkvæmda og á umhverfismati sem samfléttuðum þáttum við gerð skipulagsáætlana.

Efni: Ástæður og aðdragandi lagasetningar um mat á umhverfisáhrifum og hvernig framkvæmd mats er háttað á Íslandi. Aðferðafræði; gátlistar, töflur, glæruaðferðir og flæðirit. Notkun landfræðilegra upplýsingakerfa (LUK), sem byggjast á stafrænum kortagrunnum og gagnasöfnum. Fræðasvið, sem nýtast við matið; landfræði, vistfræði, straumfræði, jarðfræði, efnafræði, lögfræði, félagsfræði, hagfræði og fagurfræði. Aðferðir við framsetningu á matinu; skýrslugerð, myndræn framsetning og tölvugrafík. Dæmi um notkun mats á umhverfisáhrifum við undirbúning og hönnun mannvirkja; losun og förgun úrgangsefna, vega- og línulagnir, brýr, hafnir og flugvellir, verksmiðjur og einstök mannvirki. Einnig ný aðferðafræði um hvernig þarf að flétta aðferðir MÁU inn í gerð skipulagsáætlana, á þann veg að skipulags-, landnýtingar og staðarvalsákvarðanir taki mið af umhverfissjónarmiðum. Hópverkefni, sem tengjast efni námskeiðsins.

Nýsköpun og viðskiptaþróun í framkvæmd (II) (IÐN216F)

Námskeiðið er framhald af námskeiðinu  IÐN222F Nýsköpun og viðskiptaþróun í framkvæmd (I)“ og er kennt á vikum 8-14 á vormisseri. Þessi hluti námskeiðsins felst í ítarlegri þróun viðskiptalíkans fyrir tiltekið viðskiptatækifæri. Sú þróun fer fram í hópum þar sem áhersla er lögð á að leiða saman einstaklinga með bakgrunn í viðskiptum og stjórnun og einstaklinga með fagþekkingu á því sviði nýsköpunar sem viðskiptatækifærið byggir á. Uppruni verkefnanna getur verið í sjálfstæðu viðskiptatækifæri eða innan samstarfsfyrirtækja. Í báðum tilvikum er lögð áhersla á að verkefnin feli í sér afurðaþróun byggða á fagþekkingu þar sem viðskiptalegar forsendur tækifærisins og prófun þeirra eru í forgrunni.

Nýsköpun og sprotaþróun (IÐN222F)

Í námskeiðinu vinna nemendur að þróun á sprotaverkefnum frá hugmynd til afurðar. Lögð er áhersla á hagnýta vinnu við raunveruleg viðfangsefni þar sem nemendur beita notendamiðuðum aðferðum, vinna með viðskiptalíkön og gera fjölbreyttar greiningar og áætlanir. Námskeiðið byggir mikið á vinnustofum og samvinnu milli nemenda með ólíkan faglegan bakgrunn. Áhersla er á gagnrýna greiningu á tækifærum til nýsköpunar og frumkvöðlastarfs, skapandi lausnaleit og þróun hugmynda út frá þörfum notenda. Nemendur öðlast hæfni í aðferðum við að prófa og miðla hugmyndum og lausnum og kynnast hagnýtum og samfélagslegum áhrifum nýsköpunar á breiðum grunni. Námskeiðið hentar nemendum sem vilja efla frumkvöðlahugsun og læra að beita aðferðum nýsköpunar, hvort sem er innan stofnana, starfandi fyrirtækja eða sem sjálfstæðir frumkvöðlar.

Landupplýsingakerfi II (UAU031F)

Áfangi hýstur í LBHÍ og kenndur þaðan, sjá https://ugla.lbhi.is/kennsluskra/index.php?tab=nam&chapter=namskeid&id=80024220260&kennsluar=2025

Nemendur þurfa að sækja um í gegnum gestanám. 

Umhverfishagfræði (UAU206M)

Í þessu námskeiði er fjallað um ýmsar veigamiklar hliðar umhverfishagfræði. Rætt er um efnahagslegt gildi umhverfisins, mismunandi not þess, kostnað við umhverfisrýrnun og svokallaða "græna" landsframleiðslu. Ennfremur er fjallað sérstaklega um land, landnotkun og landvirði. Þá er geta markaðskerfisins til að framkalla hagkvæma nýtingu umhverfisins rannsökuð, aðferðir til að lagfæra "mistök" í því efni skoðaðar og bornar saman við hugmyndir umhverfissinna.

Náttúruauðlindir og fiskihagfræði (HAG031M)

Markmið þessa námskeiðs er að kynna og útskýra hagræn grundvallarlögmál um nýtingu náttúruaðlinda. Hagkvæmasta nýting í kyrrstæðu og tímatengdu samhengi er leidd út. Ástæðurnar fyrir því að nýting náttúruauðlinda er iðulega ekki hagkvæm eru raktar og útskýrðar. Á þeim grundvelli er fjallað um hagkvæm stjórnkerfi fyrir nýtingu náttúruauðlinda. Hagfræði fiskveiða, orkulinda og umhverfisgæða er skoðuð sérstaklega. Beitt er greiningaraðferðum hagfræðinnar.

Lífsferilsgreining (UAU215F)

Markmið: Að nemendur geti beitt aðferðum lífsferilsgreiningar til að greina umhverfisáhrif sem hljótast af framleiðslu og ferlum. Nemendur munu svo læra að skila niðurstöðum lífsferilsgreinina á réttan hátt og framkvæmt samanburðar- og næmnigreiningar. Einnig munu nemendur geta fundið svokallaða heita reiti innan lífsferla vöru eða framleiðsluferils sem hægt er að nýta til þess að draga úr neikvæðum umhverfisáhrifum.

Síðast en ekki síst munu nemendur læra að tileinka sér kerfislæga hugsun sem nauðsynleg, einn af grunnhæfniþáttum sjálfbærni.

Efni: Námskeiðið kennir nemendum að greina lífsferil vöru frá vöggu til grafar með aðferðum lífsferilsgreiningar (LCA). LCA er notað til að meta umhverfisáhrif vöru, framleiðsluferils eða þjónustu. Markmiðið með LCA er að bera saman líkar vörur, ferla og þjónustu. Einnig getur markmiðið verið að meta hvar í ferli hverrar vöru, ferils eða þjónustu hvar mestu neikvæðu umhverfisáhrifin verða. Þær upplýsingar nýtast við hönnun vörunnar sé um nýja vöru að ræða, eða til að breyta framleiðsluferlum og þannig lágmarka umhverfisáhrif. Einblínt verður að því að kenna bæði aðferðafræðina og hvernig hægt er að nota LCA sem verkfæri. Í námskeiðinu er farið í gegnum aðferðarfræðina allt frá skilgreiningu markmiðs, aðgerðareiningar og kerfismarka, útreikninga á notkun auðlinda og losun efna til andrúmslofts, vatns og jarðvegs. Svo bætist við túlkun niðurstaðna og næmnigreiningar. Einnig eru kynntar mismunandi aðferðir, hugbúnaður hugbúnaður til að reikna út umhverfisáhrif og notkun gagnabanka notaðir eru til þess að framkvæma lífsferilsgreiningar. Námsmat miðast við þátttöku í kennslustundum og skilum á einstaklings og hópaverkefnum sem unnin eru  námskeiðinu.

Þessi áfangi eykur færni nemenda á sviði Heimsmarkmiða Sameinuðu þjóðanna númer 6, 7, 9, 11, 12, 13, 14 and 15.

Kennsluhættir: Kennt er með fyrirlestrum, tímaverkefnum, einstaklings heimaverkefnum og hópverkefnum.

Umhverfisskipulag (UMV201M)

Markmið: Nemendur fá yfirsýn yfir umhverfismál í heiminum með áherslu á helstu umhverfisáhrif vegna uppbyggingar þjóðfélaga og nýtingar á auðlindum. Nemendur læra að meta og bera saman mismunandi byggðamynstur og skipulagsmarkmið með tilliti til umhverfisáhrifa þeirra.

Efnisatriði: Námskeiðið gefur nemendum yfirsýn á umhverfisvandamál bæði í nærumhverfi og í heiminum. Áherslan er á greiningu og mat á áhrifum mismunandi landnotkunar á umhverfið. Dæmi um slíkar greiningar eru rannsökuð og leitað að mögulegum skipulagslausnum. Núverandi skipulagsstefna er skoðuð og metin með tilliti til verndunar umhverfisins.

Kennsla: Fyrirlestrar og hópvinna. Fyrirlestrar verða um helstu þemu sem verður nánar fjallað um í hópverkefnum. Í fyrirlestrum verður mikið af dæmum úr fræðilegum rannsóknum kynnt. Nemendur munu einnig taka þátt í fyrirlestrum með umræðum og litlum hópverkefnum.

Arctic Planning and Environmental Changes (UAU035F)

Áfangi hýstur í LBHÍ og kenndur þaðan, sjá https://ugla.lbhi.is/kennsluskra/index.php?tab=nam&chapter=namskeid&id=80140620260&kennsluar=2025

Nemendur þurfa að sækja um í gegnum gestanám.

Orkuvalkostir framtíðar (UAU213M)

Mannkynið er háð orku fyrir nánast allar athafnir í daglegu lífi. Helsti orkugjafinn sem notaður er í heiminum er jarðefnaeldsneyti, en sú staðreynd að mengun samfara notkun þess (gróðurhúsaáhrif, svifryk, ...) og að jarðefnaeldsneyti er í endanlegu magni, veldur því að leitin að öðrum orkugjöfum verður sífellt mikilvægari. Sjálfbærni í orkunotkun er krafan og í þessu námskeiði skoðum við mögulega valkosti í leit okkar að sjálfbærri orku. Til dæmis skoðum við vatnsafl, jarðvarma, sjávar-, vind- og sólarorku og lífeldsneyti (jafnvel kjarnorku). Einnig verður yfirlit yfir núverandi orkunotkun og jarðefnaeldsneyti.

Fyrir hvern orkugjafa verður farið yfir helstu lögmál er varða þá orku sem nýta skal. Einnig verður skoðað hverskonar umhverfisáhrif nýting getur haft í för með sér, stefnumótun og hagfræðilegar hliðar orkuvalkosta.

Landvistkerfi (LÍF660M)

Fjallað verður um eftirfarandi efni:

Fæðuvefir og samfélög landvistkerfa bæði ofanjarðar og neðan. Hlutverk lífvera og annarra þátta við mótun búsvæða á landi. Samband líffræðilegrar fjölbreytni og vistkerfisferla, m.a. frumframleiðslu og hringrás næringarefna. Áhrif einstakra lífveruhópa og eiginleika þeirra, einkum plantna og grasbíta, á vistkerfisferla, stöðugleika og þanþol vistkerfa. Áhrif loftslagsbreytinga og landnýtingar á vistkerfi, með áherslu á norðurslóðir. Sérstaða íslenskara vistkerfa. Endurheimt hruninna og hnignaðra vistkerfa. Helstu aðferðir við rannsóknir á landvistkerfum.

Náttúruvá og samfélag (LAN215F)

Í námskeiðinu er fjallað ítarlega um þann vanda sem náttúruvá af ýmsu tagi skapar samfélögum af mismunandi gerð og við ólíkar aðstæður. Framlag landfræði og félagsvísinda til þekkingar á náttúruvá og tengslum hennar við samfélagið er rakið. Farið er yfir helstu fræðileg hugtök og kenningar til að varpa ljósi á viðbrögð fólks og aðlögun þess að náttúruvá. Áhættuhugtakið er skoðað sérstaklega og gerð grein fyrir rannsóknum á skynjun einstaklinga og hópa á áhættu tengdri náttúruvá. Einnig er skoðað hvernig unnt er að leggja hlutlægt mat á áhættu og draga úr áhrifum atburða, staðbundið eða á stærri svæðum. Almannavarnahringrásin er kynnt og fjallað um hlutverk og ábyrgð hinna ýmsu viðbragðsaðila. Dæmi eru tekin af tilteknum atburðum í ríkari og fátækari hlutum heimsins. Nemendur kynna sér og safna gögnum um tiltekna atburði ítarlega, greina þau og rökræða viðbrögð og afleiðingar. Íslenskar rannsóknir landfræðinga og annarra á þessu sviði verða skoðaðar sérstaklega. Einnig fara nemendur í kynnisheimsóknir til íslenskra aðila og stofnana sem sinna almannavörnum og viðbragði við náttúruhamförum.

Sjálfbær þróun ferðaþjónustu á norðlægum svæðum (FER214F)

Námskeiðið Sjálfbær þróun ferðaþjónustu á norðlægum svæðum er tekið í fjarnámi frá háskólanum í OULU - Finnlandi. Námskeiðið er partur af samstarfi við þemanet háskóla norðuslóða: Thematic Network on Northern Tourism.

Auglýsing um aðgang að námskeiðinu er send til framhaldsnema í lok hvers árs. Nemendur þurfa að sækja um og skrá sig í gegnum nemendaþjónustu VON MS-SENS (mssens@hi.is)

Takmarkaður fjöldi nemendaplássa er í boði.

The course will address tourism in the circumpolar north from a societal perspective. It will present different views on the phenomenon and its dimensions, resources and implications for nature, places and cultures involved. The place of northern tourism in times of globalization and emergent global issues like climate changes will be explored, together with the relevant governance aspects.

Kolefnisfótspor fyrirtækja (UAU027F)

Í þessu námskeiði öðlast nemendur færni í útreikningum á losun gróðurhúsalofttegunda frá rekstri fyrirtækja. Nemendur öðlast þekkingu á helstu aðferðafræðum við útreikninga, hvernig styðjast skal við gagnabanka og hvaða leiðir standa fyrirtækjum til boða við upplýsingagjöf (e. disclosure platforms), s.s. CDP, Nasdaq og GRI. Nemendur læra að þekkja umföng, notkun lífsferilsgreininga (LCA) við upplýsingagjöf, hvaða sjálfbærnimælikvarðar eru viðeigandi (e. material) og hvernig má skoða mótvægisaðgerðir í samhengi við rekstur fyrirtækja. Leiðbeiningar Greenhouse Gas Protocol eru grunnviðfangsefni námskeiðsins, enda eru þær leiðbeiningar gjarnan nýttar til grundvallar upplýsingagjöf. Við lok námskeiðs hafa nemendur færni til að reikna út losun gróðurhúsalofttegunda frá rekstri og virðiskeðju fyrirtækja og setja fram á viðeigandi vettvangi. Nemendur þekkja einnig þróun í aðferðafræði á útreikningum losunar gróðurhúsalofttegunda, sér í lagi með tilliti til fjármálastarfsemi. Nemendur þekkja einnig hvernig upplýsingar sem þessar eru nýttar, s.s. með tilliti til ESG áhættumats. 

Stefnumiðuð samfélagsábyrgð fyrirtækja (UAU262M)

Í þessu 14 vikna námskeiði er gert ráð fyrir virkri þátttöku nemenda. Námskeiðið byggir á þeirri hugmynd að þótt stjórnvöld og félagasamtök séu lykilaðilar í nútímasamfélagi, þá eru fyrirtæki að mestu ábyrg því að skapa þann auð sem velferð samfélagsins byggir á – en þau séu jafnframt hluti af þeim vandamálum sem skapast hefur. Við verðmætasköpun hafa aðgerðir þeirra áhrif á samfélagið, sem samanstendur af fjölbreyttum hópi hagsmunaaðila, og á náttúrulegt umhverfi. Á móti mótar samfélagið reglur og væntingar sem fyrirtæki þurfa að fylgja. Þetta felur meðal annars í sér að horfa til Heimsmarkmiða Sameinuðu þjóðanna um sjálfbæra þróun (markmið 1–5, 8, 9, 10, 11, 12, 13 og 16), Parísarsamkomulagið, the UN Global Compact, European Sustainability Reporting Standards (ESRS), Global Reporting Initiative o.fl. Þessi gagnvirkni milli fyrirtækja, samfélags (í víðasta skilningi) og náttúrulegs umhverfis er kjarni í samfélagslegri ábyrgð fyrirtækja (CSR), en viðfangsefnið verður skoða út frá stefnumiðuðu sjónarhorni.

Óháð sjónarmiðum um samskipti fyrirtækja og samfélags er samstarf þar á milli nauðsynlegt. Markmið námskeiðsins er að kanna víddir þessara samskipta út frá fjölbreyttum hagsmunaaðilum. Það felur í sér gagnvirka nálgun sem felur í sér greiningu á CSR-tengdum málefnum, hermilíkani og raundæmum.

Námskeiðið er sett upp í sex hlutm. Í fyrsta hlutanum er skoðað hvað samfélagsleg ábyrgð (CSR) fyrirtækja þýðir og hvaða drifkraftar liggja að baki CSR. Annar hluti fjallar um hagsmunaaðila og í þriðja hluta er lagalega sjónarhorn skoðað. Í fjórða hluta munum er atferli skoðað, í fimmta hluta er áherslá á stefnumiðað sjónarhorn og í sjötta hluta er áhersla á sjálfbærni og verðmætasköpun.

Umhverfishagfræði (UAU206M)

Í þessu námskeiði er fjallað um ýmsar veigamiklar hliðar umhverfishagfræði. Rætt er um efnahagslegt gildi umhverfisins, mismunandi not þess, kostnað við umhverfisrýrnun og svokallaða "græna" landsframleiðslu. Ennfremur er fjallað sérstaklega um land, landnotkun og landvirði. Þá er geta markaðskerfisins til að framkalla hagkvæma nýtingu umhverfisins rannsökuð, aðferðir til að lagfæra "mistök" í því efni skoðaðar og bornar saman við hugmyndir umhverfissinna.

Hagnýt gagnagreining (MAS202M)

Námskeiðið fjallar um tölfræðiúrvinnslu í forritinu R. Gert er ráð fyrir að nemendur hafi grunnþekkingu í tölfræði og tölfræðihugbúnaðnum R. Æskilegt er að nemendur þekki til margbreytu aðhvarfsgreiningar (e. multiple linear regression). Nemendur læra að beita hinum ýmsu tölfræðiaðferðum í R (ss. classification methods, resampling methods, linear model selection og tree-based methods). Námskeiðið er kennt á tólf vikum og verður það á vendikennsluformi þar sem nemendur lesa námsefni og horfa á myndbönd áður en þeir mæta í tíma og fá svo aðstoð með fyrirliggjandi verkefni í tímum.

Hagnýt tölfræði (STJ201F)

Markmið þessa námskeiðs er að nemendur öðlist skilning á eðli hinnar vísindalegu aðferðar og undirstöðuþekkingu í að greina tölfræðileg gögn sem notuð eru við margs konar opinbera ákvarðanatöku. Farið er yfir hugtök á borð við orsök, réttmæti og áreiðanleika. Fjallað er bæði um lýsandi tölfræði og ályktunartölfræði, þar á meðal um breytur, gildi, miðlægni, staðalfrávik, úrtök, marktækni og tilgátuprófanir. Áhersla er lögð á að nemendur öðlist færni í að greina og meta megindlegar rannsóknir með tilliti til aðferðafræði og jafnframt að þeir geti sótt gögn og framkvæmt einfaldar tölfræðiaðgerðir í töflureikni. 

Eigindleg aðferðafræði (STJ203F)

Qualitative Methods is a graduate course that provides students with an introduction to some of the most commonly used qualitative methods and methodological tools in political science. The main focus in the course is on case studies (including process tracing) and various tools and techniques used within case studies, e.g., interviewing, focus groups, and qualitative content analysis. One part of the course is also dedicated to discourse analysis. The course begins with a very brief introduction to philosophy of science and outlines basic ontological, epistemological and methodological issues in the social sciences. Students will gain a deeper understanding of the philosophical underpinnings, assumptions and ambitions of the different methods, but they will also gain practical experience as to the design and execution of research within the different traditions.

The course design aims to stimulate active student participation. Students are expected to have done the mandatory reading for each day and to be ready to participate in group work and discussions in class. The course features two distinct types of classes, specifically lecture & discussion classes and workshops. Nine of the thirteen classes are in the form of lecture & discussion classes and will be divided into two parts: a lecture by the lecturer (2 x approx. 40 minutes) and a student-led discussion session, consisting of 20 minutes of group work and 20 minutes of general discussion. The remaining four sessions are taught in the form of workshops. For these, the class will be divided into two groups (A and B) at the beginning of the semester. The workshop for group A will take place from 10:00 to 11:00, the workshop for group B from 11:15 to 12:15 on the day in question. In these workshops, students will work on practical examples connected to the respective topics of the day.

Meistararitgerð í umhverfis- og auðlindafræði (UAU441L)

Meistararitgerð í umhverfis- og auðlindafræði er sjálfstætt rannsóknarverkefni sem nemandi vinnur undir leiðsögn kennara. Meistararitgerð er 30 eða 60 ECTS.

Meistaranemendur þurfa að velja sér leiðbeinanda í meistaraprófsritgerð úr hópi fastra akademískra starfsmanna Háskóla Íslands. Heimadeild leiðbeinanda segir til um frá hvaða deild nemandi mun brautskrást frá að námi loknu. Meistaraprófsritgerð skal leggja fram í samræmi við reglur þeirrar deildar sem nemandi brautskráist frá.

Ferðamennska og umhverfi (LAN022M)

Í námskeiðinu verður fjallað um náttúru og landslag sem auðlind ferðamennsku. Áhersla verður lögð á samspil manns og náttúru. Farið verður yfir sögu náttúruverndar og staða náttúruverndar í dag skoðuð í alþjóðlegu samhengi. Fjallað verður um skipulag og stjórnun þjóðgarða og annarra friðlýstra svæða og skoðaðar aðferðir við gildismat náttúrunnar. Áhrif ferðamennsku á umhverfi verða rædd með áherslu á álag ferðamanna og þolmörk umhverfis. Gefin verður innsýn í náttúrusiðfræði og viðhorf og umgengni ferðamanna við náttúruna rædd. Sérstök áhersla verður lögð á sjálfbæra ferðamennsku og möguleikar þróunar slíkrar ferðamennsku hér á landi verða ræddir í ljósi skipulagningar og stjórnunar ferðamennsku.

Námskeiðið mun samanstanda af fræðilegum fyrirlestrum, umræðuverkefnum og æfingum. Stúdentar þurfa að standast alla prófþætti námskeiðsins.

Mat á umhverfisáhrifum 1 (UMV205M)

Markmið: Að kynna hugmyndafræði og þær aðferðir, sem notaðar eru við mat á umhverfisáhrifum framkvæmda og á umhverfismati sem samfléttuðum þáttum við gerð skipulagsáætlana.

Efni: Ástæður og aðdragandi lagasetningar um mat á umhverfisáhrifum og hvernig framkvæmd mats er háttað á Íslandi. Aðferðafræði; gátlistar, töflur, glæruaðferðir og flæðirit. Notkun landfræðilegra upplýsingakerfa (LUK), sem byggjast á stafrænum kortagrunnum og gagnasöfnum. Fræðasvið, sem nýtast við matið; landfræði, vistfræði, straumfræði, jarðfræði, efnafræði, lögfræði, félagsfræði, hagfræði og fagurfræði. Aðferðir við framsetningu á matinu; skýrslugerð, myndræn framsetning og tölvugrafík. Dæmi um notkun mats á umhverfisáhrifum við undirbúning og hönnun mannvirkja; losun og förgun úrgangsefna, vega- og línulagnir, brýr, hafnir og flugvellir, verksmiðjur og einstök mannvirki. Einnig ný aðferðafræði um hvernig þarf að flétta aðferðir MÁU inn í gerð skipulagsáætlana, á þann veg að skipulags-, landnýtingar og staðarvalsákvarðanir taki mið af umhverfissjónarmiðum. Hópverkefni, sem tengjast efni námskeiðsins.

Starfsþjálfun í umhverfis- og auðlindafræði (UAU114F)

Starfsþjálfun í umhverfis- og auðlindafræði er hagnýtt námskeið sem veitir nemendum tækifæri til að fá innsýn í starfsemi frjálsra félagasamtaka, fyrirtækja eða stofnana (skipulagsheilda) sem tengjast umhverfis- og auðlindafræði. Verkefni nemanda skulu vera tvenns konar: 1) eitt veigamikið verkefni sem a.m.k. helmingi starfsþjálfunar er varið í (120 klst) og 2) ýmis tilfallandi verkefni skipulagsheildarinnar. Æskilegt er að nemandi kynnist sem flestum starfssviðum hennar og fái innsýn í starfsemina.

Starfsþjálfun er á einstaklingsgrundvelli og nemendur þurfa að vera komin með starfsþjálfunarverkefni til að geta skráð sig í námskeiðið. Hægt er að skrá nemendur í námskeiðið hvenær sem er, þ.e. utan hefðbundinna skráningartímabila.

Mögulegt er að hefja starfsþjálfun með tveimur leiðum:

• Frjáls félagasamtök, fyrirtæki eða stofnun auglýsa eftir starfsnemum í tiltekin starfsþjálfunarverkefni.

eða

• Nemendur hafa frumkvæði að starfsþjálfunarverkefni (í samráði við kennara umhverfis- og auðlindafræði) hjá tilteknu fyrirtæki, stofnun, eða frjálsum félagasamtökum og þróa verkefnið í samstarfi.

Starfsþjálfun getur ekki hafist fyrr en samþykki kennara umhverfis- auðlindafræði liggur fyrir. Einstaklingssamkomulag um starfsþjálfun er gerð milli nemandans, viðkomandi skipulagsheildar og námsbrautar í umhverfis- og auðlindafræði. Samkomulagið þarf að innhalda verkefnislýsingu sem og lýsingu á hvernig nemandinn fær innsýn í starfsemina.

Gert er ráð fyrir að um takmarkaðan fjölda námsplássa sé að ræða. Verkefnin geta tengst ólíkum hliðum umhverfis- og auðlindafræði.

Nemendur skila lokaskýrslu um verkefnið og dagbók með vikulegu yfirliti til verkefnastjóra námsbrautarinnar og til þess aðila sem veitir starfsnámið.

Meistararitgerð í umhverfis- og auðlindafræði (UAU441L)

Meistararitgerð í umhverfis- og auðlindafræði er sjálfstætt rannsóknarverkefni sem nemandi vinnur undir leiðsögn kennara. Meistararitgerð er 30 eða 60 ECTS.

Meistaranemendur þurfa að velja sér leiðbeinanda í meistaraprófsritgerð úr hópi fastra akademískra starfsmanna Háskóla Íslands. Heimadeild leiðbeinanda segir til um frá hvaða deild nemandi mun brautskrást frá að námi loknu. Meistaraprófsritgerð skal leggja fram í samræmi við reglur þeirrar deildar sem nemandi brautskráist frá.

Aðhvarfsgreining (FMÞ501M, FMÞ501M)

Markmið námskeiðsins er að nemendur öðlist skilning og verklega færni til að beita aðhvarfsgreiningu á eigin spýtur. Fjallað er um þau afbrigði aðhvarfsgreiningar sem hvað oftast eru notuð í rannsóknum á sviði félagsvísinda. Farið er í stjórnun breyta, notkun nafnbreyta, línuleg og ólínuleg líkön, aðferðir til þess að prófa miðlun breyta og samvirkni breyta og aðferðir til að nota breytur sem hafa skekkta dreifingu svo eitthvað sé nefnt. Fjallað er um forsendur aðhvarfsgreiningar og aðferðir til að fást við þær. Einnig er fjallað um "logistic" aðhvarfsgreiningu, þar sem háða breytan er tvígild nafnbreyta. Samhliða þessari umfjöllun verður farið í saumana á ályktunartölfræði, notkun marktektarprófa og túlkun niðurstaðna. Áhersla er lögð á að nemendur fái umtalsverða verklega reynslu af því að greina megindleg gögn. Kennari útvegar könnunargögn sem nemendur nota til þess að prófa þær aðferðir sem kenndar eru. Eftir fremsta megni verður reynt að samþætta fræðilegar spurningar og tilgátuprófun. Tölfræðiforritið SPSS fyrir Windows er notað.

Tölfræði félagsvísinda: Aðhvarfsgreining (FMÞ501M, FMÞ501M)

Markmið námskeiðsins er að nemendur öðlist skilning og verklega færni til að beita aðhvarfsgreiningu á eigin spýtur. Fjallað er um þau afbrigði aðhvarfsgreiningar sem hvað oftast eru notuð í rannsóknum á sviði félagsvísinda. Farið er í stjórnun breyta, notkun nafnbreyta, línuleg og ólínuleg líkön, aðferðir til þess að prófa miðlun breyta og samvirkni breyta og aðferðir til að nota breytur sem hafa skekkta dreifingu svo eitthvað sé nefnt. Fjallað er um forsendur aðhvarfsgreiningar og aðferðir til að fást við þær. Einnig er fjallað um "logistic" aðhvarfsgreiningu, þar sem háða breytan er tvígild nafnbreyta. Samhliða þessari umfjöllun verður farið í saumana á ályktunartölfræði, notkun marktektarprófa og túlkun niðurstaðna. Áhersla er lögð á að nemendur fái umtalsverða verklega reynslu af því að greina megindleg gögn. Kennari útvegar könnunargögn sem nemendur nota til þess að prófa þær aðferðir sem kenndar eru. Eftir fremsta megni verður reynt að samþætta fræðilegar spurningar og tilgátuprófun. Tölfræðiforritið SPSS fyrir Windows er notað.

Sjálfbærni og fjármál (UAU129F)

Í þessu námskeiði öðlast nemendur skilning á samspili umhverfisfræða og fjármálamarkaða.
Nemendur öðlast skilning á aðferðafræði grænna skuldabréfa, viðeigandi leiðbeiningar við smíði grænna og sjálfbærra fjármálaramma, ferli við útgáfu, uppbygging grænna ramma, vottun og helstu aðferðir og hugtök við framsetningu áhrifaskýrslna. Nemendur öðlast færni í uppbyggingu sjálfbærra fjármálaramma og hvernig þeir eru nýttir, sér í lagi innan fjármálafyrirtækja. Farið er yfir sjálfbærniáhættumat, uppbyggingu aðferðafræða við greiningu UFS (umhverfi, félagslegir þættir og stjórnarhættir) áhættu og nýtingu niðurstaða við fjárfestingaákvarðanir og uppbyggingu eignasafna. Farið er yfir helstu lykiltölur sem fjármálafyrirtæki þurfa að þekkja varðandi útlána og fjárfestingasöfn sín, s.s. GAR (Green asset ratio) og BTAR (book taxonomy aligned ratio). Farið er yfir tegundir loftslagsáhættu samkvæmt TCFD (Task force on climate related financial disclosures). Nemendur læra um aðferðafræði ábyrgra fjárfestinga og áhrifafjárfestinga og hvaða markmiðum fjárfestar sækjast eftir við slíkar fjárfestingar. Nemendur öðlast skilning á viðeigandi regluverki varðandi upplýsingagjöf, sér í lagi flokkunarreglugerð Evrópusambandsins (EU Taxonomy) og tengdum reglugerðum. Nemendur læra um fjármagnaða losun gróðurhúsalofttegunda með aðferðafræði PCAF (Partnership for Carbon Accounting Financials). Að lokum læra nemendur um þróun samspils á milli tryggingageirans og sjálfbærni.

Inngangur að umhverfis- og auðlindafræði (UAU102F, UAU109M)

Hin öra fjölgun mannkynsins og umsvifin sem henni fylgja hafa á undanförnum áratugum haft gríðarleg og sívaxandi áhrif á náttúruauðlindir og umhverfi. Til þess að skilja þessi áhrif og og geta valið réttu leiðirnar til að takast á við þau, þarf að beita þverfræðilegum aðferðum, þar sem gripið er jöfnum höndum til náttúrufræði, félagsfræði, hagfræði,verkfræði og fleiri greina. Áður en nemendur læra um þverfræðilegar aðferðir til að nálgast aðsteðjandi vanda, þurfa þeir að átta sig á því í hverju vandinn er fólginn en það er einmitt markmið þessa námskeiðs. Fjallað verður um umhverfi og auðlindir almennt með áherslu á gildi þeirra fyrir mannkynið og helstu orsakir umhverfisvandamála og þýðingu þeirra bæði í íslensku og alþjóðlegu samhengi. Einkum verður farið yfir eftirtalda efnisflokka: Fólksfjölgun, tækni og hagvöxt. Líffræðilega fjölbreytni og útrýmingu tegunda. Jarðveg og jarðvegseyðingu. Landbúnað og umhverfisáhrif. Mengun og heilsu . Loftmengun, vatnsmengun og jarðvegsmengun. Helstu mengunarvalda í andrúmslofti og áhrif þeirra. Eyðingu ósonlagsins og loftslagsbreytingar. Sorp og spilliefni. Ferskvatnsauðlindir. Auðlindir sjávar. Auðlindir skóga og votlendis. Orkuauðlindir. Orkunýtingu og umhverfisáhrif.

Umhverfisstjórnun fyrirtækja (UAU102F, UAU109M)

Í þessu námskeiði er leitast við að kanna ábyrgð fyrirtækja gagnvart umhverfinu. Miðað er við virka þátttöku nemenda með því að greina málefnum sem tengjast fyrirtækjum, umhverfismálum og hagaðilum, en það er t.d. gert með hermileikjum (simulations) og tilviksgreiningum (case studies).

Markmið námskeiðsins er að skapa skilning á og kenna nemendum að velja og nota nauðsynleg tæki til að leggja mat á markmið og taka ákvarðanir þegar kemur að umhverfis- og auðlindastjórnun í samhengi við sjálfbæra þróun. Þar má t.d. nefna Þar á meðal má nefna Heimsmarkmið Sameinuðu þjóðanna um sjálfbæra þróun, Parísarsamkomulagið, grundvallarviðmið Global Compact sáttmála Sameinuðu þjóðanna um samfélagslega ábyrgð, Global Reporting Initiative og fleira.

Námskeiðinu er skipt upp í þrjá hluta. Í hluta eitt munum við kanna hver er uppruni og merking á ábyrgð fyrirtækja. Í öðrum hluta er lögð áhersla á það hvernig má stjórna og innleiða ábyrgð fyrirtækja. Í þriðja hluta munum við læra um ábyrgð fyrirtækja út frá áhrifum, gagnrýni og framtíðarhorfum.

Í lok námskeiðsins er gert ráð fyrir að nemendur hafi að nemendur hafi öðlist fræðilegan skilning á viðfangsefninu, geti beitt þeim aðferðum sem kenndar hafa verið og séu læsir á upplýsingar sem snúa að fyrirtækjum, umhverfistengdum viðfangsefnum þeirra og árangri og áhrifum.

Inngangsnámskeið fyrir UAU-nema (UAU115F)

Námskeiðið er inngangur að rannsóknum og vísindasamfélaginu. Farið verður yfir hagnýtar upplýsingar fyrir meistaranema í umhverfis- og auðlindafræði, svo sem hverju eiga nemendur von á, hver eru réttindi og skyldur nemenda, fræðileg vinnubrögð, möguleikar á starfsframa, samstarf og hlutverk leiðbeinenda og nemenda. Einnig verður farið yfir hvernig standa skal að heimildaleit, þróun rannsóknaverkefna og skrifum rannsóknaáætlana.

Nemandi skráir sig í Inngangsnámskeið fyrir UAU-nema (UAU115F eða UAU246F ) annað hvort að vori eða hausti, ekki er hægt að taka bæði námskeiðin. UAU115F er kennt í upphafi haustmisseris, UAU246F er kennt í upphafi vormisseris.

Námskeiðið verður kennt í ágúst áður en kennsla hefst. 

Umhverfishagfræði (UAU206M)

Í þessu námskeiði er fjallað um ýmsar veigamiklar hliðar umhverfishagfræði. Rætt er um efnahagslegt gildi umhverfisins, mismunandi not þess, kostnað við umhverfisrýrnun og svokallaða "græna" landsframleiðslu. Ennfremur er fjallað sérstaklega um land, landnotkun og landvirði. Þá er geta markaðskerfisins til að framkalla hagkvæma nýtingu umhverfisins rannsökuð, aðferðir til að lagfæra "mistök" í því efni skoðaðar og bornar saman við hugmyndir umhverfissinna.

Kolefnisfótspor fyrirtækja (UAU027F, UAU262M)

Í þessu námskeiði öðlast nemendur færni í útreikningum á losun gróðurhúsalofttegunda frá rekstri fyrirtækja. Nemendur öðlast þekkingu á helstu aðferðafræðum við útreikninga, hvernig styðjast skal við gagnabanka og hvaða leiðir standa fyrirtækjum til boða við upplýsingagjöf (e. disclosure platforms), s.s. CDP, Nasdaq og GRI. Nemendur læra að þekkja umföng, notkun lífsferilsgreininga (LCA) við upplýsingagjöf, hvaða sjálfbærnimælikvarðar eru viðeigandi (e. material) og hvernig má skoða mótvægisaðgerðir í samhengi við rekstur fyrirtækja. Leiðbeiningar Greenhouse Gas Protocol eru grunnviðfangsefni námskeiðsins, enda eru þær leiðbeiningar gjarnan nýttar til grundvallar upplýsingagjöf. Við lok námskeiðs hafa nemendur færni til að reikna út losun gróðurhúsalofttegunda frá rekstri og virðiskeðju fyrirtækja og setja fram á viðeigandi vettvangi. Nemendur þekkja einnig þróun í aðferðafræði á útreikningum losunar gróðurhúsalofttegunda, sér í lagi með tilliti til fjármálastarfsemi. Nemendur þekkja einnig hvernig upplýsingar sem þessar eru nýttar, s.s. með tilliti til ESG áhættumats. 

Stefnumiðuð samfélagsábyrgð fyrirtækja (UAU027F, UAU262M)

Í þessu 14 vikna námskeiði er gert ráð fyrir virkri þátttöku nemenda. Námskeiðið byggir á þeirri hugmynd að þótt stjórnvöld og félagasamtök séu lykilaðilar í nútímasamfélagi, þá eru fyrirtæki að mestu ábyrg því að skapa þann auð sem velferð samfélagsins byggir á – en þau séu jafnframt hluti af þeim vandamálum sem skapast hefur. Við verðmætasköpun hafa aðgerðir þeirra áhrif á samfélagið, sem samanstendur af fjölbreyttum hópi hagsmunaaðila, og á náttúrulegt umhverfi. Á móti mótar samfélagið reglur og væntingar sem fyrirtæki þurfa að fylgja. Þetta felur meðal annars í sér að horfa til Heimsmarkmiða Sameinuðu þjóðanna um sjálfbæra þróun (markmið 1–5, 8, 9, 10, 11, 12, 13 og 16), Parísarsamkomulagið, the UN Global Compact, European Sustainability Reporting Standards (ESRS), Global Reporting Initiative o.fl. Þessi gagnvirkni milli fyrirtækja, samfélags (í víðasta skilningi) og náttúrulegs umhverfis er kjarni í samfélagslegri ábyrgð fyrirtækja (CSR), en viðfangsefnið verður skoða út frá stefnumiðuðu sjónarhorni.

Óháð sjónarmiðum um samskipti fyrirtækja og samfélags er samstarf þar á milli nauðsynlegt. Markmið námskeiðsins er að kanna víddir þessara samskipta út frá fjölbreyttum hagsmunaaðilum. Það felur í sér gagnvirka nálgun sem felur í sér greiningu á CSR-tengdum málefnum, hermilíkani og raundæmum.

Námskeiðið er sett upp í sex hlutm. Í fyrsta hlutanum er skoðað hvað samfélagsleg ábyrgð (CSR) fyrirtækja þýðir og hvaða drifkraftar liggja að baki CSR. Annar hluti fjallar um hagsmunaaðila og í þriðja hluta er lagalega sjónarhorn skoðað. Í fjórða hluta munum er atferli skoðað, í fimmta hluta er áherslá á stefnumiðað sjónarhorn og í sjötta hluta er áhersla á sjálfbærni og verðmætasköpun.

Inngangsnámskeið fyrir UAU-nema (UAU246F)

Námskeiðið er inngangur að rannsóknum og vísindasamfélaginu. Farið verður yfir hagnýtar upplýsingar fyrir meistaranema í umhverfis- og auðlindafræði, svo sem hverju eiga nemendur von á, hver eru réttindi og skyldur nemenda, fræðileg vinnubrögð, möguleikar á starfsframa, samstarf og hlutverk leiðbeinenda og nemenda. Einnig verður farið yfir hvernig standa skal að heimildaleit, þróun rannsóknaverkefna og skrifum rannsóknaáætlana.

Nemandi skráir sig í Inngangsnámskeið fyrir UAU-nema (UAU115F eða UAU246F ) annað hvort að vori eða hausti, ekki er hægt að taka bæði námskeiðin. UAU115F er kennt í upphafi haustmisseris, UAU246F er kennt í upphafi vormisseris.

Námskeiðið verður kennt í janúar áður en kennsla hefst. 

Vísindamiðlun og ritgerðaskrif (UAU116F)

Hvernig skal byggja upp og skrifa rannsóknarritgerð. Grundvallaratriði fyrir munnlegar kynningar. Hvernig skal rita vísindagreinar.

Námskeiðið er kennt á hverju misseri og er skylda fyrir meistaranema í umhverfis- og auðlindafræði.

Nemendur verða að vera komin áleiðis í skrifum meistararitgerðar þegar þau taka námskeiðið og þurfa að skila rannsóknaráætlun meistararitgerðar strax í upphafi námskeiðs.

Nemandi skráir sig í námskeiðið Vísindamiðlun og ritgerðarskrif (UAU116F eða UAU244F) annað hvort að vori eða hausti, ekki er hægt að taka bæði námskeiðin.

Vísindamiðlun og ritgerðaskrif (UAU244F)

Hvernig skal byggja upp og skrifa rannsóknarritgerð. Grundvallaratriði fyrir munnlegar kynningar. Hvernig skal rita vísindagreinar.

Námskeiðið er kennt á hverju misseri og er skylda fyrir meistaranema í umhverfis- og auðlindafræði.

Nemendur verða að vera komin áleiðis í skrifum meistararitgerðar þegar þau taka námskeiðið og þurfa að skila rannsóknaráætlun meistararitgerðar strax í upphafi námskeiðs.

Nemandi skráir sig í námskeiðið Vísindamiðlun og ritgerðarskrif (UAU116F eða UAU244F) annað hvort að vori eða hausti, ekki er hægt að taka bæði námskeiðin.

Tímaraðagreining (IÐN113F)

Markmið: Að veita bæði hagnýta og fræðilega þekkingu í gerð líkana, mati á stikum og spám í kvikum kerfum. Námsefni: ARMAX og önnur hliðstæð ferli og helstu eiginleikar þeirra. Meðhöndlun á óstöðnuðum ferlum. Sjálffylgni- og samfylgniföll. Mismunandi aðferðir við rófgreiningar. Mat á stikum, þar á meðal aðferð minnstu kvaðrata og sennileikaaðferðin. Tölulegar aðferðir við lágmörkun markfalla. Fjallað er um ýmis vandamál sem geta komið upp við líkangerð, svo sem ef mælingar vantar eða þær eru óeðlilegar. Inngangur að ólínulegum tímaraðalíkönum. Stakræn kerfi á ástandsformi. Lögð er áhersla á að leysa hagnýt verkefni.

Kerfisgreining og kvik kerfislíkön - lesnámskeið (IÐN124F)

Námskeiðið er unnið samhliða "Kvik kerfislíkön og kerfisgreining, hluti B, 7,5 ECTS”. Allir nemendur sem eru skráðir í hluta A, eru sjálfkrafa líka skráðir í hluta B. Í raun er þetta einn og sami kúrsinn en nemendur fá tvær lokaeinkunnir sem báðar um sig uppfylla 7,5 ECTS einingum.

Nemendur fá staðið/fall fyrir hluta A sem byggist á því hvort skilað sé inn nægjanlega góðum heimaverkefnum í námskeiðinu.

Lokaeinkunn fyrir hluta B byggist á hefðbundna 0-10 skalanum sem samanstendur af einkunnum fyrir heimadæmin og fyrir lokaprófið, verkefni 1 (5%), verkefni 2 (10%), verkefni 3 (20%), verkefni 4 (35%) og lokaprófið (30%).

Markmið námskeiðisins er að nemendur öðlist færni í og geti beytt aðferðum kerfislíkana (e. system dynamics modelling) til að takast á við margvísleg vandamál í atvinnulífinu. Þar á meðal eru tæknileg viðfangsefni og hagræn en einnig faraldsfræðileg vandamál og mál er varða samskipti, ágreining og aflfræði í hópstarfi svo dæmi séu tekin. Í námskeiðinu verður farið yfir undirstöðuatriði kerfislíkana, jákvæða og neikvæða svörun og gerð rita fyrir orsakalykkjur (causal loop diagram). Líkanagerð og hermun kerfislíkana þar sem fjallað verður um framsetningu líkana, tafir, tímaafleiður, lýsingu ákvarðanaferla og notkun myndrita. Einnig verður fjallað um stefnu- og næmnigreiningu, hagnýtingu kerfislíkana við stefnumótun og við að skapa yfirsýn, sem og beina notkun þeirra. Raunhæf verkefni verða greind bæði úr heimi viðskipta og opinberri stefnumótun. Má þar nefna almenn birgðalíkön, útbreiðslu faraldra (HIV, inflúensu), samspil fólksfjölgunar og efnahagsþróunar og fleira. Við úrlausn verkefna verður einkum stuðst við forritið STELLA.

Lífmælingar (LÍF127F)

 Tölulegar aðferðir eru nauðsynlegur hluti margra greina líffræðinnar og nýtast við högun tilrauna og athugana, samantekt niðurstaðna og greiningu þeirra. Nemendur læra þessar aðferðir og meðhöndla fjölbreytt gögn úr líffræði, auk þess að fá þjálfun í að túlka niðurstöður mismunandi aðferða. Helstu aðferðir eru sennileikamat,  línuleg líkön, aðhvarf og fervikagreining og alhæfð línuleg líkön til að greina talningar. Fjölbreytugreining. Endursýnataka (skóþvengur og umröðunarpróf). Kennt verður að nota  tölfræðiforritið R til að framkvæma þær aðferðir sem fjallað er í fyrirlestrum.  Nemendur leysa verkefni sem byggja á líffræðilegum rannsóknum og fá ítarlega þjálfun í notkun R. Greining  á eigin gögnum eða viðameira gagnasetti sem tekið er saman í skýrslu og kynnt í fyrrlestri.

Námsmat: Verkefni 50%  og skriflegt próf 50%. Nemandi þarf að ná lágmarkseinkunn í báðum prófþáttum.

Líftölfræði I (LÝÐ105F)

Inngangur að hagnýtri líftölfræði í lífvísindum. Yfirlit er gefið yfir tegundir breyta; flokkabreytur, strjálar og samfelldar talnabreytur. Lýsandi tölfræði; lýsistærðir og myndræn framsetning gagna. Fræðilegar líkindadreifingar; tvíkostadreifing, Poisson dreifing og normaldreifing. Skilgreiningar á slembiúrtaki og þýði. Dreifingar lýsistærða. Notkun á öryggisbilum og tilgátuprófum. Samanburður á meðalgildi hópa (samfelldar mælingar). Tölfræðipróf fyrir tíðnitöflur (flokkabreytur). Einföld og lógistísk aðhvarfsgreining og ROC greining. Lifunargreining með aðferð Kaplan Meier og Cox. Í fyrirlestrum og dæmatímunum verður notast við tölfræðiforritið R og RStudio umhverfið.

Megindleg aðferðafræði (FMÞ001F)

Meginefni námskeiðsins eru megindlegar rannsóknaraðferðir og tölfræði í félags- og menntavísindum. Lögð er áhersla á virka þátttöku nemenda og umfjöllun um þátt rannsókna í samfélaginu. Fjallað er um helstu rannsóknarsnið, úrtaksfræði og gerð spurningalista. Í tölfræðihluta er kennt um lýsandi tölfræði og ályktunartölfræði og fjallað ítarlega um dreifigreiningu og aðhvarfsgreiningu. Nemendur vinna hagnýt verkefni í tölfræðilegri úrvinnslu gagna með jamovi forritinu samhliða fyrirlestrum. Nemendur geta unnið með eigin gögn.

Hagnýtt línuleg tölfræðilíkön (STÆ312M)

Í námskeiðinu er fjallað um einfalda og fjölvíða aðhvarfsgreiningu ásamt fervikagreiningu (ANOVA) og samvikagreiningu (ANCOVA). Að auki er farið í tvíkosta aðhvarfsgreiningu (binomial regression) og rætt um hugtök því tengt, svo sem gagnlíkindi (odds) og gagnlíkindahlutfall (odds ratio).
Námskeiðið er framhald af dæmigerðu grunnnámskeiði í tölfræði sem kennd eru á hinum ýmsu sviðum skólans. Farið verður í aðferðir til að meta stika í línulegum líkönum, hvernig smíða má öryggisbil og kanna tilgátur fyrir stikana, hverjar forsendur líkananna eru og hvað hægt sé að gera sé þeim ekki fullnægt. Verkefni eru unnin í tölfræðihugbúnaðinum R.

Eigindlegar rannsóknaraðferðir I (FMÞ103F)

Markmið námskeiðsins er að nemendur kynnist fjölbreytileika og fræðilegum forsendum eigindlegrar rannsóknahefðar í félagsvísindum og öðlist reynslu í að beita eigindlegum aðferðum. Um hagnýtt námskeið er að ræða þar sem hver nemandi vinnur sjálfstætt rannsóknarverkefni sem felst í því að hanna og undirbúa rannsókn, afla gagna, greina þau og skrifa um helstu niðurstöður undir handleiðslu kennara. Í námskeiðinu verður farið ítarlega í undirbúning rannsókna, gerð rannsóknaráætlunar, gagnaöflun, greiningu og skrif.

Siðfræði náttúrunnar (HSP722M, LÍF505M, UAU101F)

Námskeiðið fjallar um samband manns og náttúru frá heimspekilegu sjónarhorni. Fjallað er um helstu frumkvöðla náttúrusiðfræðinnar og áhrifamestu kenningar sem settar hafa verið fram. Gerð grein fyrir ólíkri náttúrusýn manna og mismunandi grunnafstöðum til náttúrunnar - þ.e. mannhverfri, visthverfri og lífhverfri afstöðu. Einnig fjallað um tengsl umhverfis- og þróunarmála og tengsl umhverfishyggju og lýðræðisþróunar. Rætt um álitaefni eins og: Getur siðfræðin nýst við lausn umhverfisvandamála?, Hvers konar verur hafa siðferðisstöðu?, Geta náttúrleg fyrirbæri búið yfir eigingildi?, Hafa dýr einhver réttindi?, Er einhver grundvallarmunur á (af)stöðu karla og kvenna gagnvart náttúrunni?, og Hvert er siðferðilegt inntak sjálfbærrar þróunar?

Vistfræði B (HSP722M, LÍF505M, UAU101F)

Markmið og áherslur: nemendur læri grundvallaratriði vistfræði, þekki helstu hugtök, aðferðafræði og nálganir fræðigreinarinnar. Einkum er fjallað um þau svið vistfræði sem tengjast nýtingu lífrænna auðlinda. Fyrirlestrar: Saga og viðfangsefni vistfræði. Stofnvistfræði: grundvallaratriði stofnvaxtar, áhrif þéttleika, stjórnun stofnstærðar. Samspil tegunda: samkeppni, afrán og önnur samskiptaform. Samfélög lífvera: uppbygging lífverusamfélaga, framvinda, fæðuvefir, stöðugleiki, líffræðileg fjölbreytni . Vistkerfi: hringrás efna og orku, fæðukeðjur. Kynning á íslenskum vistkerfum.

Verklegt: útivinna þar sem nemendur kynnast og bera saman valin íslensk lífverusamfélög (skógar, graslendi/mólendi, votlendi, straumvatn). Málstofur og ritgerðir: nemendur taka saman efni um og kynna og ræða valin dæmi sem sýna hvernig vistfræðilegri þekkingu er beitt við náttúrvernd og nýtingu og stjórnun auðlinda.

Námsmat: Skýrslur og málstofur gilda 50% og próf 50% af lokaeinkunn.

Námskeiðið er ekki ætlað nemendum sem stunda nám í líffræði.

Sjálfbær þróun, stefnumótun umhverfismála og stjórnun náttúruauðlinda (HSP722M, LÍF505M, UAU101F)

Ýmsum aðferðum má beita til að hafa áhrif á lífsstíl fólks og hegðun til að draga úr óæskilegum áhrifum á umhverfið og stuðla að sjálfbærri þróun. Þetta námskeið fjallar um umhverfis og auðlindastjórnun sem hefur að markmiði sjálfbæra þróun. Námskeiðinu er skipt í þrjá hluta. Í þeim fyrsta er fjallað um sjálfbæra þróun og hugtakið skilgreint frá ýmsum sjónarhornum. Sérstaklega er rætt hvort hagvöxtur samrýmist sjálfbærri þróun, hvernig megi samræma hin mörgu markmið sem felast í sjálfbærri þróun, umhverfisvísar og framkvæmd markmiða sjálfbærrar þróunnar. Í öðrum hluta verður fjallað um aðferðir sem notaðar eru við ákvarðanatöku í umhverfis og auðlindastjórnun svo sem ákvarðanagreiningu, og kostnaðar-og ábatagreiningu sem og mat á virði nátturuauðs. Í síðasta hluta námskeiðsins verða ýmis stjórntæki sem notuð eru til umhverfis- og auðlindastjórnunar kynnt og krufin til mergjar í alþjóðlegu samhengi, bæði hvað varðar hugmyndafræðilegan grunn þeirra og þær aðferðir sem þau byggja á. Þau dæmi sem tekin eru breytast ár frá ári og byggja á áhuga þeirra nemenda sem taka námskeiðið hvert ár, svo sem kvótakerfi, skilagjöld, mengunarskattar og fjölmarkmiða stjórnun.

Nýsköpunar- og frumkvöðlafræði (VIÐ186F)

Markmiðið með námskeiðinu er að veita nemendum yfirsýn um fræðasviðið nýsköpunar- og frumkvöðlafræði og undirbúa þá undir frekara nám, bæði fræðilegt og hagnýtt.

Farið verður í helstu kenningar og álitamál innan sviðsins, nýlegar fræðigreinar rýndar og kynnt verkfæri sem nota má til að greina helstu strauma og stefnur nýsköpunar.

Vörustjórnun og umhverfismál (IÐN510M)

Tilgangur námskeiðsins er að fara í gegnum grundvallaratriði lokistik (vörustjórnunar), stjórnun aðfangakeðja og áhrif þeirra á umhverfið. Námskeiðið er í raun þríþætt þar sem byrjað er á að fara í gegnum þá þætti sem snúa að innkaupum á vörum og þjónustu ásamt stjórnun birgða. Því næst er tekið á þeim þáttum sem snúa að flutningum og dreifingu. Að lokum er áhrifum aðfangakeðja á umhverfi gert greinagóð skil og öllum þremur þáttunum steypt saman í eina heild sem styður sjálfbærni.

Námskeiðið er kennt með því fyrirkomulagi að haldnir eru fyrirlestrar til að útskýra fræðilega undirstöðu greinarinnar en til að fá aukinn skilning á einstökum þáttum verða reiknuð dæmi sem skila þarf inn til yfirferðar. Samhliða fyrirlestrum og dæmatímum verður unnið með fyrirtækjaspil í hópum auk þess að spila „The Beer game“ - þar sem þáttakendur leika hlutverk fyrirtækja sem og taka þátt í raunhæfum hlutverkum stjórnenda.

Hafið og sjálfbærni (UAU128F)

Conservation and sustainable use of the world oceans and marine resources is one of the biggest challenges of our time. The course offers a broad and comprehensive overview of the marine environment in a global perspective, in relation to the three pillars of sustainable development. The course will cover an overview of major oceanography features globally and locally. The course covers biological and fisheries science definitions that are important in marine resource management in relation to biological and ecological processes that may influence the resources such as stock size or distribution. The impact of climate change and large-scale changes in the marine environment will be covered and set in context with related variation in marine resources. The course covers multiple processes and environmental change impacting Oceans and their sustainability, such as pollution, ocean acidification, coral bleaching and trophic cascades. The role of different policies for the marine environment and its sustainable development will be explored with a focus on their multi-level nature and diverse ecosystem services, connecting global commitments to local realities. The role and implementation of Marine Protected Areas (MPA’s) will be discussed in international and local context. The course offers basic training in the theory of and practice of resources management of Ocean resources such as fisheries. Different management tools are explored, along with natural and institutional requirements. Appropriate management choices for different management problems are discussed. The student is provided with a solid understanding of the basic principles of sustainable marine resource policy and practical training in the design and implementation of such a policy.

Eigindlegar rannsóknaraðferðir I (MVS301F)

Í námskeiðinu verða teknar fyrir eigindlegar rannsóknaraðferðir, einkenni þeirra og saga. Kynntar verða helstu rannsóknarleiðir eða nálganir innan eigindlegar aðferða. Fjallað verður um aðferðir við gagnasöfnun og mismunandi tegundir gagna, s.s. viðtöl af ýmsum gerðum, sjónræn gögn og fyrirliggjandi gögn bæði sjónræn og textar. Kynntar verða mismunandi leiðir til að túlka og greina gögnin t.d. þema-, frásagnar- og orðræðugreining og nemendur þjálfaðir í að koma niðurstöðum frá sér á skipulegan og vandaðan hátt.

Vinnulag:

Þetta námskeið byggir á vendikennslu. Myndbönd með fyrirlestrum hverrar viku verða rædd á vikulegri vinnustofu. Vinnustofur eru ekki teknar upp. Nemendur vinna virkniverkefni sem þeir skila vikulega. Staðnemar vinna þau í tímum en fjarnemar vinna þau saman í hópum. Einnig þurfa nemendur að skila einstaklingsverkefnum.

Megindleg aðferðafræði (FMÞ001F, FMÞ103F)

Meginefni námskeiðsins eru megindlegar rannsóknaraðferðir og tölfræði í félags- og menntavísindum. Lögð er áhersla á virka þátttöku nemenda og umfjöllun um þátt rannsókna í samfélaginu. Fjallað er um helstu rannsóknarsnið, úrtaksfræði og gerð spurningalista. Í tölfræðihluta er kennt um lýsandi tölfræði og ályktunartölfræði og fjallað ítarlega um dreifigreiningu og aðhvarfsgreiningu. Nemendur vinna hagnýt verkefni í tölfræðilegri úrvinnslu gagna með jamovi forritinu samhliða fyrirlestrum. Nemendur geta unnið með eigin gögn.

Eigindlegar rannsóknaraðferðir I (FMÞ001F, FMÞ103F)

Markmið námskeiðsins er að nemendur kynnist fjölbreytileika og fræðilegum forsendum eigindlegrar rannsóknahefðar í félagsvísindum og öðlist reynslu í að beita eigindlegum aðferðum. Um hagnýtt námskeið er að ræða þar sem hver nemandi vinnur sjálfstætt rannsóknarverkefni sem felst í því að hanna og undirbúa rannsókn, afla gagna, greina þau og skrifa um helstu niðurstöður undir handleiðslu kennara. Í námskeiðinu verður farið ítarlega í undirbúning rannsókna, gerð rannsóknaráætlunar, gagnaöflun, greiningu og skrif.

Sjálfbærnimenntun og forysta (SFG003F)

Viðfangsefni: Megintilgangur þessa námskeiðs er að rýna með gagnrýnum hætti í sjálfbærni og sjálfbærnimenntun út frá sjónarhorni stofnana eða heilla kerfa, út frá ólíkum gerðum forystu og hugmyndum um sérfræðiþekkingu. Rýnt verður í hugtökin fagmennsku og faglega sjálfsmynd fólks í forystu bæði á sviði menntunar og viðfangsefnum tengdum sjálfbærri þróun. Illviðráðanleg vandamál (e. wicked problems) verða skilgreind og rædd, fjallað um mögulegar lausnir, hvað gæti hindrað framganginn og hvernig mætti meta lausnirnar. Rætt verður um hvers konar nám fagfólks leiðir til breytinga og þátt forystu í að koma hlutum í framkvæmd. Viðfangsefnin verða tengd við heimsmarkmið Sameinuðu þjóðanna (SÞ) og átta gerðir lykilhæfni SÞ til sjálfbærrar þróunar og félagslegrar nýsköpunar. Sjónum verður beint að félagsauði og samþættu námi þar sem beitt er ígrundun og efnisþáttum náms. Síðasta viðfangsefnið verður starfsþróunaráætlunar þar sem afrakstur ígrundunar og sjálfsmats verður þrætt inn í skipulagða persónulega starfsþróunaráætlun.

Vinnulag: Kennslustundir og umræður á milli þeirra byggjast á upplýstri rökræðu og virkri þátttöku (80% mætingarskylda í kennslustundir). Unnin verða einstaklingsverkefni sem eru fá skrifleg verkefni ásamt þátttöku í umræðuþráðum. Krafist er virkrar þátttöku í teymisvinnu við skipulagningu kennslustunda, flytja fyrirlestur og því að leiða umræður eða vera í hlutverki rýnis. Til að standast námskeiðið þarf að fá að lágmarki einkunnina 5,0 fyrir hvert verkefni námskeiðsins og uppfylla lágmarkskröfur um mætingu, þátttöku í tímum og í umræðuþráðum. Nánari útfærsla og upplýsingar um kennslufyrirkomulag verður á Canvas.

Nýsköpun og sprotaþróun (IÐN121F)

Í námskeiðinu vinna nemendur að þróun á sprotaverkefnum frá hugmynd til afurðar. Lögð er áhersla á hagnýta vinnu við raunveruleg viðfangsefni þar sem nemendur beita notendamiðuðum aðferðum, vinna með viðskiptalíkön og gera fjölbreyttar greiningar og áætlanir. Námskeiðið byggir mikið á vinnustofum og samvinnu milli nemenda með ólíkan faglegan bakgrunn. Áhersla er á gagnrýna greiningu á tækifærum til nýsköpunar og frumkvöðlastarfs, skapandi lausnaleit og þróun hugmynda út frá þörfum notenda. Nemendur öðlast hæfni í aðferðum við að prófa og miðla hugmyndum og lausnum og kynnast hagnýtum og samfélagslegum áhrifum nýsköpunar á breiðum grunni. Námskeiðið hentar nemendum sem vilja efla frumkvöðlahugsun og læra að beita aðferðum nýsköpunar, hvort sem er innan stofnana, starfandi fyrirtækja eða sem sjálfstæðir frumkvöðlar.

Vörustjórnun og umhverfismál (IÐN510M, IÐN101M, HAG101F)

Tilgangur námskeiðsins er að fara í gegnum grundvallaratriði lokistik (vörustjórnunar), stjórnun aðfangakeðja og áhrif þeirra á umhverfið. Námskeiðið er í raun þríþætt þar sem byrjað er á að fara í gegnum þá þætti sem snúa að innkaupum á vörum og þjónustu ásamt stjórnun birgða. Því næst er tekið á þeim þáttum sem snúa að flutningum og dreifingu. Að lokum er áhrifum aðfangakeðja á umhverfi gert greinagóð skil og öllum þremur þáttunum steypt saman í eina heild sem styður sjálfbærni.

Námskeiðið er kennt með því fyrirkomulagi að haldnir eru fyrirlestrar til að útskýra fræðilega undirstöðu greinarinnar en til að fá aukinn skilning á einstökum þáttum verða reiknuð dæmi sem skila þarf inn til yfirferðar. Samhliða fyrirlestrum og dæmatímum verður unnið með fyrirtækjaspil í hópum auk þess að spila „The Beer game“ - þar sem þáttakendur leika hlutverk fyrirtækja sem og taka þátt í raunhæfum hlutverkum stjórnenda.

Gæðastjórnun (IÐN510M, IÐN101M, HAG101F)

Markmið: Nemendur fái skilning á uppruna og þróun gæðastjórnunar og hvernig fyrirtæki og stofnanir geta byggt upp stjórnkerfi á grundvelli alþjóðlegs gæðastjórnunarstaðals. Í námskeiðinu er meðal annars fjallað um gæðahugtakið, innri og ytri viðskiptavini, gæðabrag, umbótaferli, liðsvinnu, gæðakostnað og gæðahringhrás og samhengi gæðastjórnunar og hönnunar og notkun tölfræði í gæðastjórnun. Sérstök áhersla er lögð á umfjöllun um ISO9001 gæðastaðalinn og nemendur fást við hann í hópvinnu með því að skoða kröfur hans í samhengi við starfandi fyrirtæki.

Kostnaðar- og nytjagreining (IÐN510M, IÐN101M, HAG101F)

Tilgangur kostnaðar-nytjagreiningar er að auðvelda töku ákvarðana sem snerta marga þjóðfélagsþegna með beinum eða óbeinum hætti. Markmið námskeiðsins í kostnaðar-nytjagreiningu er að kynna nemendum fræðilega undirstöður aðferðarinnar jafnt sem hagnýtingu hennar. Umfjöllunarefnin eru m.a.: Rekstrarhagfræðilegur grundvöllur kostnaðar-nytjagreiningar, mat á neytendaábata, framleiðendaábata og samfélagslegum ábata. Þjóðhagsleg og rekstrarhagfræðileg áhrif framkvæmda. Afvöxtun, ávöxtun og opinberir reiknivextir. Áhrif óvissu á mat á þjóðhagslegum áhrifum og verðmæti upplýsinga. Tilvistarvirði (existence value). Skilyrt verðmætamat. Verðmat á tíma, mannslífum, hávaða.

Megindlegar rannsóknaraðferðir I (MVS302F, UAU105F)

Markmið

Að nemendur þekki og geti beitt algengustu tölfræðiaðferðum við úrvinnslu gagna og geti metið tölfræðilegar niðurstöður. Að nemandi hafi kunnáttu og þekkingu til þess að greina og miðla tölulegum upplýsingum samkvæmt APA-7 útgáfustaðlinum (t.d. í vísindatímaritsgrein eða lokaritgerð) og geti sýnt frumkvæði við tölfræðilega úrvinnslu gagna. Einnig að nemendur kynnist helstu rannsóknarsniðum í megindlegri aðferðafræði.

Inntak og viðfangsefni

Fjallað verður um megindlegar rannsóknaraðferðir og ólík rannsóknarsnið. Í tölfræðihlutanum verður mest áhersla lögð á uppbyggingu og túlkun almenna línulega líkansins (e. general linear model) sem nær yfir fjölda sígildra tölfræðiaðferða s.s. fylgni, aðhvarfsgreiningu og dreifigreiningu. Einnig læra nemendur að beita aðferðum leitandi og staðfestandi þáttagreiningar. Að lokum verða nemendur kynntir fyrir einliðasniðnum, grunnhugsun bayesískrar tölfræði og mati á heildarvillu (e. total survey error). Nemendur læra að vinna greiningar með tölfræðiforriti. Mikil áhersla verður á skýra túlkun og miðlun megindlegra niðurstaðna samkvæmt APA-7 útgáfustaðlinum.

Vinnulag

Námskeiðið er kennt vikulega á fjarfundum að undanskyldum tveimur staðlotum (sjá vikuáætlun) þar sem gert er ráð fyrir að nemendur og kennarar mæti í eigin persónu. Hægt er að sækja um undanþágu frá því að mæta í eigin persónu ef nemandi á um mjög langan veg að fara (t.d. búsettir erlendis). Viðkomandi nemandi tekur þá þátt í staðlotunni um fjarfund. Nemendur verða að hafa nýjustu stöðugu (e. solid) útgáfu af jamovi (sjá jamovi.org) uppsetta á fartölvum sem þeir mæta með í kennslustundir. 

Visthagfræði (MVS302F, UAU105F)

Vistfræðileg hagfræði hefur stundum verið kölluð hagfræði sjálfbærrar þróunar. Sjálfbær þróun byggir á þremur meginstoðum - að tryggja áframhaldandi efnahagsvöxt, að tryggja félagslega velferð - án þess að skaða náttúru og vistkerfi heimsins. Því byggir sjálfbær þróun á því að maður og náttúra/vistkerfi eru tengd órjúfanlegum böndum. Mælingar á ástandi náttúru og vistkerfa gefa vísbendingar um að efnahagsvöxtur og fólksfjölgun ásamt tækniþróun hafi undanfarin árhundruð raskað jafnvægi mikilvægra hringrása náttúrunnar, og ber mögulegar lofslagsbreytingar þar hæst þessa dagana. En hvernig er hægt að viðhalda heilbrigðum vistkerfum og á sama tíma tryggja áframhaldandi hagsæld og félagslega velferð?

Þetta námskeið mun fjalla um fræðilegan mun á neoklassískri hagfræði og vistfræðilegri hagfræði í nálgun þessara tveggja lína innan hagfræði. Farið í grundvallarhugtök og hugmyndafræði visthagfræði ásamt praktískum dæmum; t.d. græna þjóðhagsreikninga.

Námskeiðið verður kennt 3 til 5 október 2025.

Stjórnun friðlýstra svæða- Vettvangsnámskeið á Suðausturlandi (UAU109F, UAU028F, UMV123F)

Námskeiðið er kennt í fimm vikur í upphafi haustmisseris, þar af fimm daga vettvangsferð í Vatnajökulsþjóðgarð og fleiri friðlýst svæði.

Markmið námskeiðsins er að fjalla á heildstæðan og gagnrýninn hátt um tilgang og aðferðir stjórnunar á svæðum þar sem náttúran nýtur verndunar af hálfu opinberra aðila. Áhersla er á Vatnajökulsþjóðgarð, með sérstöku tilliti til tengsla hans við nærsamfélögin á Suður- og Suðausturlandi. Fjallað verður m.a. um tilurð og gerð stjórnunar- og verndaráætlunar fyrir þjóðgarðinn, hugmyndafræði verndarflokkunar hjá IUCN og í íslenskum lögum, skilgreiningu viðmiða fyrir verndun og nýtingu innan friðlýstra svæða, álitamál og erfiðleika við framkvæmd verndaráætlunar, þátttöku heimamanna í ákvarðanatöku og hlutverk þjóðgarðsins í sjálfbærri þróun jaðarbyggða. Námskeiðið fer að mestu fram á Suðursvæði Vatnajökulsþjóðgarðs, en einnig verða önnur friðlýst svæðið heimsótt í ferðinni. Í upphafi námskeiðsins eru haldnir fyrirlestrar í Reykjavík til kynningar á viðfangsefnum þess þar sem kennarar og sérfræðingar frá ýmsum stofnunum flytja erindi. Vettvangsferðin sjálf stendur yfir í fimm daga og samanstendur af vettvangsferðum um þjóðgarðinn, ásamt fyrirlestrum og umræðutímum. Gist er á Reynivöllum í Suðursveit. Nemendur bera sjálfir kostnað af gistingu og fæði á meðan á vettvangsnámskeiðinu stendur.

Fyrirlestrar: 2x í viku 18. ágúst - 22. september
Vettvangsferð (5 daga): 1. - 5. september

Sjálfbær landbúnaður og byggðaþróun (UAU109F, UAU028F, UMV123F)

Öflugur sjálfbær landbúnaður, það er landbúnaður í sátt við umhverfi og samfélag er ein af grunnstoðum þróunar samfélaga um allan heim, ekki síst með tilliti til fæðuöryggis og byggðaþróunar.  

Námskeiðið veitir innsýn í fjölmörg þemu sjálfbærs landbúnaðar og byggðaþróunar og er skipt í 5 samtengda hluta: i) saga landbúnaðar og grundvallaratriði, þ.m.t. áhrif á samfélög og menningu, mismunandi tegundir landbúnaðar og framleiðsluhátta, erfðaauðlindir og dýravelferð;  ii) byggð og samfélag þ.m.t. byggðaþróunar og byggðamynsturs, skipulags og landnotkunar; iii) Umhverfi og náttúra þ.m.t. áhrif landbúnaðar á líffræðileg fjölbreytni, tengsl við loftslagsmál, hringrásarhagkerfi, vistkerfisþjónustu og auðlindanotkun;  iv) stefnur og stjórnkerfi þ.m.t. alþjóðasamningar, stefna ESB, stjórnsýsla og stofnanir og stefnumótun og, v) nýsköpun, framleiðsla og markaðsmál þ.m.t. fjármögnun og umgjörð nýsköpunar í landbúnaði, markaðsetning og styrkir, hvatar og fjármögnunarleiðir.

Hringrásarhagkerfið í byggingariðnaði (UAU109F, UAU028F, UMV123F)

Námskeiðið fjallar um ýmsa þætti tengda hringrásarhagkerfinu sem eru settir í samhengi byggingariðnaðarins, og miðar að lokum að því að svara spurningunni hvort umskipti byggingariðnaðarins yfir í hringrás séu möguleg. Fjallað verður um viðfangsefnið á hagnýtan hátt, með hliðsjón af umhverfislegum, lagalegum, pólitískum og efnahagslegum þáttum. Kjarnahugtök í hringrásarbyggingum verða kynnt (endurnýting og endurvinnsla efnis, hönnun fyrir sundurtöku/aðlögunarhæfni og möguleiki á samnýtingu rýmis) út frá raunverulegum dæmum. Námskeiðið mun kynna nemendum fyrir núverandi áskorunum og þeim möguleikum sem tengjast hringrásarbyggingu í íslensku, norrænu og evrópsku samhengi. Að lokum verða þær aðferðir, sem til eru við að mæla hversu hringlaga byggingar eru, ræddar á gagnrýnin hátt. Á grundvelli þess sem kennt er í námskeiðinu, leggja nemendur til lausnir við að auka hringrás ákveðins húss, byggt á efnisskrá þess.

ATH: Námskeiðið er ætlað meistaranemum í Byggingaverkfræði, Umhverfisverkfræði og Umhverfis- og auðlindafræði.

Alþjóðaviðskipti (VIÐ180F, VIÐ188F)

Í námskeiðinu verður fjallað um alþjóðavæðingu fyrirtækja, alþjóðlegt viðskiptaumhverfi, stefnumótun alþjóðafyrirtækja, samskipti í ólíkum menningarheimum, og annað sem tengist alþjóðlegum viðskiptum. Notaðar verða dæmisögur og greinar úr viðurkenndum tímaritum og nemendur munu vinna verklegar æfigar og tímaverkefni, taka þátt í umræðum um raundæmi og fleira. Í námskeiðinu verður gert ráð fyrir mikilli virkni nemenda í umræðum og verður námskeiðið haldið á ensku.

Agile og straumlínustjórnun (VIÐ180F, VIÐ188F)

 Markmið námskeiðsins er að kynna nemendum aðferðafræði og meginreglur straumlínustjórnunar (Lean) og Agile og hvernig þessar aðferðir nýtast við útfærslu og stjórnun verkefna.

Námskeiðið fylgir blönduðu námsformi. Hluti námskeiðsins er kenndur í netnámi, nemendur geta horft á fyrirlestra þegar þeim hentar, þó eigi síðar en fram kemur í kennsluáætlun.
Hinn hlutinn fer fram í vinnustofum sem verða haldnar á staðnum og verður mætingarskylda á vinnustofurnar. Athugið að vinnustofur þessar nema allt að 70% af lokaeinkunn.

Lífmælingar (LÍF127F)

 Tölulegar aðferðir eru nauðsynlegur hluti margra greina líffræðinnar og nýtast við högun tilrauna og athugana, samantekt niðurstaðna og greiningu þeirra. Nemendur læra þessar aðferðir og meðhöndla fjölbreytt gögn úr líffræði, auk þess að fá þjálfun í að túlka niðurstöður mismunandi aðferða. Helstu aðferðir eru sennileikamat,  línuleg líkön, aðhvarf og fervikagreining og alhæfð línuleg líkön til að greina talningar. Fjölbreytugreining. Endursýnataka (skóþvengur og umröðunarpróf). Kennt verður að nota  tölfræðiforritið R til að framkvæma þær aðferðir sem fjallað er í fyrirlestrum.  Nemendur leysa verkefni sem byggja á líffræðilegum rannsóknum og fá ítarlega þjálfun í notkun R. Greining  á eigin gögnum eða viðameira gagnasetti sem tekið er saman í skýrslu og kynnt í fyrrlestri.

Námsmat: Verkefni 50%  og skriflegt próf 50%. Nemandi þarf að ná lágmarkseinkunn í báðum prófþáttum.

Megindlegar rannsóknaraðferðir I (MVS302F)

Markmið

Að nemendur þekki og geti beitt algengustu tölfræðiaðferðum við úrvinnslu gagna og geti metið tölfræðilegar niðurstöður. Að nemandi hafi kunnáttu og þekkingu til þess að greina og miðla tölulegum upplýsingum samkvæmt APA-7 útgáfustaðlinum (t.d. í vísindatímaritsgrein eða lokaritgerð) og geti sýnt frumkvæði við tölfræðilega úrvinnslu gagna. Einnig að nemendur kynnist helstu rannsóknarsniðum í megindlegri aðferðafræði.

Inntak og viðfangsefni

Fjallað verður um megindlegar rannsóknaraðferðir og ólík rannsóknarsnið. Í tölfræðihlutanum verður mest áhersla lögð á uppbyggingu og túlkun almenna línulega líkansins (e. general linear model) sem nær yfir fjölda sígildra tölfræðiaðferða s.s. fylgni, aðhvarfsgreiningu og dreifigreiningu. Einnig læra nemendur að beita aðferðum leitandi og staðfestandi þáttagreiningar. Að lokum verða nemendur kynntir fyrir einliðasniðnum, grunnhugsun bayesískrar tölfræði og mati á heildarvillu (e. total survey error). Nemendur læra að vinna greiningar með tölfræðiforriti. Mikil áhersla verður á skýra túlkun og miðlun megindlegra niðurstaðna samkvæmt APA-7 útgáfustaðlinum.

Vinnulag

Námskeiðið er kennt vikulega á fjarfundum að undanskyldum tveimur staðlotum (sjá vikuáætlun) þar sem gert er ráð fyrir að nemendur og kennarar mæti í eigin persónu. Hægt er að sækja um undanþágu frá því að mæta í eigin persónu ef nemandi á um mjög langan veg að fara (t.d. búsettir erlendis). Viðkomandi nemandi tekur þá þátt í staðlotunni um fjarfund. Nemendur verða að hafa nýjustu stöðugu (e. solid) útgáfu af jamovi (sjá jamovi.org) uppsetta á fartölvum sem þeir mæta með í kennslustundir. 

Faraldsfræði - megindleg aðferðafræði (LÝÐ107F)

Námskeiðið er inngangur að faraldsfræðilegum rannsóknaraðferðum og nálgun orsaka. Námskeiðið gefur yfirlit yfir mælingar á tíðni sjúkdóma, áhættu og afstæðri áhættu, gerðir faraldsfræðilegra rannsókna (tilraunir og íhlutandi rannsóknir, hóprannsóknir, tilfella-viðmiðsrannsóknir). Áhersla er lögð á kerfisbundna skekkjuvalda og á aðferðir til að sneiða hjá þeim á undirbúningsstigi rannsókna svo og í úrvinnslu gagna. Nemendur fá þjálfun í því að ritrýna faraldsfræðilegar rannsóknarniðurstöður.

Eigindlegar rannsóknaraðferðir I (MVS301F)

Í námskeiðinu verða teknar fyrir eigindlegar rannsóknaraðferðir, einkenni þeirra og saga. Kynntar verða helstu rannsóknarleiðir eða nálganir innan eigindlegar aðferða. Fjallað verður um aðferðir við gagnasöfnun og mismunandi tegundir gagna, s.s. viðtöl af ýmsum gerðum, sjónræn gögn og fyrirliggjandi gögn bæði sjónræn og textar. Kynntar verða mismunandi leiðir til að túlka og greina gögnin t.d. þema-, frásagnar- og orðræðugreining og nemendur þjálfaðir í að koma niðurstöðum frá sér á skipulegan og vandaðan hátt.

Vinnulag:

Þetta námskeið byggir á vendikennslu. Myndbönd með fyrirlestrum hverrar viku verða rædd á vikulegri vinnustofu. Vinnustofur eru ekki teknar upp. Nemendur vinna virkniverkefni sem þeir skila vikulega. Staðnemar vinna þau í tímum en fjarnemar vinna þau saman í hópum. Einnig þurfa nemendur að skila einstaklingsverkefnum.

Aðhvarfsgreining (FMÞ501M)

Markmið námskeiðsins er að nemendur öðlist skilning og verklega færni til að beita aðhvarfsgreiningu á eigin spýtur. Fjallað er um þau afbrigði aðhvarfsgreiningar sem hvað oftast eru notuð í rannsóknum á sviði félagsvísinda. Farið er í stjórnun breyta, notkun nafnbreyta, línuleg og ólínuleg líkön, aðferðir til þess að prófa miðlun breyta og samvirkni breyta og aðferðir til að nota breytur sem hafa skekkta dreifingu svo eitthvað sé nefnt. Fjallað er um forsendur aðhvarfsgreiningar og aðferðir til að fást við þær. Einnig er fjallað um "logistic" aðhvarfsgreiningu, þar sem háða breytan er tvígild nafnbreyta. Samhliða þessari umfjöllun verður farið í saumana á ályktunartölfræði, notkun marktektarprófa og túlkun niðurstaðna. Áhersla er lögð á að nemendur fái umtalsverða verklega reynslu af því að greina megindleg gögn. Kennari útvegar könnunargögn sem nemendur nota til þess að prófa þær aðferðir sem kenndar eru. Eftir fremsta megni verður reynt að samþætta fræðilegar spurningar og tilgátuprófun. Tölfræðiforritið SPSS fyrir Windows er notað.

Meistararitgerð í umhverfis- og auðlindafræði (UAU441L)

Meistararitgerð í umhverfis- og auðlindafræði er sjálfstætt rannsóknarverkefni sem nemandi vinnur undir leiðsögn kennara. Meistararitgerð er 30 eða 60 ECTS.

Meistaranemendur þurfa að velja sér leiðbeinanda í meistaraprófsritgerð úr hópi fastra akademískra starfsmanna Háskóla Íslands. Heimadeild leiðbeinanda segir til um frá hvaða deild nemandi mun brautskrást frá að námi loknu. Meistaraprófsritgerð skal leggja fram í samræmi við reglur þeirrar deildar sem nemandi brautskráist frá.

The Arctic Circle (UAU018M)

Með loftslagsbreytingum er talið að mikilvægi norðurslóða muni aukast á næstu áratugum þar sem náttúruauðlindir verða aðgengilegri og nýjar samgönguleiðir opnast. Á sama tíma skapast ógnir við viðkvæm vistkerfi og samfélög en efnhagsleg tækifæri verða einnig til. Arctic Circle samtökin mynda viðamikið tengslanet sem byggir á alþjóðlegu samstarfi og umræðu um framtíð norðurskautsins. Arctic Circle samtökin eru opinn og lýðræðislegur vettvangur með þátttöku ríkisstjórna, stofnana, fyrirtækja, háskóla, fræðimannahópa, umhverfissamtaka, samfélaga frumbyggja, almennra borgara og annars áhugafólks um þróun norðurskautsins og afleiðinga þess á framtíð jarðar. Árlega Arctic Circle ráðstefnan er stærsta alþjóðlega samkoman með áherslu á norðurskautið. Árlega mæta yfir 2000 þátttakendur frá yfir 50 löndum.

Á Arctic Circle ráðstefnunni hefur meðal annars verið fjallað um eftirtalin málefni:

• Bráðnun íss og öfgakennd veður
• Hlutverk og réttur innfæddra
• Öryggismál á norðurslóðum
• Innviðir fjárfestinga á norðuslóðum
• Byggðaþróun
• Innviðir flutningakerfa
• Orkumál
• Hlutverk Evrópu- og Asíuþjóða
• Asía og Norðursjávarsiglingaleiðin
• Lýðheilsa og velferð á heimskautasvæðum
• Vísindi og þekking frumbyggja
• Ferðamennska og flugsamgöngur á norðurslóðum
• Vistkerfi og haffræði
• Sjálfbær þróun
• Þróun endurnýjanlegrar orku fyrir afskekkt samfélög
• Tækifæri og ógnir við borun eftir náttúruauðlindum
• Auðlindir á norðuslóðum
• Viðskiptasamstarf á norðurslóðum
• Úthöfin á norðurslóðum
• Sjávarútvegur og lífrænar auðlindir
• Jarðfræði og jöklafræði
• Heimskautaréttur: sáttmálar og samningar
• Heimur háður ís: norðurslóðir og Himalaya

Á námskeiðinu taka nemendur þátt í Arctic Circle ráðstefnunni í Hörpu. Skyldumæting er fyrir nemendur á ráðstefnuna. Nemendur þurfa að mæta í tvær kennslustundir, eina stuttu fyrir ráðstefnuna og aðra stuttu eftir ráðstefnuna.

Arctic Circle Assembly verður 8. - 10. október 2026 í Hörpu. Skyldumæting er á ráðstefnuna, auk mætingar í eina session fyrir ráðstefnuna (6. október) og aðra í vikunni eftir ráðstefnuna. 

Nemendur greiða skráningargjald á ráðstefnuna. Gjaldið er almennt nemendagjald með afslætti. 

Vistferilsgreiningar í byggðu umhverfi (UMV119F)

Markmið: Að nemendur skilji mikilvægustu álagsþætti á umhverfið vegna notkunar og uppbyggingar hins byggða umhverfis. Að nemendur geti notað vistferilsgreiningu (LCA – life cycle assessment) á tiltekna framleiðsluvöru eða kerfi og skilji hin flóknu tengsl víxlverkana og gagnáhrifa sem tengjast kerfum hins byggða umhverfis.

 Efni: Námskeiðið kynnir fyrir nemendum hugsunarhátt vistferilsgreininga og gerir nemendum kleyft að skilja umhverfisáhrif notkunar og uppbyggingar hins byggða umhverfis. Helstu aðferðir vistferilsgreiningar eru kynntar með dæmum úr hinu byggða umhverfi. Áherslan er á að skilja og meta flókin tengsl víxlverkana og gagnáhrifa sem hafa tilhneigingu til að minnka áhrifamátt aðgerða sem eiga að draga úr umhverfisáhrifum; t.d. hvernig aukin hagkvæmni orkunýtingar tiltekinnar framleiðsluvöru getur aukið heildar orkunotkun, eða hvernig minnkun á akstri einkabifreiða getur aukið útblástur gróðurhúsalofttegunda vegna aukinna ferðalaga með flugi. Í heildina læra nemendur að hanna framleiðsluvörur og kerfi sem auka sjálfbærni hins byggða umhverfis og taka tillit til vistferils og kerfislegra skorða. Námskeiðið kynnir nemendur einnig fyrir notkun og ritun fræðigreina.

Kennsluhættir: Kennt er með fyrirlestrum, heimaverkefnum fyrir einstaklinga og hópverkefnum. Fyrirlestrar kynna hugtök og framkvæmd vistferilsgreiningar á framleiðsluvöru eða kerfi í hinu byggða umhverfi. Nemendur lesa fræðigreinar um efni fyrirlestra og skrifa umfjallanir. Lestur og ritun fræðigreina verður einnig kenndur í fyrirlestrum. Helstu skil fyrir námsmat er fræðigrein um vistferilsgreiningu framleiðsluvöru eða kerfis sem verður unnin í hópvinnu yfir misserið. Bestu fræðigreinarnar verða mögulega sendar til birtingar í fræðirit eða á vísindaráðstefnu.

 Námskeiðið hentar einnig nemendum utan umhverfis- og byggingarverkfræði, t.d. í öðrum verkfræðigreinum, umhverfis- og auðlindafræði, hagfræði, önnur umhverfisfræði.

Kvik Kerfislíkön (UAU259F, UAU215F, FER214F)

The System Dynamics approach, rooted in Systems Thinking, is best suited for the deconstruction and analysis of complex socio-economic environments and political systems. There is a growing call among scientists and practitioners today on systemic approaches to tackle complex problems such as the climate and environmental crises. System dynamics is a multidisciplinary approach that uses both qualitative and quantitative methods. It has been successfully applied for other complex socioeconomic questions such as for national planning models, analysing climate change policies, food market transformation, and government health policies.

This course aims to introduce students to thinking in systems, understanding the dynamic nature of system behaviour and acquiring basic system dynamic modelling skills.

Kennt frá 15 janúar í 5 vikur í fjarnámi á Canvas;  intensive kúrs á staðnum 19-26 febrúar; nemendakynningar 4-8 Mars

Lífsferilsgreining (UAU259F, UAU215F, FER214F)

Markmið: Að nemendur geti beitt aðferðum lífsferilsgreiningar til að greina umhverfisáhrif sem hljótast af framleiðslu og ferlum. Nemendur munu svo læra að skila niðurstöðum lífsferilsgreinina á réttan hátt og framkvæmt samanburðar- og næmnigreiningar. Einnig munu nemendur geta fundið svokallaða heita reiti innan lífsferla vöru eða framleiðsluferils sem hægt er að nýta til þess að draga úr neikvæðum umhverfisáhrifum.

Síðast en ekki síst munu nemendur læra að tileinka sér kerfislæga hugsun sem nauðsynleg, einn af grunnhæfniþáttum sjálfbærni.

Efni: Námskeiðið kennir nemendum að greina lífsferil vöru frá vöggu til grafar með aðferðum lífsferilsgreiningar (LCA). LCA er notað til að meta umhverfisáhrif vöru, framleiðsluferils eða þjónustu. Markmiðið með LCA er að bera saman líkar vörur, ferla og þjónustu. Einnig getur markmiðið verið að meta hvar í ferli hverrar vöru, ferils eða þjónustu hvar mestu neikvæðu umhverfisáhrifin verða. Þær upplýsingar nýtast við hönnun vörunnar sé um nýja vöru að ræða, eða til að breyta framleiðsluferlum og þannig lágmarka umhverfisáhrif. Einblínt verður að því að kenna bæði aðferðafræðina og hvernig hægt er að nota LCA sem verkfæri. Í námskeiðinu er farið í gegnum aðferðarfræðina allt frá skilgreiningu markmiðs, aðgerðareiningar og kerfismarka, útreikninga á notkun auðlinda og losun efna til andrúmslofts, vatns og jarðvegs. Svo bætist við túlkun niðurstaðna og næmnigreiningar. Einnig eru kynntar mismunandi aðferðir, hugbúnaður hugbúnaður til að reikna út umhverfisáhrif og notkun gagnabanka notaðir eru til þess að framkvæma lífsferilsgreiningar. Námsmat miðast við þátttöku í kennslustundum og skilum á einstaklings og hópaverkefnum sem unnin eru  námskeiðinu.

Þessi áfangi eykur færni nemenda á sviði Heimsmarkmiða Sameinuðu þjóðanna númer 6, 7, 9, 11, 12, 13, 14 and 15.

Kennsluhættir: Kennt er með fyrirlestrum, tímaverkefnum, einstaklings heimaverkefnum og hópverkefnum.

Sjálfbær þróun ferðaþjónustu á norðlægum svæðum (UAU259F, UAU215F, FER214F)

Námskeiðið Sjálfbær þróun ferðaþjónustu á norðlægum svæðum er tekið í fjarnámi frá háskólanum í OULU - Finnlandi. Námskeiðið er partur af samstarfi við þemanet háskóla norðuslóða: Thematic Network on Northern Tourism.

Auglýsing um aðgang að námskeiðinu er send til framhaldsnema í lok hvers árs. Nemendur þurfa að sækja um og skrá sig í gegnum nemendaþjónustu VON MS-SENS (mssens@hi.is)

Takmarkaður fjöldi nemendaplássa er í boði.

The course will address tourism in the circumpolar north from a societal perspective. It will present different views on the phenomenon and its dimensions, resources and implications for nature, places and cultures involved. The place of northern tourism in times of globalization and emergent global issues like climate changes will be explored, together with the relevant governance aspects.

Umhverfisskipulag (UMV201M, OSS203F, OSS201F)

Markmið: Nemendur fá yfirsýn yfir umhverfismál í heiminum með áherslu á helstu umhverfisáhrif vegna uppbyggingar þjóðfélaga og nýtingar á auðlindum. Nemendur læra að meta og bera saman mismunandi byggðamynstur og skipulagsmarkmið með tilliti til umhverfisáhrifa þeirra.

Efnisatriði: Námskeiðið gefur nemendum yfirsýn á umhverfisvandamál bæði í nærumhverfi og í heiminum. Áherslan er á greiningu og mat á áhrifum mismunandi landnotkunar á umhverfið. Dæmi um slíkar greiningar eru rannsökuð og leitað að mögulegum skipulagslausnum. Núverandi skipulagsstefna er skoðuð og metin með tilliti til verndunar umhverfisins.

Kennsla: Fyrirlestrar og hópvinna. Fyrirlestrar verða um helstu þemu sem verður nánar fjallað um í hópverkefnum. Í fyrirlestrum verður mikið af dæmum úr fræðilegum rannsóknum kynnt. Nemendur munu einnig taka þátt í fyrirlestrum með umræðum og litlum hópverkefnum.

Stjórntæki hins opinbera (UMV201M, OSS203F, OSS201F)

Markmið námskeiðsins er að nemendur fái innsýn í grunnþætti opinbers rekstrar og önnur úrræði sem ríkið getur beitt til að ná markmiðum sínum. Fjallað verður um ýmis stjórntæki ríkisvaldisins, þar á meðal rekstur opinberra stofnana, markaðsvæðingu, fjárhagslega hvata, regluvæðingu og tryggingar/styrki og áhersla lögð á mat og notkun stjórntækjanna við ólíkar aðstæður. Umfjöllunin um hvert stjórntæki er jafnt á fræðilegum grundvelli sem og útlistun á notkun þeirra á Íslandi. Æskilegt er að nemendur hafi tekið námskeiðið OSS101F Rekstrarhagfræði, markaðsbrestir og ríkisafskipti.  

Stefnumótun stofnana (UMV201M, OSS203F, OSS201F)

Markmið námskeiðsins er að veita nemendum hagnýta þjálfun við gerð stefnumótandi áætlunar (strategic planning). Nemendur vinna slíka áætlun fyrir stofnun sem þeir velja. Byggt er á aðferðafræði John M. Brysons.  Skoðaðar verða mismunandi aðferðir við stöðumat, mótun stefnumiða og gerð stefnuáætlunar.  Fjallað verður um gerð árangursmælikvarða á grundvelli stefnumiða.  Fjallað er um fræðilegan bakgrunn aðferðarinnar.

Tækninýsköpun (IÐN202M)

Markmiðið með námskeiðinu er að þjálfa nemendur í að skilja og spá fyrir um samspil tækniþróunar og nýsköpunar. Sérstök áhersla er á að geta gert grein fyrir og útskýrt grundvallaratriði tæknilegrar nýsköpunar og að setja fram rökstudda spá um tækifæri til nýsköpunar á tæknisviði sem er í mótun. Námið fer fyrst og fremst fram með aðstoð gervigreindar (stór mállíkön) þar sem niðurstöður gervigreindarinnar eru rýndar á skipulegan hátt m.a. með astoð gagna og með hjálp frá hópnum, kennara og sérfræðingum.

Mat á umhverfisáhrifum 1 (UMV205M, ASK201F, LAN023M)

Markmið: Að kynna hugmyndafræði og þær aðferðir, sem notaðar eru við mat á umhverfisáhrifum framkvæmda og á umhverfismati sem samfléttuðum þáttum við gerð skipulagsáætlana.

Efni: Ástæður og aðdragandi lagasetningar um mat á umhverfisáhrifum og hvernig framkvæmd mats er háttað á Íslandi. Aðferðafræði; gátlistar, töflur, glæruaðferðir og flæðirit. Notkun landfræðilegra upplýsingakerfa (LUK), sem byggjast á stafrænum kortagrunnum og gagnasöfnum. Fræðasvið, sem nýtast við matið; landfræði, vistfræði, straumfræði, jarðfræði, efnafræði, lögfræði, félagsfræði, hagfræði og fagurfræði. Aðferðir við framsetningu á matinu; skýrslugerð, myndræn framsetning og tölvugrafík. Dæmi um notkun mats á umhverfisáhrifum við undirbúning og hönnun mannvirkja; losun og förgun úrgangsefna, vega- og línulagnir, brýr, hafnir og flugvellir, verksmiðjur og einstök mannvirki. Einnig ný aðferðafræði um hvernig þarf að flétta aðferðir MÁU inn í gerð skipulagsáætlana, á þann veg að skipulags-, landnýtingar og staðarvalsákvarðanir taki mið af umhverfissjónarmiðum. Hópverkefni, sem tengjast efni námskeiðsins.

Hlutverk og stefnumótun alþjóðastofnana (UMV205M, ASK201F, LAN023M)

Alþjóðastofnunum hefur fjölgað verulega frá lokum síðari heimsstyrjaldar og samskipti ríkja fara í vaxandi mæli fram innan veggja þeirra. Í námskeiðinu verður gerð grein fyrir kenningum um eðli og hlutverk alþjóðastofnana og þeim ferlum sem stjórna starfsemi þeirra.

Í stað þess að fjalla sérstaklega um sögu og skipulag einstakra stofnana, mun þetta námskeið leggja áherslu á að kanna hið pólitíska kerfi sem liggur til grundvallar samstarfs ríkja innan alþjóðastofnana. Að hvaða leyti eru alþjóðastofnanir sjálfstæðir aðilar í alþjóðakerfinu?  Hverjir hafa áhrif á alþjóðastofnanir og hvernig gera þeir það? Hvernig eru alþjóðastofnanir fjármagnaðar og hvaða áhrif hefur það á rekstur þeirra? Hvers konar fólk vinnur í alþjóðastofnunum og hvaða áhrif hefur það á stofnanirnar sem það vinnur hjá? Þessum, og fleiri, spurningum verða gerð skil á námskeiðinu.

Nemendur munu kynnast þeim margvíslegu rannsóknaraðferðum sem nýttar eru til að svara þessum spurningum. Lesefni námskeiðsins er fjölbreytt og við munum m.a. nýta okkur sögulegar rannsóknir, tilviksrannsóknir,  og bæði eigindlegar og megindlegar fræðigreinar og bókakafla. Lögð verður sérstök áhersla á nýlegar rannsóknir á sviði alþjóðastjórnmála svo nemendur fá góða yfirsýn yfir stöðu fræðasviðsins. Markmið námskeiðsins er því tvíþætt: í fyrsta lagi, að nemendur öðlist skilning á þeim þáttum, bæði pólitískum og stjórnsýslulegum, sem stýra starfsemi alþjóðastofnana og, í öðru lagi, að gera nemendum kleift að kryfja og vinna með fjölbreyttar rannsóknir á sviði alþjóðastofnana í sinni eigin rannsóknarvinnu.

Námskeiðið byggir á helstu kenningum í alþjóðasamskiptum en ekki er gert ráð fyrir að nemendur búi yfir þekkingu á einstökum stofnunum umfram það sem almennt mætti telja eðlilegt af nemanda með áhuga á alþjóðamálum. Þar sem við á verður bætt við ítarefni fyrir á sem þurfa að kynna sér grunnstarfsemi einstakra stofnana betur. Áhersla verður lögð á stóru alþjóðlegu stofnanirnar, eins og Sameinuðu þjóðirnar, Alþjóðabankann og Alþjóðagjaldeyrissjóðinn, en við munum einnig fjalla um svæðisbundnar stofnanir, eins og Evrópuráðið, alþjóðleg félagasamtök (INGOs) og aðkomu einkaaðila að alþjóðakerfinu.

Umhverfis- og samfélagsleg ábyrgð í ferðamennsku (UMV205M, ASK201F, LAN023M)

Samfara auknum umsvifum ferðaþjónustunnar út um allan heim aukast umhverfis- og samfélagsleg áhrif ferðamennsku jafnt og þétt. Það er því mikilvægt að nemendur í ferðamálafræði og skyldum fagsviðum þekki og skilji þessi áhrif og geti beitt viðeigandi aðferðum til að stýra þeim. Enn fremur er mikilvægt að nemendur skilji hlutverk þessara áhrifa í víðara samhengi og tengsl þeirra við loftlagsbreytingar og sjálfbæra framtíð. Markmið námskeiðsins er að efla þekkingu nemenda á umhverfis- og samfélagslegri ábyrgð í ferðamennsku og mikilvægi hennar í uppbyggingu sjálfbærrar ferðamennsku. Áhersla verður lögð á að greina umhverfis- og samfélagsleg áhrif ferðaþjónustu. Kynnt verða mismunandi umhverfisstjórnunarkerfi og umhverfisvottanir í ferðaþjónustu og samfélagslegri ábyrgð fyrirtækja rædd. Mismunandi nálganir, tæki og aðferðir sem notaðar eru á sviði umhverfisstjórnar og samfélagslegrar ábyrgðar verða enn fremur kynnt.

Námskeiðið er á kennt á framhaldsstigi, en nemendur sem lokið hafa tveimur árum í grunnnámi geta einnig setið námskeiðið. Námskeiðið er kennt á ensku.

Nýsköpun og viðskiptaþróun í framkvæmd (II) (IÐN216F, IÐN222F)

Námskeiðið er framhald af námskeiðinu  IÐN222F Nýsköpun og viðskiptaþróun í framkvæmd (I)“ og er kennt á vikum 8-14 á vormisseri. Þessi hluti námskeiðsins felst í ítarlegri þróun viðskiptalíkans fyrir tiltekið viðskiptatækifæri. Sú þróun fer fram í hópum þar sem áhersla er lögð á að leiða saman einstaklinga með bakgrunn í viðskiptum og stjórnun og einstaklinga með fagþekkingu á því sviði nýsköpunar sem viðskiptatækifærið byggir á. Uppruni verkefnanna getur verið í sjálfstæðu viðskiptatækifæri eða innan samstarfsfyrirtækja. Í báðum tilvikum er lögð áhersla á að verkefnin feli í sér afurðaþróun byggða á fagþekkingu þar sem viðskiptalegar forsendur tækifærisins og prófun þeirra eru í forgrunni.

Nýsköpun og sprotaþróun (IÐN216F, IÐN222F)

Í námskeiðinu vinna nemendur að þróun á sprotaverkefnum frá hugmynd til afurðar. Lögð er áhersla á hagnýta vinnu við raunveruleg viðfangsefni þar sem nemendur beita notendamiðuðum aðferðum, vinna með viðskiptalíkön og gera fjölbreyttar greiningar og áætlanir. Námskeiðið byggir mikið á vinnustofum og samvinnu milli nemenda með ólíkan faglegan bakgrunn. Áhersla er á gagnrýna greiningu á tækifærum til nýsköpunar og frumkvöðlastarfs, skapandi lausnaleit og þróun hugmynda út frá þörfum notenda. Nemendur öðlast hæfni í aðferðum við að prófa og miðla hugmyndum og lausnum og kynnast hagnýtum og samfélagslegum áhrifum nýsköpunar á breiðum grunni. Námskeiðið hentar nemendum sem vilja efla frumkvöðlahugsun og læra að beita aðferðum nýsköpunar, hvort sem er innan stofnana, starfandi fyrirtækja eða sem sjálfstæðir frumkvöðlar.

Vistvæn nýsköpun matvæla (MAT612MUAU201F)

Námskeiðið er unnið í samvinnu við Samtök iðnaðarins og Matís ohf. 

Megin markmið áfangans er að þróa nýja vöru frá hugmynd að tilbúinni vöru með sjálfbærni að sjónarmiði. Sem liðir í því verða gerðar frumgerðir (prótótýpur), umbúðir verða hannaðar, gerðar verða markaðs- og viðskiptaáætlanir og rýnt verður í nauðsynlega framleiðsluframleiðsluferla fyrir vöruna. Útkoma verkefnanna geta orðið að nýrri vöru og verið kynntar í Evrópukepninni Ecotrophelia. 

Námskeiðið byggist á samvinnu nemenda. Gert er ráð fyrir að nemendur vinni í hóp og deili á milli sín verkefnum til að geta lokið kröfum námskeiðisins. Nemendur fá leiðsögn við hópamyndun og hópavinnu. Nemendur með ólíkan bakgrunn taka þátt í námskeiðinu og kennari sér til þess að hver hópur hafi góða samsetningu nemenda með ólóka hæfni. 

Kennarar og sérfræðingar munu halda fyrirlestra um ýmsa þætti vöruþróunar, þar á meðal um gerð viðskiptaáætlana og umbúðagerð. Í lok námskeiðs halda svo nemendur kynningu á vörunum sínum. 

Nemendur munu þróa frumgerð af nýrri vöru og fá til þess fjárhagslegan stuðning og aðgang að tilrauna aðstöðu, nánari upplýsingar verða gefnar í fyrsta tíma námskeiðisins.  

Nemendum er stendur til boða að vinna verkefni sín í samstarfi við íslensk fyrirtæki í matvælaiðnaði. Nánari útskýringar verða gefnar við upphaf námskeiðsins.  

Matís ohf. veitir sérfræðiaðstoð við vöruþróun innan námskeiðisins.  

Lokaverkefni og námsmat námskeiðisins er tvískipt. Fyrst skilar hver hópur inn skýrslu um vöruna sem þróuð var, þar á meðal um viðskiptaáætlun, markaðssetningu og sjálfbærni vörunnar. Svo kynnir hver hópur vöruna sína og viðskiptaáætlun fyrir, kennurum, nemendum og dómsnefnd frá sammtökum iðnaðarinns fyrir nýsköpunar keppnina Ecotrophelia Iceland. Sigur liðið fær tækifæri til að taka þátt í Evrópukeppni í vistvænni nýsköpun (Ecotrophelia) fyrir hönd Íslands. Þáttaka í Evrópukeppninni er valfrjáls en munnleg kynning í innanlandskeppninni er skilda í námskeiðinu. Frekari upplýsingar um keppnina má nálgast hér: https://eu.ecotrophelia.org/en   

Nemendur í Matvælafræði eru hvattir til að taka þetta námskeið samhliða námskeiðinu Vöruþróun matvæla (MAT609M), til að samnýta þekkingu og hæfni sem fæst í námskeiðunum og fá dýpri skilning á öllum hliðum vöruþróunar.  

Nemendur af öðrum námsbrautum eru hvattir til að taka þetta námskeið þar sem fjölbreytileki teymis og breiður þekkingargrunnur er mikill styrkleiki við þróun á vörum. Til að sannfærast er gott að lesa þetta https://shorturl.at/opxH3 eða þetta https://shorturl.at/boHM8 

Stjórnkerfi umhverfis- og auðlindamála (MAT612MUAU201F)

Í sumum aðstæðum hefur maðurinn samskipti við umhverfið og nýtir náttúruauðlindir á sjálfbæran hátt, en ekki í öðrum. Það sem skýrir muninn sem stafar af samskiptum manna og umhverfis er stjórnun. Hægt er að skilja umhverfisstjórnun sem samfélagslegt hlutverk sem miðar að því að stýra og leiðbeina aðgerðum manna – sem eru einstaklingar, lítill staðbundinn notendahópur eða alþjóðasamfélagið – í átt að tilætluðum árangri frá niðurstöðum sem teljast óæskilegar (Young, 2013).

Námskeiðið beinir sjónum sínum að því að kynna og efla skilning á mismunandi víddum umhverfis- og náttúruauðlindastjórnunar í samhengi við sjálfbærni.

Það skiptist í fjóra samtengda hluta:

1. Umhverfisstjórnun: Grunnatriði. Hvað er stjórnun? Umhverfið sem vettvangur samhæfingar og átaka. Hvernig skiljum við aðila, hlutverk þeirra og ákvarðanatöku? Vald og valdatengsl. Stofnanir og stofnanabreytingar. Félagsvistfræðileg kerfi. Stjórnskipulag. Almannagæði.
2. Alþjóðleg og innlend umhverfisstjórnun. Alþjóðleg umhverfisstjórnun og stofnanir, s.s. ESB, SÞ, Umhverfisstofnun Sameinuðu þjóðanna, FAO, Alþjóðabankinn o.fl. Norður-Suður málefni. Umhverfislegt stjórnfyrirkomulag; óson, loftslagsbreytingar, eyðimerkurmyndun o.fl. Samlegðaráhrif. Kynning á umhverfisstjórnun á Íslandi og hvernig hún tengist ákvarðanatöku með tilliti til umhverfis og auðlinda. Stjórnskipulag, miðlæg og staðbundin ákvarðanataka. Tengsl ýmissa stjórnsýslustiga, þings, ráðuneyta, stofnana.
3. Almannaábyrgð og umhverfismál. Þátttaka almennings. Hvernig getur almenningur haft áhrif á ákvarðanatöku? Innlend og alþjóðleg umhverfisverndarsamtök.
4. Stjórnarhættir fyrirtækja í sjálfbærnisamhengi. Þessi hluti námskeiðsins fjallar um stjórnarhætti fyrirtækja, eins og lýst er í leiðbeiningum Nasdaq um stjórnarhætti fyrirtækja sett í samhengi við sjálfbærniáherslur fyrirtækja. Viðkomandi umræðuna er umboðsskylda (e. fiduciary duty), ESRS staðlar um stjórnarhætti (ERSR G1) og þverlægir staðlar (ESRS 1 og 2; ESRS G1), heimsmarkmið 8-10, 12, 13, 17, grundvallarviðmið Global Compact sáttmála Sameinuðu þjóðanna um samfélagslega ábyrgð númer 10, almennir staðlar GRI sem og 200 staðla serían, efnahagslegt viðskiptamódel (e. economic layer canvas) o.fl.

Náttúruauðlindir og fiskihagfræði (HAG031M)

Markmið þessa námskeiðs er að kynna og útskýra hagræn grundvallarlögmál um nýtingu náttúruaðlinda. Hagkvæmasta nýting í kyrrstæðu og tímatengdu samhengi er leidd út. Ástæðurnar fyrir því að nýting náttúruauðlinda er iðulega ekki hagkvæm eru raktar og útskýrðar. Á þeim grundvelli er fjallað um hagkvæm stjórnkerfi fyrir nýtingu náttúruauðlinda. Hagfræði fiskveiða, orkulinda og umhverfisgæða er skoðuð sérstaklega. Beitt er greiningaraðferðum hagfræðinnar.

Verkefnastjórnun fyrirtækja og alþjóðleg verkefni (VIÐ277F, VIÐ288F)

Í námskeiðinu er lögð áhersla á alþjóðleg verkefni og stjórnun verkefnasafna. Kafað er dýpra í þætti sem fjallað er um í Aðferðarfræði verkefnastjórnunar varðandi alþjóðleg verkefni og verkefnasöfn. Einn af áhersluþáttunum er stjórnun margra verkefna samtímis, en það felur í sér tvö skyld viðfangsefni, annars vegar stjórnun eignasafna (e. project portfolio management, program management) og hins vegar verkefnastofu (e. project management office). Annar áhersluþáttur er stjórnun alþjóðlega verkefna eða verkefnasafna í alþjóðlegum fyrirtækjum. Í námskeiðinu er lögð áhersla á að nemendur vinni saman að raunverkefni og kynnist verkefnastjórnun í íslensku atvinnulífi.

Námskeiðið fylgir blönduðu námsformi. Hluti námskeiðsins er kenndur í netnámi, nemendur geta horft á fyrirlestra þegar þeim hentar, þó eigi síðar en fram kemur í kennsluáætlun.
Hluti námskeiðsins fer fram í  vinnustofum sem verða haldnar  á staðnum og verður mætingarskylda á vinnustofurnar. 

Fjölbreytileiki og inngilding (inclusion) í skipulagsheildum (VIÐ277F, VIÐ288F)

Námskeiðið veitir nemendum tækifæri til að bera kennsl á þörfina á að þróa vinnuumhverfi sem byggir á jafnréttishugsun og inngildingu ólíkra hópa þar sem fjölbreytt framlag er velkomið. Nemendur læra að bera kennsl á félagslegt réttlæti/útilokun minnihlutahópa t.d. vegna kynþáttar, uppruna, aldurs, kyns, trúarbragða, kynhneigðar, fötlunar/færni, stéttar og annara fjölbreytileikaþátta í skipulagsheildum og nýta þekkinguna til að greina og beita aðferðum stjórnunar fjölbreytileika og  inngildingar í skipulagsheildum. Nemendur kynnast nýjum rannsóknum á sviðinu til að efla gagnrýna hugsun um viðfangsefni eins og sjálfsmynd (identity), (ó)meðvitaða hlutdrægni, samvinnu í fjölbreyttum teymum, (ó)jöfn tækifæri í skipulagsheildum og tækifærum sem felast í fjölbreytileikanum. 

Námskeiðið er kennt á ensku

Hagnýt gagnagreining (MAS202M)

Námskeiðið fjallar um tölfræðiúrvinnslu í forritinu R. Gert er ráð fyrir að nemendur hafi grunnþekkingu í tölfræði og tölfræðihugbúnaðnum R. Æskilegt er að nemendur þekki til margbreytu aðhvarfsgreiningar (e. multiple linear regression). Nemendur læra að beita hinum ýmsu tölfræðiaðferðum í R (ss. classification methods, resampling methods, linear model selection og tree-based methods). Námskeiðið er kennt á tólf vikum og verður það á vendikennsluformi þar sem nemendur lesa námsefni og horfa á myndbönd áður en þeir mæta í tíma og fá svo aðstoð með fyrirliggjandi verkefni í tímum.

Hagnýt tölfræði (STJ201F)

Markmið þessa námskeiðs er að nemendur öðlist skilning á eðli hinnar vísindalegu aðferðar og undirstöðuþekkingu í að greina tölfræðileg gögn sem notuð eru við margs konar opinbera ákvarðanatöku. Farið er yfir hugtök á borð við orsök, réttmæti og áreiðanleika. Fjallað er bæði um lýsandi tölfræði og ályktunartölfræði, þar á meðal um breytur, gildi, miðlægni, staðalfrávik, úrtök, marktækni og tilgátuprófanir. Áhersla er lögð á að nemendur öðlist færni í að greina og meta megindlegar rannsóknir með tilliti til aðferðafræði og jafnframt að þeir geti sótt gögn og framkvæmt einfaldar tölfræðiaðgerðir í töflureikni. 

Eigindleg aðferðafræði (STJ203F)

Qualitative Methods is a graduate course that provides students with an introduction to some of the most commonly used qualitative methods and methodological tools in political science. The main focus in the course is on case studies (including process tracing) and various tools and techniques used within case studies, e.g., interviewing, focus groups, and qualitative content analysis. One part of the course is also dedicated to discourse analysis. The course begins with a very brief introduction to philosophy of science and outlines basic ontological, epistemological and methodological issues in the social sciences. Students will gain a deeper understanding of the philosophical underpinnings, assumptions and ambitions of the different methods, but they will also gain practical experience as to the design and execution of research within the different traditions.

The course design aims to stimulate active student participation. Students are expected to have done the mandatory reading for each day and to be ready to participate in group work and discussions in class. The course features two distinct types of classes, specifically lecture & discussion classes and workshops. Nine of the thirteen classes are in the form of lecture & discussion classes and will be divided into two parts: a lecture by the lecturer (2 x approx. 40 minutes) and a student-led discussion session, consisting of 20 minutes of group work and 20 minutes of general discussion. The remaining four sessions are taught in the form of workshops. For these, the class will be divided into two groups (A and B) at the beginning of the semester. The workshop for group A will take place from 10:00 to 11:00, the workshop for group B from 11:15 to 12:15 on the day in question. In these workshops, students will work on practical examples connected to the respective topics of the day.

Meistararitgerð í umhverfis- og auðlindafræði (UAU441L)

Meistararitgerð í umhverfis- og auðlindafræði er sjálfstætt rannsóknarverkefni sem nemandi vinnur undir leiðsögn kennara. Meistararitgerð er 30 eða 60 ECTS.

Meistaranemendur þurfa að velja sér leiðbeinanda í meistaraprófsritgerð úr hópi fastra akademískra starfsmanna Háskóla Íslands. Heimadeild leiðbeinanda segir til um frá hvaða deild nemandi mun brautskrást frá að námi loknu. Meistaraprófsritgerð skal leggja fram í samræmi við reglur þeirrar deildar sem nemandi brautskráist frá.

Ferðamennska og umhverfi (LAN022M)

Í námskeiðinu verður fjallað um náttúru og landslag sem auðlind ferðamennsku. Áhersla verður lögð á samspil manns og náttúru. Farið verður yfir sögu náttúruverndar og staða náttúruverndar í dag skoðuð í alþjóðlegu samhengi. Fjallað verður um skipulag og stjórnun þjóðgarða og annarra friðlýstra svæða og skoðaðar aðferðir við gildismat náttúrunnar. Áhrif ferðamennsku á umhverfi verða rædd með áherslu á álag ferðamanna og þolmörk umhverfis. Gefin verður innsýn í náttúrusiðfræði og viðhorf og umgengni ferðamanna við náttúruna rædd. Sérstök áhersla verður lögð á sjálfbæra ferðamennsku og möguleikar þróunar slíkrar ferðamennsku hér á landi verða ræddir í ljósi skipulagningar og stjórnunar ferðamennsku.

Námskeiðið mun samanstanda af fræðilegum fyrirlestrum, umræðuverkefnum og æfingum. Stúdentar þurfa að standast alla prófþætti námskeiðsins.

Mat á umhverfisáhrifum 1 (UMV205M)

Markmið: Að kynna hugmyndafræði og þær aðferðir, sem notaðar eru við mat á umhverfisáhrifum framkvæmda og á umhverfismati sem samfléttuðum þáttum við gerð skipulagsáætlana.

Efni: Ástæður og aðdragandi lagasetningar um mat á umhverfisáhrifum og hvernig framkvæmd mats er háttað á Íslandi. Aðferðafræði; gátlistar, töflur, glæruaðferðir og flæðirit. Notkun landfræðilegra upplýsingakerfa (LUK), sem byggjast á stafrænum kortagrunnum og gagnasöfnum. Fræðasvið, sem nýtast við matið; landfræði, vistfræði, straumfræði, jarðfræði, efnafræði, lögfræði, félagsfræði, hagfræði og fagurfræði. Aðferðir við framsetningu á matinu; skýrslugerð, myndræn framsetning og tölvugrafík. Dæmi um notkun mats á umhverfisáhrifum við undirbúning og hönnun mannvirkja; losun og förgun úrgangsefna, vega- og línulagnir, brýr, hafnir og flugvellir, verksmiðjur og einstök mannvirki. Einnig ný aðferðafræði um hvernig þarf að flétta aðferðir MÁU inn í gerð skipulagsáætlana, á þann veg að skipulags-, landnýtingar og staðarvalsákvarðanir taki mið af umhverfissjónarmiðum. Hópverkefni, sem tengjast efni námskeiðsins.

Starfsþjálfun í umhverfis- og auðlindafræði (UAU114F)

Starfsþjálfun í umhverfis- og auðlindafræði er hagnýtt námskeið sem veitir nemendum tækifæri til að fá innsýn í starfsemi frjálsra félagasamtaka, fyrirtækja eða stofnana (skipulagsheilda) sem tengjast umhverfis- og auðlindafræði. Verkefni nemanda skulu vera tvenns konar: 1) eitt veigamikið verkefni sem a.m.k. helmingi starfsþjálfunar er varið í (120 klst) og 2) ýmis tilfallandi verkefni skipulagsheildarinnar. Æskilegt er að nemandi kynnist sem flestum starfssviðum hennar og fái innsýn í starfsemina.

Starfsþjálfun er á einstaklingsgrundvelli og nemendur þurfa að vera komin með starfsþjálfunarverkefni til að geta skráð sig í námskeiðið. Hægt er að skrá nemendur í námskeiðið hvenær sem er, þ.e. utan hefðbundinna skráningartímabila.

Mögulegt er að hefja starfsþjálfun með tveimur leiðum:

• Frjáls félagasamtök, fyrirtæki eða stofnun auglýsa eftir starfsnemum í tiltekin starfsþjálfunarverkefni.

eða

• Nemendur hafa frumkvæði að starfsþjálfunarverkefni (í samráði við kennara umhverfis- og auðlindafræði) hjá tilteknu fyrirtæki, stofnun, eða frjálsum félagasamtökum og þróa verkefnið í samstarfi.

Starfsþjálfun getur ekki hafist fyrr en samþykki kennara umhverfis- auðlindafræði liggur fyrir. Einstaklingssamkomulag um starfsþjálfun er gerð milli nemandans, viðkomandi skipulagsheildar og námsbrautar í umhverfis- og auðlindafræði. Samkomulagið þarf að innhalda verkefnislýsingu sem og lýsingu á hvernig nemandinn fær innsýn í starfsemina.

Gert er ráð fyrir að um takmarkaðan fjölda námsplássa sé að ræða. Verkefnin geta tengst ólíkum hliðum umhverfis- og auðlindafræði.

Nemendur skila lokaskýrslu um verkefnið og dagbók með vikulegu yfirliti til verkefnastjóra námsbrautarinnar og til þess aðila sem veitir starfsnámið.

Meistararitgerð í umhverfis- og auðlindafræði (UAU441L)

Meistararitgerð í umhverfis- og auðlindafræði er sjálfstætt rannsóknarverkefni sem nemandi vinnur undir leiðsögn kennara. Meistararitgerð er 30 eða 60 ECTS.

Meistaranemendur þurfa að velja sér leiðbeinanda í meistaraprófsritgerð úr hópi fastra akademískra starfsmanna Háskóla Íslands. Heimadeild leiðbeinanda segir til um frá hvaða deild nemandi mun brautskrást frá að námi loknu. Meistaraprófsritgerð skal leggja fram í samræmi við reglur þeirrar deildar sem nemandi brautskráist frá.

Aðhvarfsgreining (FMÞ501M, FMÞ501M)

Markmið námskeiðsins er að nemendur öðlist skilning og verklega færni til að beita aðhvarfsgreiningu á eigin spýtur. Fjallað er um þau afbrigði aðhvarfsgreiningar sem hvað oftast eru notuð í rannsóknum á sviði félagsvísinda. Farið er í stjórnun breyta, notkun nafnbreyta, línuleg og ólínuleg líkön, aðferðir til þess að prófa miðlun breyta og samvirkni breyta og aðferðir til að nota breytur sem hafa skekkta dreifingu svo eitthvað sé nefnt. Fjallað er um forsendur aðhvarfsgreiningar og aðferðir til að fást við þær. Einnig er fjallað um "logistic" aðhvarfsgreiningu, þar sem háða breytan er tvígild nafnbreyta. Samhliða þessari umfjöllun verður farið í saumana á ályktunartölfræði, notkun marktektarprófa og túlkun niðurstaðna. Áhersla er lögð á að nemendur fái umtalsverða verklega reynslu af því að greina megindleg gögn. Kennari útvegar könnunargögn sem nemendur nota til þess að prófa þær aðferðir sem kenndar eru. Eftir fremsta megni verður reynt að samþætta fræðilegar spurningar og tilgátuprófun. Tölfræðiforritið SPSS fyrir Windows er notað.

Tölfræði félagsvísinda: Aðhvarfsgreining (FMÞ501M, FMÞ501M)

Markmið námskeiðsins er að nemendur öðlist skilning og verklega færni til að beita aðhvarfsgreiningu á eigin spýtur. Fjallað er um þau afbrigði aðhvarfsgreiningar sem hvað oftast eru notuð í rannsóknum á sviði félagsvísinda. Farið er í stjórnun breyta, notkun nafnbreyta, línuleg og ólínuleg líkön, aðferðir til þess að prófa miðlun breyta og samvirkni breyta og aðferðir til að nota breytur sem hafa skekkta dreifingu svo eitthvað sé nefnt. Fjallað er um forsendur aðhvarfsgreiningar og aðferðir til að fást við þær. Einnig er fjallað um "logistic" aðhvarfsgreiningu, þar sem háða breytan er tvígild nafnbreyta. Samhliða þessari umfjöllun verður farið í saumana á ályktunartölfræði, notkun marktektarprófa og túlkun niðurstaðna. Áhersla er lögð á að nemendur fái umtalsverða verklega reynslu af því að greina megindleg gögn. Kennari útvegar könnunargögn sem nemendur nota til þess að prófa þær aðferðir sem kenndar eru. Eftir fremsta megni verður reynt að samþætta fræðilegar spurningar og tilgátuprófun. Tölfræðiforritið SPSS fyrir Windows er notað.

Sjálfbær þróun, stefnumótun umhverfismála og stjórnun náttúruauðlinda (UAU101F)

Ýmsum aðferðum má beita til að hafa áhrif á lífsstíl fólks og hegðun til að draga úr óæskilegum áhrifum á umhverfið og stuðla að sjálfbærri þróun. Þetta námskeið fjallar um umhverfis og auðlindastjórnun sem hefur að markmiði sjálfbæra þróun. Námskeiðinu er skipt í þrjá hluta. Í þeim fyrsta er fjallað um sjálfbæra þróun og hugtakið skilgreint frá ýmsum sjónarhornum. Sérstaklega er rætt hvort hagvöxtur samrýmist sjálfbærri þróun, hvernig megi samræma hin mörgu markmið sem felast í sjálfbærri þróun, umhverfisvísar og framkvæmd markmiða sjálfbærrar þróunnar. Í öðrum hluta verður fjallað um aðferðir sem notaðar eru við ákvarðanatöku í umhverfis og auðlindastjórnun svo sem ákvarðanagreiningu, og kostnaðar-og ábatagreiningu sem og mat á virði nátturuauðs. Í síðasta hluta námskeiðsins verða ýmis stjórntæki sem notuð eru til umhverfis- og auðlindastjórnunar kynnt og krufin til mergjar í alþjóðlegu samhengi, bæði hvað varðar hugmyndafræðilegan grunn þeirra og þær aðferðir sem þau byggja á. Þau dæmi sem tekin eru breytast ár frá ári og byggja á áhuga þeirra nemenda sem taka námskeiðið hvert ár, svo sem kvótakerfi, skilagjöld, mengunarskattar og fjölmarkmiða stjórnun.

Visthagfræði (UAU105F)

Vistfræðileg hagfræði hefur stundum verið kölluð hagfræði sjálfbærrar þróunar. Sjálfbær þróun byggir á þremur meginstoðum - að tryggja áframhaldandi efnahagsvöxt, að tryggja félagslega velferð - án þess að skaða náttúru og vistkerfi heimsins. Því byggir sjálfbær þróun á því að maður og náttúra/vistkerfi eru tengd órjúfanlegum böndum. Mælingar á ástandi náttúru og vistkerfa gefa vísbendingar um að efnahagsvöxtur og fólksfjölgun ásamt tækniþróun hafi undanfarin árhundruð raskað jafnvægi mikilvægra hringrása náttúrunnar, og ber mögulegar lofslagsbreytingar þar hæst þessa dagana. En hvernig er hægt að viðhalda heilbrigðum vistkerfum og á sama tíma tryggja áframhaldandi hagsæld og félagslega velferð?

Þetta námskeið mun fjalla um fræðilegan mun á neoklassískri hagfræði og vistfræðilegri hagfræði í nálgun þessara tveggja lína innan hagfræði. Farið í grundvallarhugtök og hugmyndafræði visthagfræði ásamt praktískum dæmum; t.d. græna þjóðhagsreikninga.

Námskeiðið verður kennt 3 til 5 október 2025.

Vistspor: Hugtakið og notkun þess (UAU131F)

Þetta inngangs námskeið kynnir hugtökin „vistspor“ og „lífframleiðni“ sem og notkun þeirra.

Vistspor mælir það landsvæði sem þarf til að standa undir eftirspurn mannsins á mat og öðrum ræktuðum afurðum, skógarafurðum, nokun á landi og bindingu kolefnis.  Vistsporið er síðan borið saman við lífframleiðni sem metur framleiðni mismunandi gerða lands til að standa undir þeirri eftirspurn sem birtist í vistsporinu. 

Þetta er fyrsta námskeiðið í röð námskeiða sem kynna vistporið og notkun þess. 

Inngangsnámskeið fyrir UAU-nema (UAU115F)

Námskeiðið er inngangur að rannsóknum og vísindasamfélaginu. Farið verður yfir hagnýtar upplýsingar fyrir meistaranema í umhverfis- og auðlindafræði, svo sem hverju eiga nemendur von á, hver eru réttindi og skyldur nemenda, fræðileg vinnubrögð, möguleikar á starfsframa, samstarf og hlutverk leiðbeinenda og nemenda. Einnig verður farið yfir hvernig standa skal að heimildaleit, þróun rannsóknaverkefna og skrifum rannsóknaáætlana.

Nemandi skráir sig í Inngangsnámskeið fyrir UAU-nema (UAU115F eða UAU246F ) annað hvort að vori eða hausti, ekki er hægt að taka bæði námskeiðin. UAU115F er kennt í upphafi haustmisseris, UAU246F er kennt í upphafi vormisseris.

Námskeiðið verður kennt í ágúst áður en kennsla hefst. 

Starfsþjálfun í umhverfis- og auðlindafræði (UAU114F)

Starfsþjálfun í umhverfis- og auðlindafræði er hagnýtt námskeið sem veitir nemendum tækifæri til að fá innsýn í starfsemi frjálsra félagasamtaka, fyrirtækja eða stofnana (skipulagsheilda) sem tengjast umhverfis- og auðlindafræði. Verkefni nemanda skulu vera tvenns konar: 1) eitt veigamikið verkefni sem a.m.k. helmingi starfsþjálfunar er varið í (120 klst) og 2) ýmis tilfallandi verkefni skipulagsheildarinnar. Æskilegt er að nemandi kynnist sem flestum starfssviðum hennar og fái innsýn í starfsemina.

Starfsþjálfun er á einstaklingsgrundvelli og nemendur þurfa að vera komin með starfsþjálfunarverkefni til að geta skráð sig í námskeiðið. Hægt er að skrá nemendur í námskeiðið hvenær sem er, þ.e. utan hefðbundinna skráningartímabila.

Mögulegt er að hefja starfsþjálfun með tveimur leiðum:

• Frjáls félagasamtök, fyrirtæki eða stofnun auglýsa eftir starfsnemum í tiltekin starfsþjálfunarverkefni.

eða

• Nemendur hafa frumkvæði að starfsþjálfunarverkefni (í samráði við kennara umhverfis- og auðlindafræði) hjá tilteknu fyrirtæki, stofnun, eða frjálsum félagasamtökum og þróa verkefnið í samstarfi.

Starfsþjálfun getur ekki hafist fyrr en samþykki kennara umhverfis- auðlindafræði liggur fyrir. Einstaklingssamkomulag um starfsþjálfun er gerð milli nemandans, viðkomandi skipulagsheildar og námsbrautar í umhverfis- og auðlindafræði. Samkomulagið þarf að innhalda verkefnislýsingu sem og lýsingu á hvernig nemandinn fær innsýn í starfsemina.

Gert er ráð fyrir að um takmarkaðan fjölda námsplássa sé að ræða. Verkefnin geta tengst ólíkum hliðum umhverfis- og auðlindafræði.

Nemendur skila lokaskýrslu um verkefnið og dagbók með vikulegu yfirliti til verkefnastjóra námsbrautarinnar og til þess aðila sem veitir starfsnámið.

Vistspor: Greiningar og miðlun (UAU260F)

Þetta inngangsnámskeið byggir á námskeiðinu Vistspor:huggtakið og notkun þess og kennir þá aðferðafræði sem beitt er til  að meta vistspor þjóða sem og lífframleiðni. Aðferðafræðinni er síðan hægt að beita á önnur gagnafrek verkefni. 

Vistspor mælir það landsvæði sem þarf til að standa undir eftirspurn mannsins á mat og öðrum ræktuðum afurðum, skógarafurðum, nokun á landi og bindingu kolefnis.  Vistspor er síðan borið saman við lífframleiðni sem metur framleiðni mismunandi gerða lands til að standa undir þeirri eftirspurn sem birtist í vistsporinu. 

Þetta er annað námskeiðið í röð samhangandi námskeiða sem kynna vistsporið, greiningu og notkun þess. 

Inngangsnámskeið fyrir UAU-nema (UAU246F)

Námskeiðið er inngangur að rannsóknum og vísindasamfélaginu. Farið verður yfir hagnýtar upplýsingar fyrir meistaranema í umhverfis- og auðlindafræði, svo sem hverju eiga nemendur von á, hver eru réttindi og skyldur nemenda, fræðileg vinnubrögð, möguleikar á starfsframa, samstarf og hlutverk leiðbeinenda og nemenda. Einnig verður farið yfir hvernig standa skal að heimildaleit, þróun rannsóknaverkefna og skrifum rannsóknaáætlana.

Nemandi skráir sig í Inngangsnámskeið fyrir UAU-nema (UAU115F eða UAU246F ) annað hvort að vori eða hausti, ekki er hægt að taka bæði námskeiðin. UAU115F er kennt í upphafi haustmisseris, UAU246F er kennt í upphafi vormisseris.

Námskeiðið verður kennt í janúar áður en kennsla hefst. 

Vísindamiðlun og ritgerðaskrif (UAU116F)

Hvernig skal byggja upp og skrifa rannsóknarritgerð. Grundvallaratriði fyrir munnlegar kynningar. Hvernig skal rita vísindagreinar.

Námskeiðið er kennt á hverju misseri og er skylda fyrir meistaranema í umhverfis- og auðlindafræði.

Nemendur verða að vera komin áleiðis í skrifum meistararitgerðar þegar þau taka námskeiðið og þurfa að skila rannsóknaráætlun meistararitgerðar strax í upphafi námskeiðs.

Nemandi skráir sig í námskeiðið Vísindamiðlun og ritgerðarskrif (UAU116F eða UAU244F) annað hvort að vori eða hausti, ekki er hægt að taka bæði námskeiðin.

Vísindamiðlun og ritgerðaskrif (UAU244F)

Hvernig skal byggja upp og skrifa rannsóknarritgerð. Grundvallaratriði fyrir munnlegar kynningar. Hvernig skal rita vísindagreinar.

Námskeiðið er kennt á hverju misseri og er skylda fyrir meistaranema í umhverfis- og auðlindafræði.

Nemendur verða að vera komin áleiðis í skrifum meistararitgerðar þegar þau taka námskeiðið og þurfa að skila rannsóknaráætlun meistararitgerðar strax í upphafi námskeiðs.

Nemandi skráir sig í námskeiðið Vísindamiðlun og ritgerðarskrif (UAU116F eða UAU244F) annað hvort að vori eða hausti, ekki er hægt að taka bæði námskeiðin.

Hagnýtt línuleg tölfræðilíkön (STÆ312M)

Í námskeiðinu er fjallað um einfalda og fjölvíða aðhvarfsgreiningu ásamt fervikagreiningu (ANOVA) og samvikagreiningu (ANCOVA). Að auki er farið í tvíkosta aðhvarfsgreiningu (binomial regression) og rætt um hugtök því tengt, svo sem gagnlíkindi (odds) og gagnlíkindahlutfall (odds ratio).
Námskeiðið er framhald af dæmigerðu grunnnámskeiði í tölfræði sem kennd eru á hinum ýmsu sviðum skólans. Farið verður í aðferðir til að meta stika í línulegum líkönum, hvernig smíða má öryggisbil og kanna tilgátur fyrir stikana, hverjar forsendur líkananna eru og hvað hægt sé að gera sé þeim ekki fullnægt. Verkefni eru unnin í tölfræðihugbúnaðinum R.

Hringrásarhagkerfið í byggingariðnaði (UMV123F)

Námskeiðið fjallar um ýmsa þætti tengda hringrásarhagkerfinu sem eru settir í samhengi byggingariðnaðarins, og miðar að lokum að því að svara spurningunni hvort umskipti byggingariðnaðarins yfir í hringrás séu möguleg. Fjallað verður um viðfangsefnið á hagnýtan hátt, með hliðsjón af umhverfislegum, lagalegum, pólitískum og efnahagslegum þáttum. Kjarnahugtök í hringrásarbyggingum verða kynnt (endurnýting og endurvinnsla efnis, hönnun fyrir sundurtöku/aðlögunarhæfni og möguleiki á samnýtingu rýmis) út frá raunverulegum dæmum. Námskeiðið mun kynna nemendum fyrir núverandi áskorunum og þeim möguleikum sem tengjast hringrásarbyggingu í íslensku, norrænu og evrópsku samhengi. Að lokum verða þær aðferðir, sem til eru við að mæla hversu hringlaga byggingar eru, ræddar á gagnrýnin hátt. Á grundvelli þess sem kennt er í námskeiðinu, leggja nemendur til lausnir við að auka hringrás ákveðins húss, byggt á efnisskrá þess.

ATH: Námskeiðið er ætlað meistaranemum í Byggingaverkfræði, Umhverfisverkfræði og Umhverfis- og auðlindafræði.

Sjálfbærni og fjármál (UAU129F)

Í þessu námskeiði öðlast nemendur skilning á samspili umhverfisfræða og fjármálamarkaða.
Nemendur öðlast skilning á aðferðafræði grænna skuldabréfa, viðeigandi leiðbeiningar við smíði grænna og sjálfbærra fjármálaramma, ferli við útgáfu, uppbygging grænna ramma, vottun og helstu aðferðir og hugtök við framsetningu áhrifaskýrslna. Nemendur öðlast færni í uppbyggingu sjálfbærra fjármálaramma og hvernig þeir eru nýttir, sér í lagi innan fjármálafyrirtækja. Farið er yfir sjálfbærniáhættumat, uppbyggingu aðferðafræða við greiningu UFS (umhverfi, félagslegir þættir og stjórnarhættir) áhættu og nýtingu niðurstaða við fjárfestingaákvarðanir og uppbyggingu eignasafna. Farið er yfir helstu lykiltölur sem fjármálafyrirtæki þurfa að þekkja varðandi útlána og fjárfestingasöfn sín, s.s. GAR (Green asset ratio) og BTAR (book taxonomy aligned ratio). Farið er yfir tegundir loftslagsáhættu samkvæmt TCFD (Task force on climate related financial disclosures). Nemendur læra um aðferðafræði ábyrgra fjárfestinga og áhrifafjárfestinga og hvaða markmiðum fjárfestar sækjast eftir við slíkar fjárfestingar. Nemendur öðlast skilning á viðeigandi regluverki varðandi upplýsingagjöf, sér í lagi flokkunarreglugerð Evrópusambandsins (EU Taxonomy) og tengdum reglugerðum. Nemendur læra um fjármagnaða losun gróðurhúsalofttegunda með aðferðafræði PCAF (Partnership for Carbon Accounting Financials). Að lokum læra nemendur um þróun samspils á milli tryggingageirans og sjálfbærni.

Sjálfbær landbúnaður og byggðaþróun (UAU028F)

Öflugur sjálfbær landbúnaður, það er landbúnaður í sátt við umhverfi og samfélag er ein af grunnstoðum þróunar samfélaga um allan heim, ekki síst með tilliti til fæðuöryggis og byggðaþróunar.  

Námskeiðið veitir innsýn í fjölmörg þemu sjálfbærs landbúnaðar og byggðaþróunar og er skipt í 5 samtengda hluta: i) saga landbúnaðar og grundvallaratriði, þ.m.t. áhrif á samfélög og menningu, mismunandi tegundir landbúnaðar og framleiðsluhátta, erfðaauðlindir og dýravelferð;  ii) byggð og samfélag þ.m.t. byggðaþróunar og byggðamynsturs, skipulags og landnotkunar; iii) Umhverfi og náttúra þ.m.t. áhrif landbúnaðar á líffræðileg fjölbreytni, tengsl við loftslagsmál, hringrásarhagkerfi, vistkerfisþjónustu og auðlindanotkun;  iv) stefnur og stjórnkerfi þ.m.t. alþjóðasamningar, stefna ESB, stjórnsýsla og stofnanir og stefnumótun og, v) nýsköpun, framleiðsla og markaðsmál þ.m.t. fjármögnun og umgjörð nýsköpunar í landbúnaði, markaðsetning og styrkir, hvatar og fjármögnunarleiðir.

Umhverfisstjórnun fyrirtækja (UAU109M)

Í þessu námskeiði er leitast við að kanna ábyrgð fyrirtækja gagnvart umhverfinu. Miðað er við virka þátttöku nemenda með því að greina málefnum sem tengjast fyrirtækjum, umhverfismálum og hagaðilum, en það er t.d. gert með hermileikjum (simulations) og tilviksgreiningum (case studies).

Markmið námskeiðsins er að skapa skilning á og kenna nemendum að velja og nota nauðsynleg tæki til að leggja mat á markmið og taka ákvarðanir þegar kemur að umhverfis- og auðlindastjórnun í samhengi við sjálfbæra þróun. Þar má t.d. nefna Þar á meðal má nefna Heimsmarkmið Sameinuðu þjóðanna um sjálfbæra þróun, Parísarsamkomulagið, grundvallarviðmið Global Compact sáttmála Sameinuðu þjóðanna um samfélagslega ábyrgð, Global Reporting Initiative og fleira.

Námskeiðinu er skipt upp í þrjá hluta. Í hluta eitt munum við kanna hver er uppruni og merking á ábyrgð fyrirtækja. Í öðrum hluta er lögð áhersla á það hvernig má stjórna og innleiða ábyrgð fyrirtækja. Í þriðja hluta munum við læra um ábyrgð fyrirtækja út frá áhrifum, gagnrýni og framtíðarhorfum.

Í lok námskeiðsins er gert ráð fyrir að nemendur hafi að nemendur hafi öðlist fræðilegan skilning á viðfangsefninu, geti beitt þeim aðferðum sem kenndar hafa verið og séu læsir á upplýsingar sem snúa að fyrirtækjum, umhverfistengdum viðfangsefnum þeirra og árangri og áhrifum.

Nýsköpun og sprotaþróun (IÐN121F)

Í námskeiðinu vinna nemendur að þróun á sprotaverkefnum frá hugmynd til afurðar. Lögð er áhersla á hagnýta vinnu við raunveruleg viðfangsefni þar sem nemendur beita notendamiðuðum aðferðum, vinna með viðskiptalíkön og gera fjölbreyttar greiningar og áætlanir. Námskeiðið byggir mikið á vinnustofum og samvinnu milli nemenda með ólíkan faglegan bakgrunn. Áhersla er á gagnrýna greiningu á tækifærum til nýsköpunar og frumkvöðlastarfs, skapandi lausnaleit og þróun hugmynda út frá þörfum notenda. Nemendur öðlast hæfni í aðferðum við að prófa og miðla hugmyndum og lausnum og kynnast hagnýtum og samfélagslegum áhrifum nýsköpunar á breiðum grunni. Námskeiðið hentar nemendum sem vilja efla frumkvöðlahugsun og læra að beita aðferðum nýsköpunar, hvort sem er innan stofnana, starfandi fyrirtækja eða sem sjálfstæðir frumkvöðlar.

Lífmælingar (LÍF127F)

 Tölulegar aðferðir eru nauðsynlegur hluti margra greina líffræðinnar og nýtast við högun tilrauna og athugana, samantekt niðurstaðna og greiningu þeirra. Nemendur læra þessar aðferðir og meðhöndla fjölbreytt gögn úr líffræði, auk þess að fá þjálfun í að túlka niðurstöður mismunandi aðferða. Helstu aðferðir eru sennileikamat,  línuleg líkön, aðhvarf og fervikagreining og alhæfð línuleg líkön til að greina talningar. Fjölbreytugreining. Endursýnataka (skóþvengur og umröðunarpróf). Kennt verður að nota  tölfræðiforritið R til að framkvæma þær aðferðir sem fjallað er í fyrirlestrum.  Nemendur leysa verkefni sem byggja á líffræðilegum rannsóknum og fá ítarlega þjálfun í notkun R. Greining  á eigin gögnum eða viðameira gagnasetti sem tekið er saman í skýrslu og kynnt í fyrrlestri.

Námsmat: Verkefni 50%  og skriflegt próf 50%. Nemandi þarf að ná lágmarkseinkunn í báðum prófþáttum.

Megindlegar rannsóknaraðferðir I (MVS302F)

Markmið

Að nemendur þekki og geti beitt algengustu tölfræðiaðferðum við úrvinnslu gagna og geti metið tölfræðilegar niðurstöður. Að nemandi hafi kunnáttu og þekkingu til þess að greina og miðla tölulegum upplýsingum samkvæmt APA-7 útgáfustaðlinum (t.d. í vísindatímaritsgrein eða lokaritgerð) og geti sýnt frumkvæði við tölfræðilega úrvinnslu gagna. Einnig að nemendur kynnist helstu rannsóknarsniðum í megindlegri aðferðafræði.

Inntak og viðfangsefni

Fjallað verður um megindlegar rannsóknaraðferðir og ólík rannsóknarsnið. Í tölfræðihlutanum verður mest áhersla lögð á uppbyggingu og túlkun almenna línulega líkansins (e. general linear model) sem nær yfir fjölda sígildra tölfræðiaðferða s.s. fylgni, aðhvarfsgreiningu og dreifigreiningu. Einnig læra nemendur að beita aðferðum leitandi og staðfestandi þáttagreiningar. Að lokum verða nemendur kynntir fyrir einliðasniðnum, grunnhugsun bayesískrar tölfræði og mati á heildarvillu (e. total survey error). Nemendur læra að vinna greiningar með tölfræðiforriti. Mikil áhersla verður á skýra túlkun og miðlun megindlegra niðurstaðna samkvæmt APA-7 útgáfustaðlinum.

Vinnulag

Námskeiðið er kennt vikulega á fjarfundum að undanskyldum tveimur staðlotum (sjá vikuáætlun) þar sem gert er ráð fyrir að nemendur og kennarar mæti í eigin persónu. Hægt er að sækja um undanþágu frá því að mæta í eigin persónu ef nemandi á um mjög langan veg að fara (t.d. búsettir erlendis). Viðkomandi nemandi tekur þá þátt í staðlotunni um fjarfund. Nemendur verða að hafa nýjustu stöðugu (e. solid) útgáfu af jamovi (sjá jamovi.org) uppsetta á fartölvum sem þeir mæta með í kennslustundir. 

Faraldsfræði - megindleg aðferðafræði (LÝÐ107F)

Námskeiðið er inngangur að faraldsfræðilegum rannsóknaraðferðum og nálgun orsaka. Námskeiðið gefur yfirlit yfir mælingar á tíðni sjúkdóma, áhættu og afstæðri áhættu, gerðir faraldsfræðilegra rannsókna (tilraunir og íhlutandi rannsóknir, hóprannsóknir, tilfella-viðmiðsrannsóknir). Áhersla er lögð á kerfisbundna skekkjuvalda og á aðferðir til að sneiða hjá þeim á undirbúningsstigi rannsókna svo og í úrvinnslu gagna. Nemendur fá þjálfun í því að ritrýna faraldsfræðilegar rannsóknarniðurstöður.

Eigindlegar rannsóknaraðferðir I (MVS301F)

Í námskeiðinu verða teknar fyrir eigindlegar rannsóknaraðferðir, einkenni þeirra og saga. Kynntar verða helstu rannsóknarleiðir eða nálganir innan eigindlegar aðferða. Fjallað verður um aðferðir við gagnasöfnun og mismunandi tegundir gagna, s.s. viðtöl af ýmsum gerðum, sjónræn gögn og fyrirliggjandi gögn bæði sjónræn og textar. Kynntar verða mismunandi leiðir til að túlka og greina gögnin t.d. þema-, frásagnar- og orðræðugreining og nemendur þjálfaðir í að koma niðurstöðum frá sér á skipulegan og vandaðan hátt.

Vinnulag:

Þetta námskeið byggir á vendikennslu. Myndbönd með fyrirlestrum hverrar viku verða rædd á vikulegri vinnustofu. Vinnustofur eru ekki teknar upp. Nemendur vinna virkniverkefni sem þeir skila vikulega. Staðnemar vinna þau í tímum en fjarnemar vinna þau saman í hópum. Einnig þurfa nemendur að skila einstaklingsverkefnum.

Aðhvarfsgreining (FMÞ501M)

Markmið námskeiðsins er að nemendur öðlist skilning og verklega færni til að beita aðhvarfsgreiningu á eigin spýtur. Fjallað er um þau afbrigði aðhvarfsgreiningar sem hvað oftast eru notuð í rannsóknum á sviði félagsvísinda. Farið er í stjórnun breyta, notkun nafnbreyta, línuleg og ólínuleg líkön, aðferðir til þess að prófa miðlun breyta og samvirkni breyta og aðferðir til að nota breytur sem hafa skekkta dreifingu svo eitthvað sé nefnt. Fjallað er um forsendur aðhvarfsgreiningar og aðferðir til að fást við þær. Einnig er fjallað um "logistic" aðhvarfsgreiningu, þar sem háða breytan er tvígild nafnbreyta. Samhliða þessari umfjöllun verður farið í saumana á ályktunartölfræði, notkun marktektarprófa og túlkun niðurstaðna. Áhersla er lögð á að nemendur fái umtalsverða verklega reynslu af því að greina megindleg gögn. Kennari útvegar könnunargögn sem nemendur nota til þess að prófa þær aðferðir sem kenndar eru. Eftir fremsta megni verður reynt að samþætta fræðilegar spurningar og tilgátuprófun. Tölfræðiforritið SPSS fyrir Windows er notað.

Meistararitgerð í umhverfis- og auðlindafræði (UAU441L)

Meistararitgerð í umhverfis- og auðlindafræði er sjálfstætt rannsóknarverkefni sem nemandi vinnur undir leiðsögn kennara. Meistararitgerð er 30 eða 60 ECTS.

Meistaranemendur þurfa að velja sér leiðbeinanda í meistaraprófsritgerð úr hópi fastra akademískra starfsmanna Háskóla Íslands. Heimadeild leiðbeinanda segir til um frá hvaða deild nemandi mun brautskrást frá að námi loknu. Meistaraprófsritgerð skal leggja fram í samræmi við reglur þeirrar deildar sem nemandi brautskráist frá.

The Arctic Circle (UAU018M)

Með loftslagsbreytingum er talið að mikilvægi norðurslóða muni aukast á næstu áratugum þar sem náttúruauðlindir verða aðgengilegri og nýjar samgönguleiðir opnast. Á sama tíma skapast ógnir við viðkvæm vistkerfi og samfélög en efnhagsleg tækifæri verða einnig til. Arctic Circle samtökin mynda viðamikið tengslanet sem byggir á alþjóðlegu samstarfi og umræðu um framtíð norðurskautsins. Arctic Circle samtökin eru opinn og lýðræðislegur vettvangur með þátttöku ríkisstjórna, stofnana, fyrirtækja, háskóla, fræðimannahópa, umhverfissamtaka, samfélaga frumbyggja, almennra borgara og annars áhugafólks um þróun norðurskautsins og afleiðinga þess á framtíð jarðar. Árlega Arctic Circle ráðstefnan er stærsta alþjóðlega samkoman með áherslu á norðurskautið. Árlega mæta yfir 2000 þátttakendur frá yfir 50 löndum.

Á Arctic Circle ráðstefnunni hefur meðal annars verið fjallað um eftirtalin málefni:

• Bráðnun íss og öfgakennd veður
• Hlutverk og réttur innfæddra
• Öryggismál á norðurslóðum
• Innviðir fjárfestinga á norðuslóðum
• Byggðaþróun
• Innviðir flutningakerfa
• Orkumál
• Hlutverk Evrópu- og Asíuþjóða
• Asía og Norðursjávarsiglingaleiðin
• Lýðheilsa og velferð á heimskautasvæðum
• Vísindi og þekking frumbyggja
• Ferðamennska og flugsamgöngur á norðurslóðum
• Vistkerfi og haffræði
• Sjálfbær þróun
• Þróun endurnýjanlegrar orku fyrir afskekkt samfélög
• Tækifæri og ógnir við borun eftir náttúruauðlindum
• Auðlindir á norðuslóðum
• Viðskiptasamstarf á norðurslóðum
• Úthöfin á norðurslóðum
• Sjávarútvegur og lífrænar auðlindir
• Jarðfræði og jöklafræði
• Heimskautaréttur: sáttmálar og samningar
• Heimur háður ís: norðurslóðir og Himalaya

Á námskeiðinu taka nemendur þátt í Arctic Circle ráðstefnunni í Hörpu. Skyldumæting er fyrir nemendur á ráðstefnuna. Nemendur þurfa að mæta í tvær kennslustundir, eina stuttu fyrir ráðstefnuna og aðra stuttu eftir ráðstefnuna.

Arctic Circle Assembly verður 8. - 10. október 2026 í Hörpu. Skyldumæting er á ráðstefnuna, auk mætingar í eina session fyrir ráðstefnuna (6. október) og aðra í vikunni eftir ráðstefnuna. 

Nemendur greiða skráningargjald á ráðstefnuna. Gjaldið er almennt nemendagjald með afslætti. 

Vistferilsgreiningar í byggðu umhverfi (UMV119F)

Markmið: Að nemendur skilji mikilvægustu álagsþætti á umhverfið vegna notkunar og uppbyggingar hins byggða umhverfis. Að nemendur geti notað vistferilsgreiningu (LCA – life cycle assessment) á tiltekna framleiðsluvöru eða kerfi og skilji hin flóknu tengsl víxlverkana og gagnáhrifa sem tengjast kerfum hins byggða umhverfis.

 Efni: Námskeiðið kynnir fyrir nemendum hugsunarhátt vistferilsgreininga og gerir nemendum kleyft að skilja umhverfisáhrif notkunar og uppbyggingar hins byggða umhverfis. Helstu aðferðir vistferilsgreiningar eru kynntar með dæmum úr hinu byggða umhverfi. Áherslan er á að skilja og meta flókin tengsl víxlverkana og gagnáhrifa sem hafa tilhneigingu til að minnka áhrifamátt aðgerða sem eiga að draga úr umhverfisáhrifum; t.d. hvernig aukin hagkvæmni orkunýtingar tiltekinnar framleiðsluvöru getur aukið heildar orkunotkun, eða hvernig minnkun á akstri einkabifreiða getur aukið útblástur gróðurhúsalofttegunda vegna aukinna ferðalaga með flugi. Í heildina læra nemendur að hanna framleiðsluvörur og kerfi sem auka sjálfbærni hins byggða umhverfis og taka tillit til vistferils og kerfislegra skorða. Námskeiðið kynnir nemendur einnig fyrir notkun og ritun fræðigreina.

Kennsluhættir: Kennt er með fyrirlestrum, heimaverkefnum fyrir einstaklinga og hópverkefnum. Fyrirlestrar kynna hugtök og framkvæmd vistferilsgreiningar á framleiðsluvöru eða kerfi í hinu byggða umhverfi. Nemendur lesa fræðigreinar um efni fyrirlestra og skrifa umfjallanir. Lestur og ritun fræðigreina verður einnig kenndur í fyrirlestrum. Helstu skil fyrir námsmat er fræðigrein um vistferilsgreiningu framleiðsluvöru eða kerfis sem verður unnin í hópvinnu yfir misserið. Bestu fræðigreinarnar verða mögulega sendar til birtingar í fræðirit eða á vísindaráðstefnu.

 Námskeiðið hentar einnig nemendum utan umhverfis- og byggingarverkfræði, t.d. í öðrum verkfræðigreinum, umhverfis- og auðlindafræði, hagfræði, önnur umhverfisfræði.

Sjálfbær framtíð (UAU207M)

Markmið námskeiðsins er að þjálfa gagnrýna hugsun nemenda  og leiðtogahæfileika með sjálfbæra framtíð að markmiði. Námskeiðið mun kenna praktískar aðferðir sem minnka munu vistfótspor (e. ecological footprint), einstaklinga/fyrirtækja/stofnana/samfélags. Áhersla verður lögð á þverfræðileika og vísindalegan ramma sjálfbærni - byggðan á aðferðafræði "systems thinking". Nemendur munu læra að nýta vísindi í víðum skilningi til að styðja við regulgerðir (e. Policy), kynnast þeim eiginleikum og aðferðum sem þarf til að leiða breytingar þjóðfélaga í átt til sjálfbærni auk þeirra þátta sem nauðsynlegir eru þegar sjálfbær samfélög eru skipulögð.

Við lok námskeiðsins munu nemendur hafa öðlast hæfileika til að leiða breytingar samfélags í átt til sjálfbærrar framtíðar. Nemendur munu ma. annars geta leitt vinnustofur sem miða að sjálfbærni. Námsmat mun fara byggt á frammistöðu í vinnustofum, kynningum og hópverkefnum. 

Lotunámskeið, kennt yfir fjórar helgar. Dagsetningar á vormisseri 2023 eru: 20.-21. janúar, 10.-11. febrúar, 3.-4. mars og 24.-25. mars. 

Kolefnisfótspor fyrirtækja (UAU027F)

Í þessu námskeiði öðlast nemendur færni í útreikningum á losun gróðurhúsalofttegunda frá rekstri fyrirtækja. Nemendur öðlast þekkingu á helstu aðferðafræðum við útreikninga, hvernig styðjast skal við gagnabanka og hvaða leiðir standa fyrirtækjum til boða við upplýsingagjöf (e. disclosure platforms), s.s. CDP, Nasdaq og GRI. Nemendur læra að þekkja umföng, notkun lífsferilsgreininga (LCA) við upplýsingagjöf, hvaða sjálfbærnimælikvarðar eru viðeigandi (e. material) og hvernig má skoða mótvægisaðgerðir í samhengi við rekstur fyrirtækja. Leiðbeiningar Greenhouse Gas Protocol eru grunnviðfangsefni námskeiðsins, enda eru þær leiðbeiningar gjarnan nýttar til grundvallar upplýsingagjöf. Við lok námskeiðs hafa nemendur færni til að reikna út losun gróðurhúsalofttegunda frá rekstri og virðiskeðju fyrirtækja og setja fram á viðeigandi vettvangi. Nemendur þekkja einnig þróun í aðferðafræði á útreikningum losunar gróðurhúsalofttegunda, sér í lagi með tilliti til fjármálastarfsemi. Nemendur þekkja einnig hvernig upplýsingar sem þessar eru nýttar, s.s. með tilliti til ESG áhættumats.